Adhyaya 1

Mantra 1

इ॒षे त्वो॒र्जे त्वा॑ वा॒यव॑ स्थ दे॒वो व॑: सवि॒ता प्रार्प॑यतु॒ श्रेष्ठ॑तमाय॒ कर्म॑ण॒ आप्या॑यध्व मघ्न्या॒ इन्द्रा॑य भा॒गं प्र॒जाव॑तीरनमी॒वा अ॑य॒क्ष्मा मा व॑ स्ते॒न ई॑शत॒ माघश॑ᳪसो ध्रु॒वा अ॒स्मिन् गोप॑तौ स्यात ब॒ह्वीर्यज॑मानस्य प॒शून्पा॑हि

पोषणासाठी तुला; बळासाठी तुला (ग्रहण करतो). हे वायवः, स्थिर उभे राहा. देव सविता तुम्हाला श्रेष्ठतम कर्माकडे प्रेरित करो. हे मघ्न्या (उदार) दुग्धदायिनी गायींनो, इंद्राच्या भागासाठी पुष्ट व्हा—प्रजावती, निरामय, अयक्ष्मा (क्षयरोगरहित) व्हा. तुमच्यावर चोराचा अधिकार नसो, दुष्टवाणीचाही नसो. या गोपती (गोरक्षक) अधीन तुम्ही ध्रुवा (अचल) राहा; यजमानाच्या बहु पशूंचे रक्षण करा.

Mantra 2

वसो॑ः प॒वित्र॑मसि॒ द्यौ॑रसि पृथि॒व्य॒सि मात॒रिश्व॑नो घ॒र्मो॒ऽसि वि॒श्वधा॑ असि । पर॒मेण॒ धाम्ना॒ दृᳪह॑स्व॒ मा ह्वा॒र्मा ते॑ य॒ज्ञप॑तिर्ह्वार्षीत् ॥

तू वसूंंचे पवित्र (शुद्ध करणारे) आहेस; तू द्यौ (स्वर्ग) आहेस; तू पृथिवी आहेस; तू मातरिश्वनाचा घर्म (उष्ण तेज) आहेस; तू सर्वत्र व्यापलेला आहेस. परम धामाने (उच्चतम स्थितीने) तू दृढ हो; अमंगलाला हाक मारू नकोस; यज्ञपति (यज्ञाचा स्वामी) तुझ्याविरुद्ध (काहीही) आह्वान करू नये।

Mantra 3

वसो॑ः प॒वित्र॑मसि श॒तधा॑रं॒ वसो॑ः प॒वित्र॑मसि स॒हस्र॑धारम् । दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता पु॑नातु॒ वसो॑ः प॒वित्रे॑ण श॒तधा॑रेण सु॒प्वा काम॑धुक्षः ।

तू वसूंंचे पवित्र (गाळण) आहेस—शतधार; तू वसूंंचे पवित्र आहेस—सहस्रधार. देव सविता तुला वसूंंच्या पवित्राने, शतधार पवित्राने—हे सुपवित्र, कामधुक्ष (इच्छा दुहणारा), शुद्ध करो।

Mantra 4

सा वि॒श्वायु॒: सा वि॒श्वक॑र्मा॒ सा वि॒श्वधा॑याः । इन्द्र॑स्य त्वा भा॒गᳪ सोमे॒नात॑नच्मि॒ विष्णो॑ ह॒व्यᳪ र॑क्ष ॥

ती सर्वायु आहे; ती विश्वकर्मा आहे; ती सर्वांचे धारण करणारी आहे. इंद्राचा भाग असलेल्या तुला, सोमासह मी विस्तारतो; हे विष्णो, हव्याचे रक्षण कर.

Mantra 5

अग्ने॑ व्रतपते व्र॒तं च॑रिष्यामि॒ तच्छ॑केयं॒ तन्मे॑ राध्यताम् । इ॒दम॒हमनृ॑तात्स॒त्यमुपै॑मि

हे अग्ने, व्रतपते! मी व्रताचे आचरण करीन; ते करण्यास मी समर्थ होवो; ते माझ्यासाठी शुभरीत्या सिद्ध होवो. या कर्माने मी असत्यातून सत्याकडे जातो.

Mantra 6

कस्त्वा॑ युनक्ति॒ स त्वा॑ युनक्ति॒ कस्मै॑ त्वा युनक्ति॒ तस्मै॑ त्वा युनक्ति । कर्म॑णे वां॒ वेषा॑य वाम्

तुला कोण जूळवतो? तोच तुला जूळवतो. कोणासाठी तो तुला जूळवतो? त्याच्यासाठीच तो तुला जूळवतो. कर्मासाठी—तुम्हा दोघांसाठी; नियत सेवेसाठी (वेषा)—तुम्हा दोघांसाठी.

Mantra 7

प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो॒ निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । उ॒र्वन्तरि॑क्ष॒मन्वे॑मि

राक्षस मागे ढकलला जाऊन दग्ध झाला; दुष्ट शत्रू मागे ढकलले जाऊन दग्ध झाले. राक्षस पूर्णतः जळून गेला; दुष्ट शत्रू पूर्णतः जळून गेले. मी विस्तीर्ण अंतरिक्ष-पथाने पुढे जातो.

Mantra 8

धूर॑सि॒ धूर्व॒ धूर्व॑न्तं॒ धूर्व॒ तं यो॒ऽस्मान्धूर्व॑ति॒ तं धू॑र्व॒ यं व॒यं धूर्वा॑मः । दे॒वाना॑मसि॒ वह्नि॑तम॒ᳪ सस्नि॑तमं॒ पप्रि॑तमं॒ जुष्ट॑तमं देव॒हूत॑मम्

तू धूर (धूम) आहेस; दूर कर, दूर कर. जो धूर्वन्त (आक्रमक/पीडक) आहे त्याला दूर कर; जो आम्हांला धूर्वति (पीडा करतो) त्याला दूर कर; आणि ज्याला आम्ही धूर्वामः (दूर करतो/दबवतो) त्यालाही दूर कर. तू देवांमध्ये सर्वश्रेष्ठ वहनकर्ता (वह्नितम) आहेस; अत्यंत शुद्ध (सस्नितम), अत्यंत परिपूर्ण/भरून काढणारा (पप्रितम), अत्यंत प्रिय/स्वीकृत (जुष्टतम), आणि देवांनी सर्वाधिक आहूत केलेला (देवहूततम) आहेस।

Mantra 9

विष्णु॑स्त्वा क्रमता॒मुरु॒ वाता॒याप॑हतᳪ रक्षो॒ यच्छ॑न्तां॒ पञ्च॑

विष्णू तुला पुढे पाऊल टाकू देो—वायूसाठी विस्तीर्ण (मार्गावर); राक्षस दूर ढकलले जाऊन आहत होवोत; पञ्च (पाच) त्यांना संयमात ठेवोत.

Mantra 10

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । अ॒ग्नये॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्य॒ग्नीषोमा॑भ्यां॒ जुष्टं॑ गृह्णामि

देव सविताच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या भुजांनी, पूषणाच्या हस्तांनी—अग्नीस प्रिय असे तुला मी ग्रहण करतो; अग्नी व सोमास प्रिय असे तुला मी ग्रहण करतो.

Mantra 11

भू॒ताय॑ त्वा॒ नारा॑तये स्व॒रभि॒विख्ये॑षं॒ दृᳪह॑न्तां॒ दुर्या॑ः पृथि॒व्यामु॒र्वन्तरि॑क्ष॒मन्वे॑मि पृथि॒व्यास्त्वा॒ नाभौ॑ सादया॒म्यदि॑त्या उ॒पस्थेऽग्ने॑ ह॒व्यᳪ र॑क्ष

भूत (स्थिर/प्रतिष्ठित सत्ता) यासाठी तुला स्थापतो, शत्रु-पुरुषांच्या परावृत्तीसाठी; स्वर्गीय प्रकाशाकडे तुला प्रकट करतो. पृथ्वीवर निवासस्थाने दृढ होवोत. विस्तीर्ण अंतरिक्षाचा मी क्रमाने अनुगमन करतो. पृथ्वीच्या नाभीत, अदितीच्या कुशीत, तुला बसवतो. हे अग्ने, हव्य (हवि) रक्ष कर.

