Adhyaya 15
या अध्यायात कौमार-कथाचक्रातील कारणपरंपरा उलगडते—दुःखातून प्रार्थना, प्रार्थनेतून धर्मचिंतन, आणि चिंतनातून तप; तपामुळे विश्वातील शक्तिसंतुलन बदलते. परित्याग व क्लेशाने व्याकुळ झालेली वराङ्गी आपला भय व अपमान दूर करणारा पुत्र मागते. दैत्यनायक असुर म्हणून वर्णिला असला तरी तो पतीधर्माचे रक्षण मांडतो; पत्नीला ‘जाया, भार्या, गृहिणी, कलत्र’ अशा धर्मसंबद्ध संज्ञांनी गौरवून, पीडित पत्नीची उपेक्षा नैतिकदृष्ट्या घातक ठरते असे सांगतो. ब्रह्मा अतीव कठोर तपाचा संकल्प संयत करून ‘तारक’ नावाच्या महाबली पुत्राचा वर देतो. वराङ्गी सहस्र वर्षे गर्भ धारण करते; तारकाच्या जन्मावेळी जगात उत्पात व कंपने होतात—त्याच्या आगमनाचे विश्वव्यापी परिणाम सूचित होतात. असुराधिपती म्हणून प्रतिष्ठित झाल्यावर तारक प्रथम अधिक घोर तप करणे आणि मग देवांवर विजय मिळवणे अशी नीती ठरवतो. पारियात्र पर्वतावर तो पाशुपत दीक्षा घेऊन पाच मंत्रांचा जप करतो, दीर्घ तप करतो आणि अंगच्छेदनासारख्या कठोर होमांनी देवांना आपल्या तेजाने भयभीत करतो. ब्रह्मा प्रसन्न असूनही मृत्युनियमामुळे पूर्ण अभेद्यता देत नाही; तारक अट घालून वर मिळवतो—सात दिवसांहून अधिक वयाच्या बालकाकडूनच त्याचा वध होईल. अध्यायाचा शेवट तारकाच्या समृद्ध दरबार, ऐश्वर्य आणि शक्तिसंहतीच्या वर्णनाने होतो.
Shlokas
Verse 1
वरांग्युवाच । नाशितास्म्यपविद्धास्मि त्रासिता पीडितास्मि च । रौद्रोण देवनाथेन नष्टनाथेन भूरिशः
वरांगी म्हणाली: 'मी नष्ट झाली आहे, टाकून दिली गेली आहे, घाबरवली गेली आहे आणि ज्याचा स्वामी नष्ट झाला आहे अशा त्या क्रूर देवराजाकडून वारंवार पीडित झाली आहे.'
Verse 2
दुःखपारमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता । पुत्रं मे घोरदुःखस्य तारकं देहि चेत्कृपा
या दुःखाचा अंत न दिसल्यामुळे मी प्राण त्यागण्यास तयार झाली आहे. जर तुमची कृपा असेल, तर मला या घोर दुःखातून तारणारा एक पुत्र द्या.
Verse 3
एवमुक्तस्तु दैत्येंद्रो दुःखितोऽचिंतयद्धृदि । आसुरेष्वपि भावेषु स्पृहा यद्यपि नास्ति मे
असे म्हटल्यावर, दैत्यराजाने दुःखी होऊन मनात विचार केला: 'जरी मला आसुरी भावांमध्ये मुळीच रस नाही...'
Verse 4
तथापि मन्ये शास्त्रैभ्यस्त्वनुकंप्या प्रियेति यत् । सर्वाश्रमानुपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान्
'तरीही शास्त्रांवरून मला असे वाटते की पत्नी ही दयेस पात्र आहे. सर्व आश्रमांचा स्वीकार करून, आपल्या गृहस्थाश्रमात राहणाऱ्याने पत्नीचे पालनपोषण केले पाहिजे.'
