Sukta 51

Mantra 1

महत्तदुल्बं स्थविरं तदासीद्येनाविष्टितः प्रविवेशिथापः । विश्वा अपश्यद्बहुधा ते अग्ने जातवेदस्तन्वो देव एकः ॥

महान होते ते दृढ आवरण-कोश; त्याने आविष्ट होऊन तू जलांत प्रविष्ट झालास. हे अग्ने जातवेदसा! तू सर्व रूपे बहुधा पाहिली—एकच देव, अनेक तनू (देह) धारण करणारा.

Mantra 2

को मा ददर्श कतमः स देवो यो मे तन्वो बहुधा पर्यपश्यत् । क्वाह मित्रावरुणा क्षियन्त्यग्नेर्विश्वाः समिधो देवयानीः ॥

मला कोणी पाहिले? माझ्या तनूचे बहुविध रूप सर्व बाजूंनी पाहणारा तो कोणता देव आहे? खरेच मित्र आणि वरुण कुठे वास करतात? आणि देवमार्गाकडे (देवयानी) नेणाऱ्या अग्नीच्या सर्व समिधा कुठे आहेत?

Mantra 3

ऐच्छाम त्वा बहुधा जातवेदः प्रविष्टमग्ने अप्स्वोषधीषु । तं त्वा यमो अचिकेच्चित्रभानो दशान्तरुष्यादतिरोचमानम् ॥

हे जातवेदस्, मी तुला अनेक प्रकारे शोधले—हे अग्ने, जो जलांत व औषधींत प्रविष्ट आहेस. हे चित्रभानु, तुला यमाने ओळखले—दहा सीमांच्या पलीकडे दीप्त, आपल्या तेजाने अतिरोचमान, सर्वांवर उजळून निघालेला.

Mantra 4

होत्रादहं वरुण बिभ्यदायं नेदेव मा युनजन्नत्र देवाः । तस्य मे तन्वो बहुधा निविष्टा एतमर्थं न चिकेताहमग्निः ॥

हे वरुणा, होतृपदापासून मी भयभीत होऊन निघून आलो; आणि इथे देवांनी मला त्या कार्याला जोडले नाही. म्हणून माझ्या तनूची रूपे अनेक ठिकाणी स्थिर झाली; हा अर्थ मी—अग्नी—समजू शकलो नाही.

Mantra 5

एहि मनुर्देवयुर्यज्ञकामोऽरंकृत्या तमसि क्षेष्यग्ने । सुगान्पथः कृणुहि देवयानान्वह हव्यानि सुमनस्यमानः ॥

ये, हे अग्ने; देवयु मनु, यज्ञकामी व देव-प्राप्तीची आकांक्षा धरून, अंधारात तुझ्यासाठी स्थान सज्ज करून ठेवतो. देवयान—देवांकडे नेणारे—सुगम पथ निर्माण कर; आणि सुमनस्य (शुभ-मन) होऊन हव्ये वहन कर.

Mantra 6

अग्नेः पूर्वे भ्रातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः । तस्माद्भिया वरुण दूरमायं गौरो न क्षेप्नोरविजे ज्यायाः ॥

अग्नीचे पूर्वज बंधू या अर्थाचा पाठपुरावा करीत गेले—जसा रथी मार्गाचा अनुसरण करतो. म्हणून, हे वरुणा, भयामुळे मी फार दूर निघून गेलो—जसा फेकलेल्या पट्ट्या/चाबकाच्या फटक्याने दचकून, अधिक बलवानाकडे पळणारा गौरो (वन्य वृषभ).

Mantra 7

कुर्मस्त आयुरजरं यदग्ने यथा युक्तो जातवेदो न रिष्याः । अथा वहासि सुमनस्यमानो भागं देवेभ्यो हविषः सुजात ॥

हे अग्ने, आम्ही तुझ्यासाठी अजर (अक्षय) आयुष्य स्थापन करतो, जेणेकरून यथायुक्त रीतीने युक्त होऊन, हे जातवेदस्, तुला हानी होऊ नये. मग सुमनस्य (शुभ-मन) होऊन, हे सुजात, तू हविषाचा भाग देवांकडे वहन करतोस—मानव व देव यांतील यथोचित विनिमय सिद्ध करीत.

Mantra 8

प्रयाजान्मे अनुयाजाँश्च केवलानूर्जस्वन्तं हविषो दत्त भागम् । घृतं चापां पुरुषं चौषधीनामग्नेश्च दीर्घमायुरस्तु देवाः ॥

हे देवांनो! मला प्रायाज व अनुयाज—केवळ, ऊर्जस्वान—प्रदान करा; हविषाचा नियत भाग द्या. आपांतील घृत (घृत-रस) आणि औषधींचा पुरुष (सार-तत्त्व)ही असो; आणि अग्नीसाठी, हे देवांनो, दीर्घ आयुष्य—दीर्घ जीवन—असो.

Mantra 9

तव प्रयाजा अनुयाजाश्च केवल ऊर्जस्वन्तो हविषः सन्तु भागाः । तवाग्ने यज्ञोऽयमस्तु सर्वस्तुभ्यं नमन्तां प्रदिशश्चतस्रः ॥

तुझेच असोत प्रायाज व अनुयाज—केवळ, ऊर्जस्वान; हविषाचे भाग तुझेच असोत. हे अग्ने! हा संपूर्ण यज्ञ तुझाच असो; चारही दिशा तुला नमस्कार करो—चतस्रः प्रदिशः तुझ्याकडे नतमस्तक होवोत.