Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

ततो वर्षसहस्रांते वरांगी समसूयत । जायमाने तु दैत्येंद्रे तस्मिंल्लोकभयंकरे

Transliteration

tato varṣasahasrāṃte varāṃgī samasūyata | jāyamāne tu daityeṃdre tasmiṃllokabhayaṃkare

Translation

मग हजार वर्षांच्या शेवटी त्या सुसडोल अंगांची स्त्रीने पुत्रास जन्म दिला. आणि लोकांना भयभीत करणारा तो दैत्येंद्र जन्म घेत असता…

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: अनन्तरम् (thereafter)

• वर्ष-सहस्र-अन्ते: at the end of a thousand years
• वर्ष-सहस्र-अन्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षाणां सहस्रस्य अन्ते) = at the end of a thousand years

• वराङ्गी: Varāṅgī (a woman named Varāṅgī)
• वराङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वराङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• समसूयत: gave birth
• समसूयत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सू (सूते) (धातु) उपसर्गः सम्
• Form: लङ् (Imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; अर्थः = gave birth

• जायमाने: when (he was) being born
• जायमाने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: √जन् (जायते) (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive/ātmanepada participle); पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; ‘जायमान’ = being born

• तु: indeed, then
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात/particle) = emphatic/contrastive

• दैत्य-इन्द्रे: in the demon-king (i.e., at the birth of the demon-lord)
• दैत्य-इन्द्रे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दैत्यानाम् इन्द्रे) = in/at the demon-lord

• तस्मिन्: in him / in that (one)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• लोक-भयङ्करे: terrifying to the world
• लोक-भयङ्करे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + भयङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (लोकस्य भयङ्करः) = terrifying to the world; विशेषणम् (qualifier) of तस्मिन्/दैत्येन्द्रे

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)

Skanda Dialogue

Listener: Janamejaya / Pāṇḍava-context listener (addressed as Pṛthāsuta)

Visual Art Cues

Scene: A fair-limbed asura-mother after a thousand-year gestation gives birth; the newborn daitya-lord radiates a terrifying aura, foreshadowing world-fear.

Characters & Entities

• Daityendra (Tāraka)
• Varāṅgī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas portray adharma’s rise as a universe-affecting disturbance, preparing the need for divine restoration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is described; the verse builds the cosmic narrative around Tāraka’s birth.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative lead-in to the omens that follow.