Verse 5
व्यसनार्णवमत्येति जलयानैरिवार्णवम् । यामाश्रित्येंद्रियारातीन्दुर्जयानितराश्रयैः
जशी नौकांच्या साहाय्याने समुद्र पार होतो, तशी तिच्या आश्रयाने व्यसनांचा सागर तरता येतो; तिच्यामुळे इंद्रिय-रूपी दुर्जय शत्रूही जिंकले जातात।
Verse 6
गेहिनो हेलया जिग्युर्दस्यून्दूर्ग पतिर्यथा । न केऽपि प्रभवस्तां चाप्यनुकर्तुं गृहेश्वरीम्
जसा दुर्गाचा अधिपती दरोडेखोरांना जिंकतो, तसा गृहस्थही सहजपणे संकटांवर विजय मिळवतो; तरीही गृहेश्वरी—पालनकर्त्री—हिचे खरे अनुकरण कोणालाही शक्य नाही।
Verse 7
अथायुषा वा कार्त्स्न्येन धर्मे दित्सुर्यथैव च । यस्यां भवति चात्मैव ततो जाया निगद्यते
संपूर्ण आयुष्यभर साथ देऊन किंवा धर्मात पूर्ण समर्पण करून—जिच्यात आपलेच आत्मस्वरूप आढळते, म्हणून ती ‘जाया’ म्हणून ओळखली जाते।
Verse 8
भर्तव्या एव यस्माच्च तस्माद्भार्येति सा स्मृता । सा एव गृहमुक्तं च गृहीणी सा ततः स्मृता
कारण ती नक्कीच भरण-पोषण करण्यास योग्य आहे, म्हणून तिला ‘भार्या’ म्हणतात; आणि तीच ‘गृह’ असेही म्हटले जाते, म्हणून ती ‘गृहिणी’ म्हणूनही स्मरली जाते।
Verse 9
संसारकल्मषात्त्रात्री कलत्रमिति सा ततः । एवंविधां प्रियां को वै नानुकंपितुमर्हति
संसाराच्या कल्मषापासून रक्षण करणारी म्हणून ती ‘कलत्र’ म्हणतात; अशी प्रिय व्यक्ती पाहून करुणा न होईल—असा कोण असेल?
Verse 10
त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोऽब्रवीत् । भार्या कर्म च विद्या च संसाध्यं यत्नतस्त्रयम्
देवल म्हणाला—“पुरुषाची तीन ज्योती आहेत: पत्नी, धर्मकर्म आणि विद्या. ही तिन्ही यत्नपूर्वक साधावी.”
Verse 11
तदेनां पीडितां चेद्यः पतिर्भूत्वा न पालये । ततो यास्ये शास्त्रवादान्नरकांतं न संशयः
जो पती होऊन पीडित पत्नीचे रक्षण करीत नाही, तो शास्त्रवचनानुसार नरकाच्या टोकास जाईल—यात संशय नाही.
Verse 12
अह मप्येनमिंद्रं वै शक्तो जेतुं यथाऽनृणाम् । पुनः कामं करिष्येऽस्या दास्ये पुत्रऊं महाबलम्
मीही निश्चयच या इंद्राला जिंकण्यास समर्थ आहे, जसा आधारहीन मनुष्य जिंकला जातो. पुन्हा तिचा मनोरथ पूर्ण करीन; तिला महाबलवान पुत्र देईन.
Verse 13
इति संचिंत्य वज्रांगः कोपव्याकुललोचनः । प्रतिकर्तुं महेंद्राय तपो भूयो व्यवस्यत
असा विचार करून वज्रांग—क्रोधाने व्याकुळ नेत्रांचा—महेंद्रावर प्रतिकार करण्यासाठी पुन्हा तप करण्याचा निश्चय करू लागला.
Verse 14
ज्ञात्वा तु तस्य संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः । आजगाम त्वरायुक्तो यत्राऽसौ दितिनंदनः
त्याचा संकल्प—आता अधिकच क्रूर—ओळखून ब्रह्मा त्वरेने तेथे आले, जिथे दितीचा तो पुत्र होता.
