Rig Veda 8.70.3: Mandala 8, Sukta 70, Mantra 3
Sukta 8.70
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
नकिष्टं कर्मणा नशद्यश्चकार सदावृधम् । इन्द्रं न यज्ञैर्विश्वगूर्तमृभ्वसमधृष्टं धृष्ण्वोजसम् ॥
Transliteration
nákīṣ ṭáṁ kármaṇā naśad yáś cakā́ra sadā́-vṛdham | índraṁ ná yajñáir viśvá-gūrtam ṛ́bhvasam ádhṛṣṭaṁ dhṛṣṇv-ójasam ||
Translation
फक्त कर्मांनी कोणीही त्याला गाठू शकत नाही—त्यालाच, ज्याने (सर्वांना) सदा-वर्धमान केले. इंद्र यज्ञांनी सौद्याप्रमाणे मिळत नाही; तो सर्वत्र-स्तुत, ऋभ्व-सम (कुशल कर्ता), अजेय, धृष्ट-ओजस्वी आहे.
Word by Word
नकि॒ष्टम्no one (him)
नकि॒ष्टम्:
Karma (निषेधेन) — ‘तम्’ = इन्द्रम् (अभिहित) न (कश्चित्) …
TypeIndeclinable (pronominal form)
Rootनकिस् (अव्यय-प्रातिपदिक) + तम (सर्वनाम-प्रत्यय, नपुंसक एकवचन)
कर्म॑णाby (his) deed/act
कर्म॑णा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
नश॒त्attained/reached
नश॒त्:
Kriyā (मुख्य क्रिया) — ‘(कोऽपि) न … नशत्’
TypeVerb
Rootनश् (धातु) ‘to reach/attain’
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्धवाचक) — ‘यः … चकार’
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चकारhas done/made
चकार:
Kriyā (सापेक्ष) — ‘यः … चकार’
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘to do/make’
स॒दावृ॑धम्ever-increasing (in might)
स॒दावृ॑धम्:
Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् (द्वितीया) विशेषयति
TypeAdjective (compound)
Rootसदा (अव्यय) + वृध (प्रातिपदिक ‘growing/strengthening’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
(उपमान-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
य॒ज्ञैःwith sacrifices
य॒ज्ञैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
वि॒श्वगू॑र्तम्praised/approved by all
वि॒श्वगू॑र्तम्:
Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
TypeAdjective (compound)
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + गूर्त (प्रातिपदिक ‘welcomed/approved/praised’; RV usage) अथवा √गॄ/गुर्-सम्बद्ध ‘to welcome/approve’
ऋभ्वसम्the skilful/mighty one
ऋभ्वसम्:
Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
TypeAdjective
Rootऋभ्वस् (प्रातिपदिक ‘skilful, ingenious, mighty’)
अधृ॑ष्टम्unassailable
अधृ॑ष्टम्:
Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
TypeAdjective (past passive participle)
Rootअ + धृष् (धातु/प्रातिपदिक ‘to dare, assail’) → अधृष्ट (PPP ‘not assailed/undared’)
धृ॒ष्ण्वो॑जसम्of bold strength
धृ॒ष्ण्वो॑जसम्:
Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
TypeAdjective (compound)
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक ‘daring, bold’) + ओजस् (प्रातिपदिक ‘strength, vigor’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.