Mantra 12

प॒वित्रे॑ स्थो वैष्ण॒व्यौ॒ सवि॒तुर्व॑: प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । देवी॑रापो अग्रेगुवो अग्रेपु॒वोऽग्र॑ इ॒मम॒द्य य॒ज्ञं न॑य॒ताग्रे॑ य॒ज्ञप॑तिᳪ सु॒धातुं॑ य॒ज्ञप॑तिं देव॒युव॑म्

तुम्ही दोघे पवित्र (गाळणी) वैष्णव्यौ आहात. सवितृच्या प्रसव (प्रेरणा) मुळे मी (हे) शुद्ध करतो—अच्छिद्र पवित्राने, सूर्याच्या रश्मींनी. हे देवी आपः (दिव्य जलांनो), जे अग्रगामी आहात, जे पुढे-पुढे शुद्ध करणारे आहात—आज हा यज्ञ पुढे न्या; यज्ञपतीलाही पुढे न्या—सुधातु (सुस्थापित) यज्ञपतीला, देवयुव (देवांना प्रिय/युवा) यज्ञपतीला।

Mantra 13

यु॒ष्मा इन्द्रो॑ऽवृणीत वृत्र॒तूर्ये॑ यू॒यमिन्द्र॑मवृणीध्वं वृत्र॒तूर्ये॒ प्रोक्षि॑ता स्थ । अ॒ग्नये॑ त्वा॒ जुष्टं॒ प्रोक्षा॑म्य॒ग्नीषोमा॑भ्यां त्वा॒ जुष्टं॒ प्रोक्षा॑मि । दैव्या॑य॒ कर्म॑णे शुन्धध्वं देवय॒ज्यायै॒ यद्वोऽशु॑द्धाः पराज॒घ्नुरि॒दं व॒स्तच्छु॑न्धामि

तुमच्यामधून इंद्राने वृत्र-वधाच्या युद्धारंभी (स्वतःसाठी) निवड केली; तुम्हीही वृत्र-वधाच्या युद्धारंभी इंद्राची निवड करा; तुम्हांवर प्रोक्षण (पवित्र जलाचे शिंपडणे) झाले आहे. अग्नीसाठी—त्याला प्रिय—मी तुला प्रोक्षित करतो; अग्नी व सोम यांच्यासाठी—त्यांना प्रिय—मी तुला प्रोक्षित करतो. दैवी कर्मासाठी तुम्ही स्वतःला शुद्ध करा, देवयज्ञासाठी; तुमच्यात जी काही अशुद्धता असेल, जिने (तुम्हांला) दडपले/पराभूत केले असेल—त्यापासून मी तुम्हांला शुद्ध करतो.

Mantra 14

शर्मा॒स्यव॑धूत॒ᳪ रक्षोऽव॑धूता॒ अरा॑त॒यो ऽदि॑त्या॒स्त्वग॑सि॒ प्रति॒ त्वादि॑तिर्वेत्तु । अद्रि॑रसि वानस्प॒त्यो ग्रावा॑ऽसि पृ॒थुबु॑ध्न॒: प्रति॒ त्वाऽदि॑त्या॒स्त्वग्वे॑त्तु

तू आश्रय आहेस; राक्षस झटकून टाकला आहे; शत्रुत्वकारी शक्ती झटकून टाकल्या आहेत। तू अदितीची त्वचा आहेस; अदिती तुला मान्य/ओळखो। तू दगड आहेस; तू वानस्पत्याचा (वनज) ग्रावा—पेषण-दगड आहेस; तू विस्तीर्ण-आधार असलेला आहेस; अदितीची त्वचा तुला मान्य/ओळखो.

