Rig Veda 7.6.4: Mandala 7, Sukta 6, Mantra 4

Sukta 7.6

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश्चकार नृतमः शचीभिः । तमीशानं वस्वो अग्निं गृणीषेऽनानतं दमयन्तं पृतन्यून् ॥

Transliteration

yó apācī́ne támasi mádantīḥ prācī́ś cakā́ra nṛ́tamaḥ śácībhiḥ | tám īśā́naṁ vásvo agníṁ gṛṇīṣé'nā́nataṁ damáyantaṁ pṛtanyū́n ||

Translation

जो आपल्या शक्तींनी पश्चिमाभिमुख तमसात मदमत्त झालेल्यांना पूर्वेकडे वळवतो—कर्मात तोच नृतम (अत्यंत पुरुषार्थी) आहे. त्या वसुंचा ईशान असलेल्या अग्नीचे मी स्तवन करतो—अजेय, आणि पृतन्यू (युद्धरत) यांना वश करणारा.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपाचीने: in the backward/away (region/direction)
• अपाचीने: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अपाचीन (प्रातिपदिक; अप + अच्/अञ्च् ‘to turn’ > ‘turned away/backward’)

• तमसि: in darkness
• तमसि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• मदन्तीः: rejoicing / exulting
• मदन्तीः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: मद् (धातु)

• प्राचीः: the eastern (ones/directions)
• प्राचीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्राच्/प्राची (प्रातिपदिक)

• चकार: made / fashioned
• चकार: Kriyā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• नृतमः: the most manly / best hero
• नृतमः: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: नृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप् ‘most manly/best of men’)

• शचीभिः: with powers / with efficacious skills
• शचीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईशानम्: ruling / sovereign
• ईशानम्: Karma
• Type: Adjective (participle-like)
• Root: ईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule’)

• वस्वः: of wealth / of good (treasure)
• वस्वः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• गृणीषे: you praise / you sing
• गृणीषे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गृ (धातु; वैदिक ‘to sing/praise’)

• अनानतम्: unbowed / unbending
• अनानतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनानत (प्रातिपदिक; न + √नम् ‘to bow’ > ‘not bowed down’)

• दमयन्तम्: taming / subduing
• दमयन्तम्: Karma
• Type: Verb (participle)
• Root: दमयन्त् (प्रातिपदिक; √दम् ‘to tame’ + शतृ)

• पृतन्यून्: the hostile foes / battle-maddened (enemies)
• पृतन्यून्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: पृतन्यु (प्रातिपदिक; ‘battle-seeking/hostile’)