Rig Veda 5.63.3: Mandala 5, Sukta 63, Mantra 3

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सम्राजा उग्रा वृषभा दिवस्पती पृथिव्या मित्रावरुणा विचर्षणी । चित्रेभिरभ्रैरुप तिष्ठथो रवं द्यां वर्षयथो असुरस्य मायया ॥

Recitation with translationRig Veda 5.63.3

Transliteration

sam-rājā́ ugrā́ vṛṣabhā́ divás pátī pṛthivyā́ mitrā́varuṇā vícarṣaṇī | citrébhir abhráir úpa tiṣṭhatho rávam dyā́ṃ varṣayatho ásurasya māyáyā ||

Translation

सह-सम्राट, उग्र, वृषभतुल्य—दिव व पृथ्वीचे स्वामी, मनुष्यांमध्ये विचरणारे हे मित्र-वरुणा! चित्रवर्ण तेजस्वी मेघांसह तुम्ही त्या गर्जनेवर येऊन उभे राहता; आणि असुराची माया—सृजनशक्ती—याने तुम्ही द्यौला वर्षेने ओथंबवता.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्राजौ: the two sovereign kings
• सम्राजौ: कर्तृ
• Type: Noun (title)
• Root: सम्-राज् (प्रातिपदिक: सम्राज्)

• उग्रौ: fierce, mighty (two)
• उग्रौ: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• वृषभौ: two bulls (i.e., powerful ones)
• वृषभौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)

• पती: two lords
• पती: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: कर्तृ (सम्राजौ… इत्यस्य अप्पोजिशन्)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: मित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक: मित्रावरुण)

• विचर्षणी: the two far-seeing/overseeing ones
• विचर्षणी: कर्तृ
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वि-चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘all-seeing/overseeing’)

• चित्रेभिः: with bright/variegated
• चित्रेभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• अभ्रैः: clouds
• अभ्रैः: करण
• Type: Noun
• Root: अभ्र (प्रातिपदिक)

• उप: near, up to
• उप: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: उप

• तिष्ठथः: you two stand
• तिष्ठथः: क्रिया (कर्तृ: मित्रावरुणा)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• रवम्: roar, sound
• रवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रव (प्रातिपदिक)

• द्याम्: the sky
• द्याम्: कर्म (वर्षयथः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• वर्षयथः: you two cause to rain
• वर्षयथः: क्रिया (कर्तृ: मित्रावरुणा)
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु; causative: वर्षय-)

• असुरस्य: of the Asura (lordly being)
• असुरस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• मायया: by (his/your) māyā, wondrous power
• मायया: करण
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)