Mantra 15

अ॒ग्नेस्त॒नूर॑सि वा॒चो वि॒सर्ज॑नं दे॒ववी॑तये त्वा गृह्णामि बृ॒हद्ग्रा॑वाऽसि वानस्प॒त्यः स इ॒दं दे॒वेभ्यो॑ ह॒विः श॑मीष्व सु॒शमि॑ शमीष्व । हवि॑ष्कृ॒देहि॒ हवि॑ष्कृ॒देहि॑

तू अग्नीची तनू (देह) आहेस; तू वाणीचे विसर्जन (प्रवर्तन) आहेस. देवप्राप्तीसाठी मी तुला ग्रहण करतो. तू बृहद्ग्रावा (महापाषाण/महाग्राव) आहेस; तू वनस्पती-संबंधी आहेस. तोच तू हे हवि देवांसाठी शमीष्व—प्रसन्न कर; सुशमि शमीष्व—अत्यंत प्रसन्न कर. हे हविष्कृत् (हवि-कर्ता), इकडे ये; हे हविष्कृत्, इकडे ये.

Mantra 16

कु॒क्कु॒टो॒ऽसि॒ मधु॑जिह्व॒ इष॒मूर्ज॒माव॑द॒ त्वया॑ व॒यᳪ सं॑धा॒तᳪ सं॑धातं जेष्म व॒र्षवृ॑द्धमसि॒ प्रति॑ त्वा व॒र्षवृ॑द्धं वेत्तु॒ परा॑पूत॒ᳪ रक्ष॒: परा॑पूता॒ अरा॑त॒यो ऽप॑हत॒ᳪ रक्षो॑ वा॒युर्वो॒ विवि॑नक्तु दे॒वो व॑: सवि॒ता हिर॑ण्यपाणि॒: प्रति॑गृभ्णा॒त्वच्छि॑द्रेण पा॒णिना॑

तू कुक्कुट आहेस, मधुजिह्व (मधुर जिभेचा) आहेस; इष व ऊर्ज (पोषण व बल) यांचा उद्घोष कर. तुझ्याद्वारे आम्ही संधात (सुयोग्यरीत्या जुळवलेले कार्य) जिंकू—होय, संधातच जिंकू. तू वर्षवृद्ध (वर्षेने वाढलेला) आहेस; वर्षवृद्ध (शक्ती) तुला ओळखो. रक्षः दूर-शुद्ध (परापूत) होवो; अरातयः (द्वेषी/कंजूष शत्रू)ही दूर-शुद्ध होवोत; रक्षः अपहत (नष्ट) होवो. वायुदेव तुमचा (मार्ग) विविनक्तु—वेगळा/विवेकाने स्पष्ट करो; हिरण्यपाणि देव सविता तुला अच्छिद्र (निर्दोष) हाताने प्रतिगृह्णातु (ग्रहण करून सांभाळो).

Mantra 17

धृष्टि॑र॒स्यपा॑ऽग्ने अ॒ग्निमा॒मादं॑ जहि॒ निष्क्र॒व्याद॑ᳪ से॒धा दे॑व॒यजं॑ वह । ध्रु॒वम॑सि पृथि॒वीं दृ॑ᳪह ब्रह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ सजात॒वन्युप॑दधामि॒ भातृ॑व्यस्य व॒धाय॑

तू आक्रमक सामर्थ्य आहेस. हे अग्ने, अप् (जल) यांसह कच्चा-भक्षक (निष्क्रव्याद्) यास ठार कर; मांस-भक्षकास दूर हाकल; देवयज्ञ पुढे वहन कर. तू ध्रुव आहेस—पृथ्वी दृढ कर. ब्रह्म-बलाचा विजेता, क्षत्र-बलाचा विजेता, आपल्या सजात-जनांचा विजेता—तुला मी भातृव्य (शत्रु-बंधु) यांच्या वधासाठी उपदधामि (स्थापित करतो) आहे.