Verse 15
उवाचैनं स भगवान्प्रभुर्मधुरया गिरा
तेव्हा तो भगवान् प्रभु पितामह (ब्रह्मा) त्याला मधुर वाणीने म्हणाला।
Verse 16
ब्रह्मोवाच । किमर्थं भूय एव त्वं नियमं क्रूरमिच्छसि । आहाराभिमुखो दैत्य तन्मे ब्रूहि महाव्रतः
ब्रह्मा म्हणाले—तू पुन्हा कठोर नियम का इच्छितोस? हे दैत्य, आता तू आहाराकडे वळलास; हे महाव्रती, ते मला सांग।
Verse 17
यावदब्दसहस्रेण निराहारेण वै फलम् । त्यजता प्राप्तमाहारं लब्धं ते क्षणमात्रतः
हजार वर्षे निराहार राहिल्याने जे फळ मिळते, तेच फळ तुला प्राप्त झालेला आहार त्यागल्याने क्षणात मिळाले आहे।
Verse 18
त्यागो ह्यप्राप्तकामानां न तथा च गुरुः स्मृतः । यथा प्राप्तं परित्यज्य कामं कमललोचन । श्रुत्वैतद्ब्रह्मणो वाक्यं दैत्यः प्रांजलिरब्रवीत्
ज्यांना इच्छा पूर्ण झालेली नाही, त्यांच्यासाठी त्याग तितका कठीण नसतो आणि तो मोठा गुणही मानला जात नाही. पण हे कमललोचना, प्राप्त झाल्यावरही कामना सोडणे—हाच खरा त्याग. ब्रह्माचे हे वचन ऐकून दैत्याने हात जोडून म्हटले।
Verse 19
दैत्य उवाच । पत्न्यर्थेऽहं करिष्यामि तपो घोरं पितामह । पुत्रार्थमुद्यतश्चाहं यः स्याद्गीर्वाणदर्पहा
दैत्य म्हणाला—हे पितामह, पत्नीच्या हेतुने मी घोर तप करीन. आणि पुत्रासाठीही मी उद्यत आहे—जो देवांचा दर्प नष्ट करील।
Verse 20
एतच्छ्रुत्वा वचो देवः पद्मगर्भोद्भवस्तदा । उवाच दैत्यराजानं प्रसन्नश्चतुराननः
हे वचन ऐकून पद्मयोनीतून उत्पन्न चतुर्मुख ब्रह्मदेव प्रसन्न झाले आणि तेव्हा दैत्यराजास उद्देशून बोलले।
Verse 21
ब्रह्मोवाच । अलं ते तपसा वत्स मा क्लेशे विस्तरे विश । पुत्रस्ते तारकोनाम भविष्यति महाबलः
ब्रह्मा म्हणाले—वत्सा, तुझे तप पुरे झाले; दीर्घ क्लेशात पडू नकोस। ‘तारक’ नावाचा तुझा पुत्र होईल, तो महाबली असेल।
Verse 22
देवसीमंतिनीकाम्यधम्मिल्लकविमोक्षणः । इत्युक्तो दैत्यराजस्तु प्रणम्य प्रपितामहम्
देवसीमंतिनीची इच्छा पूर्ण करणारा व तिच्या बांधलेल्या केशांचा विमोचन करणारा वर मिळाल्यावर दैत्यराजाने आद्य पितामह ब्रह्मांना प्रणाम केला।
Verse 23
विसृज्य गत्वा महिषीं नंदया मास तां मुदा । तौ दंपती कृतार्थौ च जग्मतुश्चाश्रमं तदा
मग तेथून निघून तो आपल्या राणीपाशी गेला व आनंदाने तिला प्रसन्न केले। तेव्हा कृतार्थ झालेले ते दांपत्य आश्रमाकडे गेले।
Verse 24
आहितं च ततो गर्भं वरांगी वरवर्णिनी । पूर्णं वर्षसहस्रं तु दधारोदर एव हि
त्यानंतर सुडौल अंगांची, सुंदर वर्णाची ती स्त्री गर्भवती झाली. तिने पूर्ण एक सहस्र वर्षे गर्भ उदरातच धारण केला।
Verse 25
ततो वर्षसहस्रांते वरांगी समसूयत । जायमाने तु दैत्येंद्रे तस्मिंल्लोकभयंकरे
मग हजार वर्षांच्या शेवटी त्या सुसडोल अंगांची स्त्रीने पुत्रास जन्म दिला. आणि लोकांना भयभीत करणारा तो दैत्येंद्र जन्म घेत असता…
Verse 26
चचाल सकला पृथ्वी प्रोद्धूताश्च महार्णवा । चेलुर्धराधराश्चापि ववुर्वाता विभीषणाः
सारी पृथ्वी हादरली; महान समुद्र उधळून खवळले. पर्वतही डोलू लागले आणि भयानक वारे वाहू लागले.
Verse 27
जेपुर्जप्यं मुनिवरा व्याधविद्धा मृगा इव । जहुः कांतिं च सूर्याद्या नीहाराश्छांदयन्दिशः
श्रेष्ठ मुनी शिकाऱ्याने विद्ध केलेल्या हरिणांसारखे घाईघाईने जप करू लागले. सूर्यादी तेजस्वी ज्योतींची कांती मावळली आणि धुक्याने दिशा झाकल्या.
