
Sukta 7.74
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Aśvinau
Gāyatrī (probable; shorter pādas suggest gāyatrī-type; confirm)
हे संक्षिप्त सूक्त उषःकाळी अश्विनौंचे आवाहन करते—“उषःप्रकाश” उगवू लागतो तेव्हा, तेजस्वी स्वर्गाची आकांक्षा धरणारे साधक त्यांच्या वेगवान सहाय्यास हाक मारतात. यात या जुळ्या देवतांची चल, लोकांमधून लोकांकडे पोहोचणारी उपकारकता अधोरेखित होते—वेगवान घोड्यांवर उदार यजमानाच्या घरी येणारी—आणि त्यांना मानवाची प्राणशक्ती बळकट करणारे व समुदायांना कल्याणात स्थिर करणारे रक्षक म्हणून मांडले आहे.
Mantra 1
इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना । अयं वामह्वेऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः ॥
हे अश्विनौ! उषेच्या उदयकाळी हे दिविष्टि (दिव्य प्रकाशाचे साधक) तुम्हाला हाक देतात. हे शचीवसू (प्रभावी शक्तीचे स्वामी)! मीही सहाय्यासाठी तुम्हाला आवाहन करतो; कारण तुम्ही खरोखरच जनोगणिक जाता—जिथे जिथे गरज जागी होते तिथे प्रतिसाद देता.
Mantra 2
युवं चित्रं ददथुर्भोजनं नरा चोदेथां सूनृतावते । अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतं पिबतं सोम्यं मधु ॥
हे नर (वीर) अश्विनौ! तुम्ही दोघेही विविध पोषण देता आणि सत्यवाणीने समृद्ध असणाऱ्याला प्रेरित करता. एकचित्ताने तुमचा रथ इथे जवळ आणा; सोममय मधु प्या—जेणेकरून आमच्यात आनंद वाढो आणि ऋजु (सरळ) वाणी प्रभावी ठरो.
Mantra 3
आ यातमुप भूषतं मध्वः पिबतमश्विना । दुग्धं पयो वृषणा जेन्यावसू मा नो मर्धिष्टमा गतम् ॥
या, जवळ या आणि कृपा करा, हे अश्विनौ; मधुरस प्या. हे वृषणौ, हे जेन्यवसू (श्रेष्ठ धनसम्पन्न), दुग्ध—पयः हा पोषक सार प्या; आम्हांला चिरडू नका—आमच्याकडे या.
Mantra 4
अश्वासो ये वामुप दाशुषो गृहं युवां दीयन्ति बिभ्रतः । मक्षूयुभिर्नरा हयेभिरश्विना देवा यातमस्मयू ॥
जे अश्व तुम्हांला वहन करतात, दात्याच्या गृहाजवळ तुम्हांला आणतात—ते तुम्हांला त्वरेने पोहोचवतात. त्या वेगवान अश्वांसह, हे नर-वीरांनो, हे अश्विनौ, हे देवांनो—तुमची आस धरणाऱ्या आम्हांकडे या.
Mantra 5
अधा ह यन्तो अश्विना पृक्षः सचन्त सूरयः । ता यंसतो मघवद्भ्यो ध्रुवं यशश्छर्दिरस्मभ्यं नासत्या ॥
मग खरोखर, जेव्हा अश्विनौ प्रस्थान करतात, तेव्हा सूर्यसम तेजस्वी ऋषी आपल्या पुष्ट शक्तींनी त्यांच्याशी संलग्न होतात. हे नासत्यौ, दानशीलांना स्थिर यश आणि आश्रयरूप रक्षणछत्र द्या; आणि आम्हांसाठीही तेच सुरक्षित कृपा-आवरण दृढ करा.
Mantra 6
प्र ये ययुरवृकासो रथा इव नृपातारो जनानाम् । उत स्वेन शवसा शूशुवुर्नर उत क्षियन्ति सुक्षितिम् ॥
जे पुढे चालतात—अवृक (अहिंसक, अछलित, अनाहत)—ते रथांसारखे, जनांचे रक्षक-पालक आहेत. आणि आपल्या स्वबळ-शौर्याने ते नर अधिकाधिक दृढ होतात; आणि ते सुक्षिति—उत्तम, सुसंस्थित निवास—यात येऊन वास करतात.
The Aśvins are twin Vedic gods known for swift arrival, healing, rescue, and practical help. Here they are called at dawn to come quickly and protect the worshipper and community.
Dawn is a transition moment when light returns and activity begins. The hymn uses this timing to invite the Aśvins—deities of timely aid—to arrive with the rising dawn-lights and remove obstacles.
Beyond immediate help, it seeks protection and strengthening of human life, ending in “su-kṣiti”—a good, stable dwelling or well-ordered settlement, meaning secure well-being for people.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.