Rig Veda 6.22.6: Mandala 6, Sukta 22, Mantra 6

Sukta 6.22

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अया ह त्यं मायया वावृधानं मनोजुवा स्वतवः पर्वतेन । अच्युता चिद्वीळिता स्वोजो रुजो वि दृळ्हा धृषता विरप्शिन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.22.6

Transliteration

ayā́ ha tyáṃ māyáyā vāvṛdhānáṃ manó-juvā sva-taváḥ párvatena | ácyutā cid vīḷitā́ svòjo rújo ví dṛḷhā́ dhṛṣatā́ ví-rapśin ||

Translation

याच (शक्ती)ने—माया (रचनात्मक सामर्थ्य)ने वाढणारा, मनासारखा वेगवान, स्वतःच्या ओजाने बलवान असा तो—पर्वताच्या साहाय्याने अचल व घट्ट बांधलेलेही फोडून टाकतो. स्व-ओजाने त्याने दृढ धरलेले बंधन-आवळे धाडसाने चिरडून टाकले—हे व्यापक-कर्मशक्तिधारा.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अया: by this (means), thus
• अया: Karaṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इदम् (प्रातिपदिक: अय- < इ-) / अव्यय-प्रयोग

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्यम्: that (one), him
• त्यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मायया: by (his) power/skill, by māyā
• मायया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)

• वावृधानम्: the strengthened/grown (one)
• वावृधानम्: Karma
• Type: Participle
• Root: वृध् (धातु) → वावृधान (कृदन्त, परिपूर्ण/वर्धमान)

• मनोजुव: mind-swift, swift as thought
• मनोजुव: Karma
• Type: Adjective
• Root: मनोजू (प्रातिपदिक; मनस् + जू ‘swift’)

• स्वतवः: self-strong, of innate might
• स्वतवः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वतवस् (प्रातिपदिक; स्व-तवस् ‘self-might’)

• पर्वतेन: with/like a mountain
• पर्वतेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• अच्युताः: unshaken, unfaltering
• अच्युताः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: च्युत (√च्यु ‘to fall/move’) with privative a-

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• वीळिताः: firm-set, strongly fixed
• वीळिताः: Kartā
• Type: Participle/Adjective
• Root: वीळित (प्रातिपदिक; PPP from √वीळ/√वेल् ‘to press/force, to be firm’—Vedic ‘वीळु’ ‘stronghold/firmness’)

• स्वोजः: of his own vigor, self-strong
• स्वोजः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: स्वोजस् (प्रातिपदिक; स्व-ओजस् ‘own vigor’)

• रुजः: breaker, shatterer
• रुजः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: रुज् (धातु ‘to break’) → रुज्/रुजस् (agent-noun/adj ‘breaker’)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• दृळ्हा: firm (things), strongholds
• दृळ्हा: Karma
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक; Vedic spelling दृळ्ह)

• धृषता: boldly, with daring force
• धृषता: Karaṇa
• Type: Adjective/Participle
• Root: धृष् (धातु ‘to dare, be bold’) → धृषत् (present participle/adj)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• रप्शिन्: the rending one, the cleaver
• रप्शिन्: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: रप्शिन् (प्रातिपदिक; Vedic epithet ‘rending/tearing’)