Mantra 18

अग्ने॒ ब्रह्म॑ गृभ्णीष्व ध॒रुण॑मस्य॒न्तरि॑क्षं दृᳪह ब्रह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ सजात॒वन्युप॑दधामि॒ भ्रातृ॑व्यस्य ब॒धाय॑ । ध॒र्त्रम॑सि॒ दिवं॑ दृᳪह ब्रह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ सजात॒वन्युप॑दधामि॒ भ्रातृ॑व्यस्य ब॒धाय॑ । विश्वा॑भ्य॒स्त्वाशा॑भ्य॒ उप॑दधामि॒ चित॑ स्थोर्ध्व॒चितो॒ भृगू॑णा॒मङ्गि॑रसां॒ तप॑सा तप्यध्वम्

हे अग्ने, ब्रह्म (पवित्र तेज/मंत्रशक्ती) ग्रहण कर; तू आधार आहेस—अंतरिक्ष दृढ कर. ब्रह्मवन् (ब्रह्मसम्पन्न), क्षत्रवन् (क्षत्रसम्पन्न), सजातवन् (स्वजन-आधारसम्पन्न) म्हणून मी तुला प्रतिस्पर्धी (भ्रातृव्य) वधासाठी उपदधतो/स्थापित करतो. तू धारक आहेस—दिव (स्वर्ग) दृढ कर. ब्रह्मवन्, क्षत्रवन्, सजातवन् म्हणून मी तुला प्रतिस्पर्धी वधासाठी स्थापित करतो. सर्व दिशांकडून मी तुला स्थापित करतो. तू ऊर्ध्वचित् आहेस; भृगू व अङ्गिरस यांचा ऊर्ध्वचित्—तपाने तप, तपात प्रज्वलित हो.

Mantra 19

शर्म॒स्यव॑धूत॒ᳪ रक्षोऽव॑धूता॒ अरा॑त॒योऽदि॑त्या॒स्त्वग॑सि॒ प्रति॒ त्वाऽदि॑तिर्वेत्तु । धि॒षणा॑ऽसि पर्व॒ती प्रति॒ त्वाऽदि॑त्या॒स्त्वग्वे॑त्तु दि॒वस्क॑म्भ॒नीर॑सि धि॒षणा॑ऽसि पार्वते॒यी प्रति॑ त्वा पर्व॒ती वे॑त्तु

तू आश्रय आहेस; राक्षस झटकून टाकला आहे, दुष्ट शत्रू झटकून टाकले आहेत। तू आदित्यांची त्वचा आहेस; अदिती तुला मान्य/ओळखो। तू धिषणा आहेस, तू पार्वती आहेस; आदित्यांची त्वचा तुला मान्य/ओळखो। तू द्यौ (आकाश) धारण करणारी आहेस; तू धिषणा आहेस, तू पार्वतेयी आहेस; पार्वती तुला मान्य/ओळखो.

Mantra 20

धा॒न्य॒मसि धिनु॒हि दे॒वान् प्रा॒णाय॑ त्वो दा॒नाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा । दी॒र्घामनु॒ प्रसि॑ति॒मायु॑षे धां दे॒वो व॑: सवि॒ता हिर॑ण्यपाणि॒: प्रति॑गृभ्णा॒त्वच्छि॑द्रेण पा॒णिना॒ चक्षु॑षे त्वा म॒हीनां॒ पयो॑ऽसि

तू धान्य आहेस; देवांसाठी (यास) झटकून शुद्ध कर. प्राणासाठी तुला ग्रहण करतो; दानासाठी तुला (ग्रहण करतो); व्यानासाठी तुला (ग्रहण करतो). दीर्घ प्रवाहानुसार, पुढे जाणाऱ्या मार्गानुसार, आयुष्यासाठी तुला स्थापित करतो. सुवर्णहस्त देव सविता तुम्हांस स्वीकारो; निर्दोष हाताने (तो) ग्रहण करो. तू महीनां पयः (महान/पृथ्वी इत्यादींचा दुग्ध-रस) आहेस.

