Rig Veda 5.41.3: Mandala 5, Sukta 41, Mantra 3

Sukta 5.41

Rishi: Kaṇva

Devata: Aśvins

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical check)

Samhita Patha (Devanagari)

आ वां येष्ठाश्विना हुवध्यै वातस्य पत्मन्रथ्यस्य पुष्टौ । उत वा दिवो असुराय मन्म प्रान्धांसीव यज्यवे भरध्वम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.41.3

Transliteration

ā́ vāṃ yéṣṭhā aśvinā huvádhyai vā́tasya pátman rathyásya puṣṭáu | utá vā divó ásurāya mánma prá andhā́ṃsīva yájyave bharadhvam ||

Translation

हे ज्येष्ठ अश्विनौ, आवाहनासाठी या—वायूच्या मार्गावर, धावत्या रथाच्या पोषणात; आणि यजमानासाठी, जसा अंधारातून प्रकाश पुढे आणतात, तशीच दिव्यांतून असुर-तेजस्वी प्रभुत्वासाठी प्रेरित मनन (मंत्रचिंतन) घेऊन या.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वाम्: you two
• वाम्: Karma (आह्वानस्य विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• येष्ठा: most excellent, best
• येष्ठा: Kartā (सम्बोधन-आह्वानार्थे)
• Type: Adjective
• Root: येष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of ज्येष्ठ)

• अश्विना: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विना: Kartā (आहूतौ)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• हुवध्यै: to invoke (for calling)
• हुवध्यै: Prayojana (उद्देश्य)
• Type: Verbal noun / Infinitival form
• Root: हू (धातु) → हुवधि (कृदन्त-प्रातिपदिक) / हुवधि- (Vedic) + ए (दत्तिव)

• वातस्य: of the wind
• वातस्य: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• पत्मन्: in the course/track
• पत्मन्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पत्मन् (प्रातिपदिक; Vedic ‘flight/track/impulse, course’)

• रथ्यस्य: of the chariot(-way), of the road
• रथ्यस्य: Sambandha
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक; ‘belonging to a chariot/road’)

• पुष्टौ: in nourishment, in prosperity
• पुष्टौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• दिवः: of heaven
• दिवः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• असुराय: to the Asura (lord)
• असुराय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)

• मन्म: a thought/hymn
• मन्म: Karma
• Type: Noun
• Root: मन्मन्/मन्म (प्रातिपदिक; ‘thought, hymn, counsel’)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• अन्धांसि: darknesses
• अन्धांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्धस् (प्रातिपदिक; ‘darkness’)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• यज्यवे: to the worshipper / to the one to be worshipped (ritual recipient)
• यज्यवे: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective (ritual recipient)
• Root: यज्य (प्रातिपदिक; ‘worthy of worship’ / ‘worshipper’ in Vedic dative) ← यज्

• भरध्वम्: bring, bear (you all)
• भरध्वम्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)