Rig Veda 7.77.2: Mandala 7, Sukta 77, Mantra 2

Sukta 7.77

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वं प्रतीची सप्रथा उदस्थाद्रुशद्वासो बिभ्रती शुक्रमश्वैत् । हिरण्यवर्णा सुदृशीकसंदृग्गवां माता नेत्र्यह्नामरोचि ॥

Transliteration

víśvaṃ pratī́cī sa-práthā úd asthād ruśádvāso bíbhratī śukrám aśvait | híraṇyavarṇā su-dṛ́śīka-sandṛ́g gavā́ṃ mātā́ netry áhnām aroci ||

Translation

ती आमच्याकडे वळून, सर्वत्र विस्तीर्णपणे उदयास आली आहे; चमकदार, उजळ-शुभ्र वस्त्र धारण करणारी. सुवर्णवर्णा, मनोहर, सुंदरदृष्टी—किरणांची माता आणि दिवसांची नेत्री—ती प्रकाशली आहे.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्म (व्याप्त्यर्थे/विषयः)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) सर्व

• प्रतीची: facing towards (us), westward/returning
• प्रतीची: कर्तृ (उदस्था॒त् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रतीच् (प्रातिपदिक) ‘पश्चिमाभिमुख/प्रत्यङ्’

• सप्रथा: widely spreading, far-extending
• सप्रथा: कर्तृ (प्रतीची इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स-प्रथा (प्रातिपदिक) ‘विस्तारयुक्त’

• उदस्थात्: stood up, arose
• उदस्थात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + उद्

• रुशद्वासाः: wearing shining garments
• रुशद्वासाः: कर्तृ (बिभ्रती इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रुशद्-वस् (कृदन्त/समास) ‘दीप्त-वस्त्र’

• बिभ्रती: bearing, wearing
• बिभ्रती: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: भृ (धातु) ‘धारणे’

• शुक्रम्: bright, radiant (garment/light)
• शुक्रम्: कर्म (बिभ्रती—किं बिभ्रती?)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक) ‘श्वेत/दीप्त’

• अश्वैत्: shone, gleamed
• अश्वैत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: श्वि/श्वै (धातु) ‘दीप्तौ/श्वेतभावे’

• हिरण्यवर्णा: golden-coloured
• हिरण्यवर्णा: कर्तृ (अरोचि इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्य-वर्ण (प्रातिपदिक समास) ‘स्वर्णवर्ण’

• सुदृशीक: beautiful to see
• सुदृशीक: कर्तृ (अरोचि इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-दृशीक (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर-दर्शन/सुन्दर-रूप’

• संदृक्: well-seeing, clearly visible
• संदृक्: कर्तृ (उषसः विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle-like)
• Root: सम्-दृश् (कृदन्त) ‘सम्यक् पश्यन्ती/दर्शयन्ती’

• गवाम्: of the cows
• गवाम्: सम्बन्ध (माता—कस्य?)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• माता: mother
• माता: कर्तृ (अरोचि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• नेत्री: leader, guide
• नेत्री: कर्तृ (माता इत्यस्य समानाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: नी (धातु) → नेत्री (कृदन्त/प्रातिपदिक) ‘नेतृ-स्त्री’

• अह्नाम्: of the days
• अह्नाम्: सम्बन्ध (नेत्री—कस्य?)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• अरोचि: shone forth, became radiant
• अरोचि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु) ‘दीप्तौ’