Sukta 98

Mantra 1

बृहस्पते प्रति मे देवतामिहि मित्रो वा यद्वरुणो वासि पूषा । आदित्यैर्वा यद्वसुभिर्मरुत्वान्त्स पर्जन्यं शंतनवे वृषाय ॥

हे बृहस्पते, माझ्या आवाहनासमोर ये आणि येथे देवशक्ती धारण कर—तू मित्र होशील वा वरुण होशील वा पूषन् होशील; आदित्यांसह वा वसूंंसह वा मरुतधारी होऊन—तेव्हा शंतनूच्या वृद्धीसाठी वृषा (वर्षक) पर्जन्याला जागृत कर, जेणेकरून तो कल्याणकारी पाऊस पाडील.

Mantra 2

आ देवो दूतो अजिरश्चिकित्वान्त्वद्देवापे अभि मामगच्छत् । प्रतीचीनः प्रति मामा ववृत्स्व दधामि ते द्युमतीं वाचमासन् ॥

हे देवापि, तुझ्याकडून (प्रेषित) तो देवदूत—अतिशय वेगवान व विवेकी—माझ्याकडे येवो. तो माझ्याकडे प्रत्यावर्तित होवो, माझ्यासमोर उभा राहून माझ्याकडे वळो; तुझ्यासाठी अंतरी आसन घेणारी, तेजस्वी वाणी मी स्थापन करीत आहे.

Mantra 3

अस्मे धेहि द्युमतीं वाचमासन्बृहस्पते अनमीवामिषिराम् । यया वृष्टिं शंतनवे वनाव दिवो द्रप्सो मधुमाँ आ विवेश ॥

हे बृहस्पते, आमच्यात ती द्युतिमय वाणी धे—अंतरी स्थिर बसलेली, अनमीवा (अक्षत), आणि प्रेरणेत वेगवान—जिच्याद्वारे शंतनूसाठी वृद्धिदायक वर्षा आम्ही मिळवू; आणि दिव्य मधुमय थेंब (दिवो द्रप्सः) आमच्यात प्रवेश करो.

Mantra 4

आ नो द्रप्सा मधुमन्तो विशन्त्विन्द्र देह्यधिरथं सहस्रम् । नि षीद होत्रमृतुथा यजस्व देवान्देवापे हविषा सपर्य ॥

मधुमय थेंब आमच्यात प्रवेश करो. हे इंद्रा, सहस्रगुण बलवान रथ आम्हांस दे. हे देवापि, होतृ-आसनावर बस; ऋतूनुसार यज्ञ कर; हविषाने देवांची उपासना कर—जेणेकरून देवशक्ती सम्यक् तृप्त होतील आणि अवतरण निश्चित होईल.

Mantra 5

आर्ष्टिषेणो होत्रमृषिर्निषीदन्देवापिर्देवसुमतिं चिकित्वान् । स उत्तरस्मादधरं समुद्रमपो दिव्या असृजद्वर्ष्या अभि ॥

आर्ष्टिषेण ऋषी होतृ-आसनावर बसला—देवापि, देव-सुमति (देवाभिमुख सद्बुद्धी) जाणणारा। त्याने वरच्या समुद्रापासून खालच्या समुद्रापर्यंत दिव्य जल, वर्षाजल, प्रवाहित केले—उंची व खोलपण यांच्या मध्ये अडलेल्या धारांना उघडत.

Mantra 6

अस्मिन्त्समुद्रे अध्युत्तरस्मिन्नापो देवेभिर्निवृता अतिष्ठन् । ता अद्रवन्नार्ष्टिषेणेन सृष्टा देवापिना प्रेषिता मृक्षिणीषु ॥

त्या वरच्या समुद्रात जल देवांनी रोखून धरले होते. मग ते धावून वाहू लागले—आर्ष्टिषेणाने मुक्त केलेले, देवापिने प्रेरित केलेले—मार्गांत व शुद्धीच्या धारांत प्रवेश करून, जीवन व मन यांचे क्षेत्र धुऊन नव्याने करण्यासाठी.

