Sukta 6
Sukta 7.6
Vasiṣṭha (Vāsiṣṭha tradition for Maṇḍala 7; specific attribution within 7.6 not provided in input)
Agni (as sovereign asura-power; Indra referenced as comparison)
Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)
हे सूक्त पवित्र काष्ठात प्रज्वलित होणाऱ्या, लोकांचा प्रेरक व रक्षक म्हणून प्रकटणाऱ्या अগ্নीची अधिपती “असुर-शक्ती” (स्वामित्वपूर्ण आध्यात्मिक बल) म्हणून स्तुती करते. अগ্নी जीवांना पश्चिमेकडील अंधाराकडे झुकणाऱ्या अवस्थेतून प्रकाशाच्या पूर्वेकडे वळवतो, अंतर्गत व बाह्य शत्रूंना नमवतो, आणि विश्वाच्या गर्भातील खोलांतून संपत्ती आकाश व पृथ्वीवर वितरित करतो, असे त्याचे गौरवगान केले आहे.
Mantras
Mantra 1
प्र सम्राजो असुरस्य प्रशस्तिं पुंसः कृष्टीनामनुमाद्यस्य । इन्द्रस्येव प्र तवसस्कृतानि वन्दे दारुं वन्दमानो विवक्मि ॥
मी सम्राट् असुर (प्रभु-शक्ती) याची प्रशस्ती पुढे आणतो—मानवांच्या प्रजांसाठी त्या अनुमाद्य (प्रेरक आनंद)सह. इंद्राप्रमाणे, बलवानाच्या तवस (पराक्रम)कृत कर्मांना मी प्रकट करतो. मी दारु (पवित्र काष्ठ) यास नमस्कार करतो; नमस्कार करीत मी वाणी उच्चारतो.
Mantra 2
कविं केतुं धासिं भानुमद्रेर्हिन्वन्ति शं राज्यं रोदस्योः । पुरंदरस्य गीर्भिरा विवासेऽग्नेर्व्रतानि पूर्व्या महानि ॥
अद्रि (दगड) यांतून उत्पन्न झालेला, तेजस्वी—कवी, केतु (चिन्ह), धासी (आधार)—त्या अग्नीला ते प्रेरित करतात, की तो द्यावा‑पृथ्वी या दोन लोकांच्या कल्याणमय राज्यत्वाकडे जावो. पुरंदर (दुर्ग‑भेदक) याची मी स्तुतिगीते करून सेवा करतो; अग्नीची प्राचीन, महान व्रते मी जागृत करतो.
Mantra 3
न्यक्रतून्ग्रथिनो मृध्रवाचः पणीँरश्रद्धाँ अवृधाँ अयज्ञान् । प्रप्र तान्दस्यूँरग्निर्विवाय पूर्वश्चकारापराँ अयज्यून् ॥
अग्नी संकल्पहीन, ग्रंथी‑बद्ध, वाकड्या‑वाणीचे—अश्रद्ध, अवृद्ध, अयज्ञ पणी लोकांना खाली पाडून दूर हाकलतो. तो दस्यूंना पुढे‑पुढे धावून हुसकावतो; पूर्वीचे सामर्थ्य तो अग्रस्थानी करतो, आणि नंतरचे—अयज्यू (यज्ञ न करणारे) मागे ढकलतो.
Mantra 4
यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश्चकार नृतमः शचीभिः । तमीशानं वस्वो अग्निं गृणीषेऽनानतं दमयन्तं पृतन्यून् ॥
जो आपल्या शक्तींनी पश्चिमाभिमुख तमसात मदमत्त झालेल्यांना पूर्वेकडे वळवतो—कर्मात तोच नृतम (अत्यंत पुरुषार्थी) आहे. त्या वसुंचा ईशान असलेल्या अग्नीचे मी स्तवन करतो—अजेय, आणि पृतन्यू (युद्धरत) यांना वश करणारा.
Mantra 5
यो देह्यो अनमयद्वधस्नैर्यो अर्यपत्नीरुषसश्चकार । स निरुध्या नहुषो यह्वो अग्निर्विशश्चक्रे बलिहृतः सहोभिः ॥
जो वध-शक्तींनी दीन-दुर्बळांना निरामय करतो, ज्याने उषांना आर्य (श्रेष्ठ) याच्या पत्नी केले—तो यह्व, नहुष-संबंधी अग्नी प्रतिकूलांना आवरून, आपल्या सामर्थ्यांनी जनांना बलि-हर्ता (हविष्-वाहक) करतो.
Mantra 6
यस्य शर्मन्नुप विश्वे जनास एवैस्तस्थुः सुमतिं भिक्षमाणाः । वैश्वानरो वरमा रोदस्योराग्निः ससाद पित्रोरुपस्थम् ॥
ज्याच्या शरण-शर्मात सर्व जन तसेच उभे राहतात, सुमतीची याचना करीत—तो वैश्वानर अग्नी दोन लोकांच्या मध्ये आपले वरणीय आसन प्राप्त करून बसला आहे, आणि आपल्या माता-पिता (द्यावा-पृथिवी) यांच्या कुशीत विसावला आहे.
Mantra 7
आ देवो ददे बुध्न्या वसूनि वैश्वानर उदिता सूर्यस्य । आ समुद्रादवरादा परस्मादाग्निर्ददे दिव आ पृथिव्याः ॥
देव गहन-आधारित वसू देतो; वैश्वानर सूर्याच्या उदयापासून देतो. खालच्या समुद्रातून आणि दूरच्या त्या पलीकडूनही—अग्नी देतो, द्युलोकापासून पृथिवीपर्यंत.
Frequently Asked Questions
In early Vedic usage, “asura” can mean a lordly, sovereign power—not a demon. Here it emphasizes Agni’s commanding spiritual might and rulership (samrāj/īśāna).
It honors the fuel-wood (samidh/dāru) as the vessel that holds the hidden fire. Ritually, it points to kindling; symbolically, it suggests awakening divine light within material life.
Kindle the inner and outer fire: Agni leads from darkness to clarity, disciplines conflict, and brings support and prosperity from every level of the world.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.