Verse 28
जाते महासुरे तस्मिन्सर्व एव महासुराः । आजग्मुर्हर्षितास्तत्र तथा चासुरयोषितः
तो महाबलवान असुर जन्मताच सर्व महाअसुर आणि असुरस्त्रिया हर्षित होऊन तेथे येऊन जमल्या.
Verse 29
जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चासुरांगनाः । ततो महोत्सवे जाते दानवानां पृथासुत
आनंदाने भरून ते गाऊ लागले आणि असुरकन्या नाचू लागल्या. मग दानवांमध्ये महान उत्सव झाला, हे पृथापुत्रा!
Verse 30
विषण्णमनसो देवाः समहेंद्रास्तदाभवन् । जातामात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चंडविक्रमः
तेव्हा इंद्रासह सर्व देव विषण्णचित्त झाले; कारण जन्मताच चंडपराक्रमी तारक दैत्यांचा अधिपती झाला होता।
Verse 31
अभिषिक्तोऽसुरो दैत्यैः कुरंगमहिषादिभिः । सर्वासुरमहाराज्ये युतः सर्वैर्महासुरैः
कुरंग, महिष इत्यादी दैत्यांनी त्या असुराचा अभिषेक केला; आणि सर्व महासुरांच्या पाठबळाने त्याला सर्व असुरांच्या विशाल राज्यावर अधिष्ठित केले।
Verse 32
स तु प्राप्तमहाराज्यस्तारकः पांडुसत्तम । उवाच दानवश्रेष्ठान्युक्तियुक्तमिदं वचः
महान राज्य मिळाल्यावर तारकाने—हे पांडवश्रेष्ठा—दानवश्रेष्ठांना उद्देशून नीतियुक्त व युक्तिसंगत असे वचन उच्चारले।
Verse 33
श्रृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः । श्रुत्वा वः स्थेयसी बुद्धिः क्रियतां वचने मम
“हे महाबलवान असुरांनो, तुम्ही सर्वांनी माझे वचन ऐका. ते ऐकून तुमची बुद्धी दृढ होवो आणि माझ्या सांगण्याप्रमाणे कृती करा.”
Verse 34
अस्माकं जातिधर्मेण विरूढं वैरमक्षयम् । करिष्याम्यहं तद्वैरं तेषां च विजयाय च
“आपल्या जातिधर्मानुसार अमिट वैर वाढले आहे. ते वैर मी पुढे नेईन—त्यांच्या पराभवासाठी आणि आपल्या विजयासाठी.”
Verse 35
किं तु तत्तपसा साध्यं मन्येहं सुरसंगमम् । तस्मादादौ करिष्यामि तपो घोरं दनोः सुताः
परंतु मला वाटते की देवसंगम तपस्येनेच साध्य होतो। म्हणून, हे दनूचे पुत्रांनो, मी प्रथम घोर तपाचे अनुष्ठान करीन।
Verse 36
ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामोऽथ जगत्त्रयम् । युक्तोपायोऽहि पुरुषः स्थिरश्रीरेव जायते
त्यानंतर आपण देवांना जिंकू आणि मग त्रिलोकीचा भोग करू. कारण योग्य उपाय करणारा पुरुष निश्चयच स्थिर श्रीसंपन्न होतो।
Verse 37
अयुक्तश्चपलः प्राप्तामपि रक्षितुमक्षमः । तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु
परंतु जो अयुक्त व चंचल असतो, तो मिळालेल्याचेही रक्षण करू शकत नाही. त्या असुराचे वचन ऐकून सर्व दानव (विचारात पडले)।
Verse 38
साधुसाध्वित्यथोचुस्ते वचनं तस्य विस्मिताः । सोऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कंदरमुत्तमम्
त्याच्या वचनांनी विस्मित होऊन ते म्हणाले—“साधु, साधु!” मग तो पारियात्र पर्वताच्या उत्तम कंदराकडे निघाला।
Verse 39
सर्वर्तुकुसुमाकीर्णनानौषधिविदिपितम् । नानाधातुरसस्राविचित्रनानागृहाश्रयम्
ते सर्व ऋतूंच्या फुलांनी भरलेले व नानाविध औषधींनी शोभलेले होते. नाना धातुरसांच्या प्रवाहांनी विचित्र, अनेक गुहा व शैलगृहांचे आश्रयस्थान होते।
Verse 40
अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम् । नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम्