Mantra 21

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । सं व॑पामि॒ समाप॒ ओष॑धीभि॒: समोष॑धयो॒ रसे॑न । सᳪ रे॒वती॒र्जग॑तीभिः पृच्यन्ता॒ᳪ सं मधु॑मती॒र्मधु॑मतीभिः पृच्यन्ताम्

देव सविताच्या प्रसव (प्रेरणा) ने, अश्विनांच्या भुजांनी, पूषन् यांच्या हातांनी, मी तुला पसरवितो व सम्यक् मिसळतो. जलांसह एकत्र, ओषधींसह एकत्र; आणि ओषधी आपल्या रसासह संयुक्त होवोत. रेवती (समृद्ध) शक्ती जगती (विस्तृत-गामी) शक्तींशी मिसळोत; मधुमती शक्ती मधुमती शक्तींशी मिसळोत.

Mantra 22

जन॑यत्यै त्वा॒ संयौ॑मी॒दम॒ग्नेरि॒दम॒ग्नीषोम॑योरि॒षे त्वा॑ घ॒र्मो॒ऽसि वि॒श्वायुरस्त्वा॑ सवि॒ता श्र॑पयतु॒ वर्षि॒ष्ठेऽधि॒ नाके॑

जननासाठी मी तुला जुव्यात जोडतो/जोडते. हे अग्नीचे आहे; हे अग्नी व सोम यांचे आहे. पोषणासाठी मी तुला ग्रहण करतो/करते. तू घर्म आहेस; तुझ्यासाठी विश्वव्यापी आयुष्य असो. सविता तुला सर्वोच्च नाकावर (दिव्य लोकात) शिजवो.

Mantra 23

मा भे॒र्मा संवि॑क्था॒ अत॑मेरुर्य॒ज्ञोऽत॑मेरु॒र्यज॑मानस्य प्र॒जा भू॑यात् त्रि॒ताय॑ त्वा द्वि॒ताय॑ त्वैक॒ताय॑ त्वा

भिऊ नकोस; व्याकुळ होऊ नकोस. यज्ञ अचल राहो; यजमानाची प्रजाही अचल राहो. तृतीय (स्थापन)ासाठी तुला; द्वितीय (स्थापन)ासाठी तुला; प्रथम (स्थापन)ासाठी तुला.

Mantra 24

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आद॑देऽध्वर॒कृतं॑ दे॒वेभ्य॒ इन्द्र॑स्य बा॒हुर॑सि॒ दक्षि॑णः स॒हस्र॑भृष्टिः श॒तते॑जा वा॒युर॑सि ति॒ग्मते॑जा द्विष॒तो व॒धः

देव सवितृच्या प्रेरणेने, अश्विनांच्या भुजांनी, पूषन्‌च्या हस्तांनी—अध्वर (यज्ञ)ासाठी सिद्ध केलेल्या तुला, देवांसाठी मी उचलतो. तू इंद्राची उजवी भुजा आहेस—सहस्रधार, शततेज; तू वायू आहेस—तीक्ष्णतेज, द्वेष्ट्यांचा वध करणारा.

Mantra 25

पृथि॑वि देवयज॒न्योष॑ध्यास्ते॒ मूलं॒ मा हि॑ᳪसिषं व्र॒जं ग॑च्छ गो॒ष्ठानं॒ वर्ष॑तु ते॒ द्यौर्ब॑धा॒न दे॑व सवितः पर॒मस्यां॑ पृथि॒व्याᳪ श॒तेन॒ पाशै॒र्योऽस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मस्तमतो॒ मा मौ॑क्

हे पृथ्वी, देवयजनास योग्य! तुझ्या ओषधींचे मूळ तुझ्यातच आहे; मी तुझे मूळ हिंसक न करूं. तू व्रजाकडे—गौशाळेकडे, गोठ्याकडे—जा. तुझ्यावर द्यौ (स्वर्ग) वर्षाव करो. हे देव सविता, परम पृथ्वीच्या दूरस्थ टोकावर, शंभर पाशांनी आमचा द्वेष करणाऱ्यास आणि ज्याचा आम्ही द्वेष करतो त्यालाही बांध; त्यानंतर मला स्पर्श करू नकोस.

