Adhyaya 1 Mantra 2 - Shukla Yajurveda | Marathi | Vedapath

Various Rishis

Mantra 2

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; individual mantra-r̥ṣi not explicitly marked here).

Devata: Pavitra as deified purifier; by bandhu Dyāvāpṛthivī and Mātariśvan (Vāyu/Agni-carrier).

Chandas: Mixed/prose-yajus (Yajus-formula; not a fixed ṛgvedic metre).

Samhita Patha (Devanagari)

वसो॑ः प॒वित्र॑मसि॒ द्यौ॑रसि पृथि॒व्य॒सि मात॒रिश्व॑नो घ॒र्मो॒ऽसि वि॒श्वधा॑ असि । पर॒मेण॒ धाम्ना॒ दृᳪह॑स्व॒ मा ह्वा॒र्मा ते॑ य॒ज्ञप॑तिर्ह्वार्षीत् ॥

Transliteration

vásoḥ pavítram asi dyáur asi pṛthivī́ asi mātáriśvano gharmó ’si viśvádhā asi | paraméṇa dhā́mnā dṛ́ṃhasva mā́ hvā́r mā́ te yajñápatir hvārṣīt ||

Translation

तू वसूंंचे पवित्र (शुद्ध करणारे) आहेस; तू द्यौ (स्वर्ग) आहेस; तू पृथिवी आहेस; तू मातरिश्वनाचा घर्म (उष्ण तेज) आहेस; तू सर्वत्र व्यापलेला आहेस. परम धामाने (उच्चतम स्थितीने) तू दृढ हो; अमंगलाला हाक मारू नकोस; यज्ञपति (यज्ञाचा स्वामी) तुझ्याविरुद्ध (काहीही) आह्वान करू नये।

Padapatha (Word Analysis)

वसोः । पवित्रम् । असि । द्यौः । असि । पृथिवी । असि । मातरिश्वनः । घर्मः । असि । विश्वधा । असि । परमेण । धाम्ना । दृंहस्व । मा । ह्वाः । मा । ते । यज्ञपतिः । ह्वार्षीत् ।

Word by Word

वसोःof the Vasu (wealth/‘Vasu’ deity)

पवित्रम्purifier; strainer

असिyou are

द्यौःheaven/sky

असिyou are

पृथिवीearth

असिyou are

मातरिश्वनःof Mātariśvan (Vāyu/Agni-carrier)

घर्मःGharma (heated offering; hot drink/oblation)

असिyou are

विश्वधाin every way; universally

असिyou are

परमेणwith the highest

धाम्नाby (your) abode/splendour

दृंहस्वmake (us/it) firm; strengthen

माdo not

ह्वाःcall/invoke

माdo not

तेof you; your

यज्ञपतिःthe lord/master of the sacrifice

ह्वार्षीत्has harmed/has gone wrong (towards)

Entities Mentioned

Pavitra (deified purifier)

Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)

Mātariśvan

Yajñapati (Lord of the sacrifice)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes