Rig Veda 5.85.3: Mandala 5, Sukta 85, Mantra 3

Sukta 5.85

Rishi: Atri (Ātreya tradition; hymn to Varuṇa in Maṇḍala 5 commonly ascribed to the Atris)

Devata: Varuṇa (Āditya; guardian of ṛta, moral-cosmic law, and the vast waters/sky)

Chandas: Triṣṭubh (11 syllables per pāda; typical of Maṇḍala 5 hymns to Ādityas)

Samhita Patha (Devanagari)

नीचीनबारं वरुणः कवन्धं प्र ससर्ज रोदसी अन्तरिक्षम् । तेन विश्वस्य भुवनस्य राजा यवं न वृष्टिर्व्युनत्ति भूम ॥

Recitation with translationRig Veda 5.85.3

Transliteration

nīcī́nabāraṃ váruṇaḥ kávandhaṃ prá sasarja ródasī antárikṣam | téna víśvasya bhúvanasya rājā yávam ná vṛṣṭír vyùnatti bhū́ma ||

Translation

वरुणाने द्यावा‑पृथिवी यांच्या मध्ये खाली ओढलेले आवरण (कवंध) अंतरिक्षात सोडून दिले. त्या कृतीने सर्व भुवनांचा राजा, जसा पाऊस यवाच्या शेताला सैल करून उघडतो, तसा भूमीला विभागून पसरवतो व सुपीक करतो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नीचीनबारम्: downward-hanging/low-drawn covering
• नीचीनबारम्: Karma (कवन्धम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नीचीन- + बार (प्रातिपदिक) < √वृ (वरणे/आवरणे) से ‘बार’ = आवरण/बन्धन (वैदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• कवन्धम्: enveloping mass; cloud/cover (dark covering)
• कवन्धम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कवन्ध (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• ससर्ज: he released/sent forth
• ससर्ज: क्रिया (कर्तृ: वरुणः; कर्म: कवन्धम्)
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सर्जने)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Adhikaraṇa (अन्तर ‘between’ के साथ)
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

• अन्तरिक्षम्: the midspace; atmosphere
• अन्तरिक्षम्: Adhikaraṇa (स्थान/विस्तार: in the midspace)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• तेन: by that; thereby
• तेन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• विश्वस्य: of all; of the whole
• विश्वस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world/creaturely realm
• भुवनस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) < √भू (भवने)

• राजा: king
• राजा: Kartā (अन्तर्निहित: वरुणः = राजा)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• यवम्: barley
• यवम्: Karma (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• वृष्टिः: rain
• वृष्टिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे)

• व्यु॑नत्ति: soaks; wets; drenches
• व्यु॑नत्ति: क्रिया (कर्तृ: वृष्टिः; कर्म: भूमम्/भूमि-)
• Type: Verb
• Root: वि + √उन्द्/√उन्त् (उन्दने/सिञ्चने; वैदिक ‘उन्ति/उन्दति’), वर्ग: 7/9-प्रयोग वैदिक

• भूमम्: the ground; earth (surface)
• भूमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भूमन्/भूम (प्रातिपदिक) < √भू