Mantra 7

यद्देवापिः शंतनवे पुरोहितो होत्राय वृतः कृपयन्नदीधेत् । देवश्रुतं वृष्टिवनिं रराणो बृहस्पतिर्वाचमस्मा अयच्छत् ॥

शंतनूसाठी पुरोहित म्हणून निवडला गेलेला देवापि, करुणाभावाने होतृकर्मासाठी अग्नी प्रज्वलित करीत होता; देवश्रुत, वृष्टि-वनी (वर्षा जिंकणारी/वर्षा आणणारी) वाणीमध्ये रमून—तेव्हा बृहस्पतीने त्याला वाक् प्रदान केली.

Mantra 8

यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥

हे अग्ने! मानव आर्ष्टिषेण देवापि तुला ज्वलंत करून समिधा करतो; सर्व देवांनी अनुमोदित होऊन ज्यात आनंद मानला आहे असा तू—वृष्टिमान पर्जन्याला प्रवृत्त कर, वर्षेला जागृत कर.

Mantra 9

त्वां पूर्व ऋषयो गीर्भिरायन्त्वामध्वरेषु पुरुहूत विश्वे । सहस्राण्यधिरथान्यस्मे आ नो यज्ञं रोहिदश्वोप याहि ॥

पूर्वीचे ऋषी स्तुतिगीते घेऊन तुझ्याकडे आले; अध्वर-यज्ञांत, हे पुरुहूत, सर्वांनी तुला आवाहन केले. आमच्यासाठी सहस्र रथ (असंख्य गती) येथे धारण करून आण; हे रोहिदश्वा! आमच्या यज्ञाकडे ये—निकट ये.

Mantra 10

एतान्यग्ने नवतिर्नव त्वे आहुतान्यधिरथा सहस्रा । तेभिर्वर्धस्व तन्वः शूर पूर्वीर्दिवो नो वृष्टिमिषितो रिरीहि ॥

हे अग्ने! या—नव्व्याण्णव हजार रथ-आहुती—तुझ्यात अर्पिल्या आहेत. त्यांच्यामुळे, हे शूरा, तुझ्या अंतःस्थ प्राचीन व बहुविध तेजस्वी तनू वाढोत. मग, तुझ्या प्रेरणेने प्रेरित होऊन, द्युलोकातून आमच्यासाठी पाऊस आण—आडवून धरलेली पूर्णता मुक्त कर.

Mantra 11

एतान्यग्ने नवतिं सहस्रा सं प्र यच्छ वृष्ण इन्द्राय भागम् । विद्वान्पथ ऋतुशो देवयानानप्यौलानं दिवि देवेषु धेहि ॥

हे अग्ने! या—नव्वद हजार शक्ती—एकत्र करून, वृष्ण इंद्रासाठी त्यांचा यथोचित भाग पुढे अर्पण कर. ऋतुनुसार चालणारे देवयान मार्ग जाणून, आमची ही आहुतीही द्युलोकात देवांमध्ये स्थापन कर—दीप्त लोकात प्रतिष्ठित कर.

Mantra 12

अग्ने बाधस्व वि मृधो वि दुर्गहापामीवामप रक्षांसि सेध । अस्मात्समुद्राद्बृहतो दिवो नोऽपां भूमानमुप नः सृजेह ॥

हे अग्ने! शत्रुत्वपूर्ण मृधांना बाधून दूर कर; दुर्गम दुःख-रोग हटव; रक्षांसि—भक्षक तमोशक्तींना—मागे ढकल. या विशाल समुद्रातून, या विस्तीर्ण द्युलोकातून, आमच्यासाठी इथे ‘अपां भूमान’—जलसमृद्धीची पूर्णता—मुक्त कर; ती आमच्या जवळ प्रवाहित होऊ दे.