ते स्थान अनेक रूपांच्या जीवांनी परिपूर्ण होते व निरनिराळ्या पक्षिकुलांच्या थव्यांनी गजबजलेले होते; अनेक झरे-प्रपातांनी शोभित आणि नानाविध सरोवरे व जलाशयांनी युक्त होते।
Verse 41
प्राप्य तत्कंदरं दैत्यश्चकार विपुलं तपः । वहन्पाशुपतीं दीक्षां पंच मंत्राञ्जजाप सः
त्या गुहेत पोहोचून त्या दैत्याने विपुल तप केले. पाशुपत दीक्षा धारण करून तो निरंतर पाच मंत्रांचा जप करू लागला।
Verse 42
निराहारः पंचतपा वर्षायुतमभूत्किल । ततः स्वदेहादुत्कृत्त्य कर्षंकर्षं दिनेदिने
तो निराहार राहून ‘पंचतपा’ तप दहा हजार वर्षे करीत राहिला. नंतर दिवसेंदिवस स्वतःच्या देहातून एकेक करष प्रमाण भाग कापून दूर करू लागला।
Verse 43
मांसस्याग्नौ जुहावैव ततो निर्मांसतां गतः । ततो निर्मांसदेहः स तपोराशिरजायत
त्याने आपले मांस अग्नीत आहुती म्हणून अर्पण केले आणि तो निर्मांस झाला. मग निर्मांस देहाने तो जणू तपस्येचा साक्षात् ढीग—तपोराशी—बनला।
Verse 44
जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः । उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः
त्याच्या तेजाने सर्वत्र सर्व प्राणी जणू जळू लागले. त्याच्या तपाच्या भयाने सर्व देव उद्विग्न व भयभीत झाले।
Verse 45
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः । तारकस्य वरं दातुं जगाम शिखरं गिरेः
याच दरम्यान ब्रह्मदेव अत्यंत संतुष्ट झाले; तारकाला वर देण्यासाठी ते पर्वताच्या शिखरावर गेले।
Verse 46
प्राप्य तं शैलराजानं हंसस्यंदनमास्थितः । उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया तदा
शैलराजाजवळ पोहोचून, हंस-रथावर आरूढ देव ब्रह्मदेवांनी तेव्हा मधुर वाणीने तारकाला संबोधिले।
Verse 47
ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठ पुत्र तपसो नास्त्यसाध्यं तवाधुना । वरं वृणीष्वाभिमतं यत्ते मनसि वर्तते
ब्रह्मदेव म्हणाले—“उठ पुत्रा! तुझ्या तपश्चर्येमुळे आता तुला काहीही अशक्य नाही. तुझ्या मनात जे आहे तेच इच्छित वर माग।”
Verse 48
इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रांजलिः प्राह तं विभुम्
असे ऐकून दैत्य तारकाने हात जोडून त्या सर्वसमर्थ प्रभूंना उत्तर दिले।
Verse 49
तारक उवाच । वयं प्रभो जातिधर्माः कृतवैराः सहमरैः । तैश्च निःशेषिता दैत्याः कृताः क्रूरैनृशं सवत्
तारक म्हणाला—“हे प्रभो! आमचा जातिधर्मच असा की देवांशी आमचे वैर आहे. त्यांनीच आमच्या दैत्य-सेनांना पूर्णपणे नष्ट केले, क्रूर व निर्दयपणे चिरडले।”
Verse 50
तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः । अवध्यः सर्वभूतानामस्त्राणां च महौजसाम्
माझा निश्चय आहे की मी त्यांचा उद्धारकर्ता व्हावे. सर्व प्राण्यांना—आणि महाबलवानांच्या अस्त्रांनाही—मी अवध्य व्हावे.
Verse 51
स्यामहं चामरैश्चैष वरो मम हृदिस्थितः । एतन्मे देहि देवेश नान्यं वै रोचये वरम्
देवतांनाही मी अवध्य व्हावे—हा वर माझ्या हृदयात स्थिर आहे. हे देवेश, मला हाच दे; मला दुसरा वर नको.
Verse 52
तमुवाच ततो दैत्यं विरंचोऽमरनायकः । न युज्यते विना मृत्युं देहिनो देहधारणम् । जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः सत्यमेतच्छ्रुतीरितम्
तेव्हा अमरांचा नायक विरंच (ब्रह्मा) त्या दैत्याला म्हणाला—देहधारी जीवाला मृत्यूविना देह धारण करणे योग्य नाही. जो जन्मला, त्याचा मृत्यू अटळ; हे श्रुतीने सांगितलेले सत्य आहे.
