Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

वरांग्युवाच । नाशितास्म्यपविद्धास्मि त्रासिता पीडितास्मि च । रौद्रोण देवनाथेन नष्टनाथेन भूरिशः

Transliteration

varāṃgyuvāca | nāśitāsmyapaviddhāsmi trāsitā pīḍitāsmi ca | raudroṇa devanāthena naṣṭanāthena bhūriśaḥ

Translation

वरांगी म्हणाली: 'मी नष्ट झाली आहे, टाकून दिली गेली आहे, घाबरवली गेली आहे आणि ज्याचा स्वामी नष्ट झाला आहे अशा त्या क्रूर देवराजाकडून वारंवार पीडित झाली आहे.'

Word by Word

• वराङ्गी: Varāṅgī (the fair-limbed lady)
• वराङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वराङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (वरं अङ्गं यस्याः/या)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• नाशिता: destroyed, ruined
• नाशिता: Vidheya (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √नश् (धातु) → नाशित (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विधेय-विशेषण

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• अपविद्धा: abandoned, cast off
• अपविद्धा: Vidheya (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: अप-√विध्/व्यध् (धातु) → अपविद्ध (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘cast away/abandoned’

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्, परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• त्रासिता: terrified
• त्रासिता: Vidheya (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √त्रस् (धातु) → त्रासित (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• पीडिता: afflicted, oppressed
• पीडिता: Vidheya (Predicate complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √पीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त; क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्, परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• रौद्रेण: by the fierce
• रौद्रेण: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (देवनाथेन इत्यस्य)

• देवनाथेन: by the lord of the gods
• देवनाथेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव-नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (देवानां नाथः)

• नष्टनाथेन: by him whose protector is lost / who has lost his lord
• नष्टनाथेन: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट-नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (नष्टः नाथः यस्य/नष्टनाथः)

• भूरिशः: greatly, exceedingly
• भूरिशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूरिशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb)

Speaker

Varāṅgī

Skanda Dialogue

Listener: Daityendra (implied, as the next verse shows his reflection)

Visual Art Cues

Scene: Varāṅgī, distressed, speaks with tears and trembling; her posture shows exhaustion and fear; the implied antagonist is a fierce divine figure off-scene or in shadow; the setting feels tense and oppressive.

Characters & Entities

• Varāṅgī
• Devanātha (lord of gods—epithet; likely Indra by common usage, but not explicit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas often begin liberation or aid with honest lament—recognizing suffering and seeking rightful refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a personal cry of distress.