Mantra 26

अपा॒ररुं॑ पृथि॒व्यै दे॑व॒यज॑नाद्वध्यासं व्र॒जं ग॑च्छ गो॒ष्ठानं॒ वर्ष॑तु ते॒ द्यौर्ब॑धा॒न दे॑व सवितः पर॒मस्यां॑ पृथि॒व्या श॒तेन॒ पाशै॒र्योऽस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मस्तमतो॒ मा मौ॑क् । अर॑रो॒ दिवं॒ मा प॑प्तो द्र॒प्सस्ते॒ द्यां मा स्क॑न् व्र॒जं ग॑च्छ गो॒ष्ठानं॒ वर्ष॑तु ते॒ द्यौर्ब॑धा॒न दे॑व सवितः पर॒मस्यां॑ पृथि॒व्याᳪ श॒तेन॒ पाशै॒र्योऽस्मान्द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मस्तमतो॒ मा मौ॑क्

हे पाररु‑दोषरहित (पशु), देवयजन‑स्थानातून मी तुला घट्ट बांधतो; तू व्रज—गोठा, गोशाळा—कडे जा. तुझ्यासाठी द्यौ (आकाश) पाऊस पाडो. हे देव सविता, परम पृथ्वीवर शंभर पाशांनी जो आम्हांवर द्वेष करतो आणि ज्याचा आम्ही द्वेष करतो त्याला बांध; येथून तो मला इजा करू नये. (हे) अररु, तुझा थेंब (द्रप्स) माझ्यावर पडू नये; तुझी द्यां (वृष्टी) माझ्यावर उडू नये. व्रज—गोठा—कडे जा; तुझ्यासाठी द्यौ पाऊस पाडो. हे देव सविता, परम पृथ्वीवर शंभर पाशांनी जो आम्हांवर द्वेष करतो आणि ज्याचा आम्ही द्वेष करतो त्याला बांध; येथून तो मला इजा करू नये.

Mantra 27

गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॑सा॒ परि॑गृह्णामि॒ त्रै॑ष्टुभेन त्वा॒ छन्द॑सा॒ परि॑गृह्णामि॒ जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॑सा॒ परि॑गृह्णामि । सु॒क्ष्मा चासि॑ शि॒वा चा॑सि स्यो॒ना चासि॑ सु॒षदा॑ चा॒स्यूर्ज॑स्वती॒ चासि॒ पय॑स्वती च

गायत्री छंदाने मी तुला परिग्रह करतो; त्रैष्टुभ छंदाने मी तुला परिग्रह करतो; जागत छंदाने मी तुला परिग्रह करतो. तू सूक्ष्म आहेस आणि शिव (मंगलमय) आहेस; तू स्योना (कल्याणकारी) आहेस आणि सुषदा (सुस्थापित) आहेस; तू ऊर्जस्वती आहेस आणि पयस्वतीही आहेस.

Mantra 28

पु॒रा क्रू॒रस्य॑ वि॒सृपो॑ विरप्शिन्नुदा॒दाय॑ पृथि॒वीं जी॒वदा॑नुम् । यामैरयँश्च॒न्द्रम॑सि स्व॒धाभि॒स्तामु॒ धीरा॑सो अनु॒दिश्य॑ यजन्ते । प्रोक्ष॑णी॒रासा॑दय द्वि॑ष॒तो ब॒धो॒ऽसि

प्राचीन काळी त्या क्रूर सामर्थ्ययुक्त, सरकणाऱ्या, विस्तीर्ण (देवी) ने जीवंत दानूसह पृथ्वी उचलून धरली. जिची स्वधा‑उच्चारांसह चंद्रामध्ये प्रेरणा केली गेली—तिलाच धीरजन तिचे कार्य यथोचित ठरवून पूजतात. प्रोक्षणी (शिंपडण्याचे) जल आसनस्थ करा; तू द्वेष करणाऱ्यांचा वध आहेस.