Verse 53
इति संचिंत्य वरय वरं यस्मान्न शंकसे । ततः संचिंत्य दैत्येंद्रः शिशुतः सप्तवासरात्
म्हणून विचार करून ज्याबद्दल शंका नाही असा वर माग. तेव्हा दैत्येंद्राने मनन करून सात दिवसांच्या शिशूबाबत (एक अट) ठरवली.
Verse 54
तारक उवाच । वासराणां च सप्तानां वर्जयित्वा तु बालकम् । देवानामप्यवध्योऽहं भूयासं तेन याचितः
तारक म्हणाला—सात दिवसांच्या बालकाला वगळून, देवतांनीही मला वधू नये; असा वर मी मागतो.
Verse 55
वव्रे महासुरो मृत्युं ब्रह्माणं मानमोहितः । ब्रह्मा प्रोचे ततस्तं च तथेति हरवाक्यतः
अभिमानाने मोहून त्या महासुराने मृत्युविषयी वर ब्रह्मदेवाकडे मागितला. तेव्हा हराच्या वचनाप्रमाणे ब्रह्मदेव म्हणाले—“तथास्तु।”
Verse 56
जगाम त्रिदिवं देवो दैत्योऽपि स्वकमालयम् । उत्तीर्णं तपसस्तं च दैत्यं दैत्येश्वरास्तदा
देव त्रिदिवात (स्वर्गात) परत गेला आणि दैत्यही आपल्या निवासस्थानी गेला. मग तपश्चर्येत सिद्ध झालेल्या त्या दैत्याभोवती दैत्येश्वर एकवटले.
Verse 57
परिवव्रुः फलाकीर्णं वृक्षं शकुनयो यथा । तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दितिनंदने
जसे पक्षी फळांनी भरलेल्या वृक्षाला वेढून राहतात, तसे त्यांनी त्याला वेढले—दितिनंदन महान तारक राज्यात दृढपणे स्थिर झाल्यावर।
Verse 58
ब्रह्मणाभिहि तस्थाने महार्णवतटोत्तरे । तरवो जज्ञिरे पार्थ तत्र सर्वर्तवः शुभाः
हे पार्थ! ब्रह्माने स्थापिलेल्या त्या स्थानी, महासागराच्या उत्तरेकाठी, वृक्ष उगवले आणि तेथे सर्व ऋतू शुभ झाले.
Verse 59
कांतिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरखंडा च दानवम् । परिवव्रुर्गुणा कीर्णं निश्छिद्राः सर्व एव हि
कांती, द्युती, धृती, मेधा आणि अखंड श्री—या सर्वांनी त्या दानवाला वेढले. तो गुणांनी परिपूर्ण, सर्वथा निर्दोष व पूर्ण झाला.
Verse 60
कालागरुविलिप्तांगं महामुकुटमंडितम् । रुचिरांगदसन्नद्धं महासिंहासने स्थितम्
त्यांचे सर्वांग काळ्या अगुरूच्या लेपाने लिप्त होते; ते महान मुकुटाने विभूषित, रम्य बाहुभूषणांनी सज्ज, आणि भव्य सिंहासनावर विराजमान होते।
Verse 61
नृत्यंत्यप्सरसः श्रेष्ठा गन्धर्वा गाययंति च । चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः । ग्रहा अग्रेसरास्तस्य जीवादेशप्रभाषिणः
श्रेष्ठ अप्सरा नृत्य करीत होत्या आणि गंधर्व गान करीत होते। त्याच्या मार्गांवर चंद्र-सूर्य दीपांसारखे प्रकाश देत होते, वारा व्यजनधारी झाला होता, आणि ग्रहही पुढे जाऊन जणू त्याचे आदेशच घोषित करीत होते।
Verse 62
एवं स्वकाद्बाहुबलात्स दैत्यः संप्राप्य राज्यं परिमोदमानः । कदाचिदाभाष्य जगाद मंत्रिणः प्रोद्धृत्तसर्वांगबलेन दर्पितः
अशा रीतीने स्वतःच्या बाहुबलाने तो दैत्य राज्य प्राप्त करून अत्यंत आनंदित झाला। नंतर वाढलेल्या सर्वांगबळामुळे दर्पित होऊन त्याने कधीतरी मंत्र्यांना संबोधून भाषण केले।