Rig Veda 3.7.6 — Mandala 3, Sukta 7, Mantra 6
Sukta 3.7
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni (as Bull-force guiding through Night into dhāman)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष ॥
Transliteration
utó pitṛ́bhyāṃ prá-vidā́ ánu ghóṣaṃ mahó mahádbhyām anayanta śū́ṣam | ukṣā́ há yátra pári dhā́nam aktór ánu sváṃ dhā́ma jaritúr vavákṣa ||
Translation
आणि त्या दोन माता-पित्यांसाठी (द्यावा-पृथिवी) त्यांनी प्रकट घोष शोधून काढला, आणि महत् पासून महत् पर्यंत बळ (शूष) आणले. तो वृषभ (अग्नी)च—जिथे तो रात्रिचे वस्त्र सर्व बाजूंनी परिधान करतो—गायक (जरितृ) याला आपल्या स्वधामात (स्व-निवास/स्व-स्वरूपात) वाहून घेऊन गेला।
Word by Word
उतोand also, moreover
उतो:
—
TypeIndeclinable
Rootउ + तो (निपात-समुच्चय) अथवा उत (अव्यय)
पितृभ्याम्by/with the two fathers
पितृभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
प्रविदाby the knower, the discerning one
प्रविदा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootप्र + विद् (विदँ ज्ञाने) / ‘प्रविद्’ (ज्ञाता) → प्रविद्- (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अनुalong, after, in accordance with
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
घोषम्the shout/cry, proclamation
घोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
महोgreat (thing), greatness
महो:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
महद्भ्याम्by/with the two great ones
महद्भ्याम्:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
अनयन्तthey led, they brought
अनयन्त:
Kartā
TypeVerb
Rootनी (णि/नीञ् प्रापणे) with अ- (अङ्गीकृत-प्रत्यय) → अ + नय
शूषम्strength, vigor, might
शूषम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूष (प्रातिपदिक)
उक्षाthe bull (strong one)
उक्षा:
Kartā
TypeNoun
Rootउक्षन्/उक्षा (प्रातिपदिक; ‘bull’)
हindeed, surely
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
परिaround, about
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
धानम्placing, setting; a putting-on/arrangement
धानम्:
Karma
TypeNoun
Rootधा (धारणे/स्थापने) → धान (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)
अक्तोःof the night/darkness
अक्तोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअक्ति (प्रातिपदिक; ‘night’/‘darkness’ in RV usage) अथवा अक्तु (कालवाचक)
अनुalong, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
स्वम्one’s own
स्वम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धामabode, station, domain
धाम:
Karma
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
जरितुःof the praiser
जरितुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; ‘praiser, singer’)
ववक्षhas carried/borne; has conveyed
ववक्ष:
Kartā
TypeVerb
Rootवह्/वक्ष् (वहँ प्रापणे/वहने; RV perfect ‘ववक्ष’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.