Mantra 29

प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । अनि॑शितोऽसि सपत्न॒क्षिद्वा॒जिनं॑ त्वा वाजे॒ध्यायै॒ सम्मा॑र्ज्मि । प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो॒ निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । अनि॑शिताऽसि सपत्न॒क्षिद्वा॒जिनीं॑ त्वा वाजे॒ध्यायै॒ सम्मा॑र्ज्मि

राक्षस प्रत्यूष्ट (मागे हुसकावून) दग्ध होवो; अरातयः (दुष्ट शत्रू)ही प्रत्यूष्ट दग्ध होवोत. राक्षस निष्टप्त (पूर्णत: तापून) दग्ध होवो; अरातयःही निष्टप्त होवोत. तू अनिशित (धार न लावलेला) आहेस; तू सपत्नक्षिद् (प्रतिद्वन्द्वी-नाशक) आहेस. हे वाजिन् (विजयी), वाजेध्याय (वाज/पुरस्कार-प्राप्तीसाठी) मी तुला नीट ‘सम्मार्ज्मि’ (स्वच्छ पुसून/माजून) करतो/करते. राक्षस प्रत्यूष्ट दग्ध होवो; अरातयः प्रत्यूष्ट दग्ध होवोत; राक्षस निष्टप्त होवो; अरातयः निष्टप्त होवोत. तू अनिशिता आहेस, सपत्नक्षिद् आहेस. हे वाजिनी (विजयिनी), वाजेध्याय मी तुला नीट सम्मार्ज्मि करतो/करते.

Mantra 30

अदि॑त्यै॒ रास्ना॑सि विष्णो॑र्वे॒ष्पो॒ऽस्यू॒र्जे त्वा ऽद॑ब्धेन त्वा॒ चक्षु॒षाव॑पश्यामि । अ॒ग्नेर्जि॒ह्वासि॑ सु॒हूर्दे॒वेभ्यो॒ धाम्ने॑ धाम्ने मे भव॒ यजु॑षे यजुषे

तू अदितीची रास्ना (लगाम/बंधन) आहेस; तू विष्णूचा वेष्प (अंकुर) आहेस. ऊर्ज (पोषण) यासाठी मी तुला ग्रहण करतो; अदब्ध (अपराजेय) शक्तीसह, तुझ्याद्वारे, मी माझ्या नेत्रांनी (यज्ञकर्म) पाहतो. तू अग्नीची जिह्वा आहेस, देवांसाठी सुहू (सु‑आह्वान करणारी) आहेस; प्रत्येक धामासाठी तू माझी हो, प्रत्येक यजुस्‑मंत्रासाठी, प्रत्येक यजुस्‑कर्मासाठी.

Mantra 31

स॒वि॒तुस्त्वा॑ प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । स॒वि॒तुर्व॑: प्रस॒व उत्पु॑ना॒म्यच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । तेजो॑ऽसि शु॒क्रम॑स्य॒मृत॑मसि धाम॒ नामा॑सि प्रि॒यं दे॒वाना॒मना॑धृष्टं देव॒यज॑नमसि

सवितृच्या प्रेरणेने मी तुला निर्दोष पवित्र (गाळणी) यांनी, सूर्याच्या किरणांनी, शुद्ध करतो. सवितृच्या प्रेरणेने मी तुम्हां सर्वांना निर्दोष पवित्र (गाळणी) यांनी, सूर्याच्या किरणांनी, शुद्ध करतो. तू तेज आहेस; तू शुक्ल (दीप्त/उजळ) आहेस; तू अमृत (अमर) आहेस; तू धाम (आश्रय/निवास) आहेस; तू नाम आहेस; तू देवांना प्रिय आहेस; तू अनाधृष्ट (अपराजित), देवयजन (देवयज्ञाचे पवित्र स्थान/साधन) आहेस।