Rig Veda 2.31.6: Mandala 2, Sukta 31, Mantra 6

Sukta 2.31

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Multiple (Ahi Budhnya, Aja Ekapād, Trita, Ṛbhukṣan, Savitṛ, Apām Napāt)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उत वः शंसमुशिजामिव श्मस्यहिर्बुध्न्योऽज एकपादुत । त्रित ऋभुक्षाः सविता चनो दधेऽपां नपादाशुहेमा धिया शमि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.31.6

Transliteration

utá vaḥ śáṃsam uśíjām iva śmasy áhir budhnyò 'já ékapād utá | tritá ṛbhu-kṣā́ḥ savitā́ cáno dadhé 'pā́ṃ nápād āśu-hemā dhiyā́ śámi ||

Translation

आणि उशिज् (अग्नी प्रज्वलित करणारे) पुरोहित जसे शंसन करतात तसे मी तुमची स्तुती उच्चारतो—अहि बुध्न्य, अज (अजन्मा) एकपादही; तसेच त्रित, ऋभुक्षन् आणि सविता आमच्यासाठी ते स्थापन करतात; आणि अपाम् नपात, आशु-हेम (वेगवान-स्वर्णिम), धिया (चेतना/विचार) मध्ये शमि—शांती व सम्यक् स्थैर्य—धारण करतो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• वः: to/for you; of you
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• शंसम्: praise; hymn of praise
• शंसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शंस (प्रातिपदिक: शंस) / √शंस्

• उशिजाम्: of the Uśij-s (a class of ritual singers/priests)
• उशिजाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: उशिज्

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• श्मस्यहिः: Śmasyahi (a name/epithet; lit. ‘having/bringing praise’—contextual deity/being)
• श्मस्यहिः: Kartā
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: श्मस्यहि (प्रातिपदिक)

• बुध्न्यः: of the depth; belonging to the bottom/abyss (epithet, esp. of Rudra/Ahi Budhnya)
• बुध्न्यः: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: बुध्न्य (प्रातिपदिक)

• अजः: the unborn; the goat (epithet)
• अजः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: अज (प्रातिपदिक)

• एकपात्: Ekapād (‘One-foot’), a divine being
• एकपात्: Kartā
• Type: Noun (deity-name)
• Root: एकपाद (प्रातिपदिक)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• त्रितः: Trita (a Vedic figure/deity)
• त्रितः: Kartā
• Type: Noun (proper name)
• Root: त्रित (प्रातिपदिक)

• ऋभुक्षाः: Rbhukṣā (name/epithet, connected with the Rbhus)
• ऋभुक्षाः: Kartā
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: ऋभुक्षन्/ऋभुक्ष (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitar (the impeller, Sun-god)
• सविता: Kartā
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• चनः: for us; indeed (enclitic)
• चनः: Sampradāna
• Type: Indeclinable (enclitic)
• Root: चन (particle) / चनस् (enclitic pronoun-like)

• दधे: has placed; has established
• दधे: —
• Type: Verb
• Root: √धा

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• नपात्: offspring; son (as in ‘Apāṃ Napāt’)
• नपात्: Kartā
• Type: Noun
• Root: नपात् (प्रातिपदिक)

• आशुहेमा: swift-golden; quickly gleaming (epithet)
• आशुहेमा: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: आशुहेमन्/आशुहेम (प्रातिपदिक)

• धिया: with thought; with inspired insight
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• शमि: in peace; in auspiciousness
• शमि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: शम् (प्रातिपदिक: शमि/शम्)