Sukta 48

Mantra 1

अहं भुवं वसुनः पूर्व्यस्पतिरहं धनानि सं जयामि शश्वतः । मां हवन्ते पितरं न जन्तवोऽहं दाशुषे वि भजामि भोजनम् ॥

मी वसूंांचा प्राचीन अधिपती आहे; मी धन-संपत्ती सदैव एकत्र करून जिंकतो. प्राणी मला पित्याप्रमाणे हाक मारतात; आणि जो यज्ञ-दान करतो, त्याला मी भोग—अंतःपोषण व सौभाग्याचा वाटा—विभागून देतो.

Mantra 2

अहमिन्द्रो रोधो वक्षो अथर्वणस्त्रिताय गा अजनयमहेरधि । अहं दस्युभ्यः परि नृम्णमा ददे गोत्रा शिक्षन्दधीचे मातरिश्वने ॥

मी इंद्र आहे—अथर्वण-शक्तीचा अडथळा व विस्तीर्ण वक्ष; त्रितासाठी मी सर्पाच्या वरून प्रकाशकिरणांना प्रकट केले. दस्यूंविरुद्ध मी सामर्थ्याचे परितः कवच उभे केले; आणि मातरिश्वनासाठी दधीचीला गुप्त गोत्रे (कुंपणे/गोठे) यांचे ज्ञान शिकविले—जेणेकरून रहस्य अग्नी वहन होईल.

Mantra 3

मह्यं त्वष्टा वज्रमतक्षदायसं मयि देवासोऽवृजन्नपि क्रतुम् । ममानीकं सूर्यस्येव दुष्टरं मामार्यन्ति कृतेन कर्त्वेन च ॥

माझ्यासाठी त्वष्ट्याने लोखंडाचा वज्र-बल घडविला; आणि माझ्यात देवांनी क्रतु—इच्छा व कार्यसाधक संकल्प—स्थापिला. माझा अग्रभाग सूर्याप्रमाणे दुस्तर आहे; ते कर्म व कर्तव्यांनी माझ्याविरुद्ध प्रयत्न करतात, तरीही मी अखंड उभा राहतो.

Mantra 4

अहमेतं गव्ययमश्व्यं पशुं पुरीषिणं सायकेना हिरण्ययम् । पुरू सहस्रा नि शिशामि दाशुषे यन्मा सोमास उक्थिनो अमन्दिषुः ॥

मी यजमान (दाशुष) यासाठी हे गव्य (गायींचे) व अश्व्य (घोड्यांचे) धन, हे पुरिषिण (समृद्धि-फलदायी) पशुबल, सुवर्णमय—शक्तीच्या सायक (बाण) ने सुसज्ज—तयार करतो. उक्थिन (स्तोत्रगायक) सोमपानांनी मला आनंदित केले असता, मी दात्यासाठी अनेक सहस्रांना क्रमाने स्थापून देतो.

Mantra 5

अहमिन्द्रो न परा जिग्य इद्धनं न मृत्यवेऽव तस्थे कदा चन । सोममिन्मा सुन्वन्तो याचता वसु न मे पूरवः सख्ये रिषाथन ॥

मी इंद्र आहे; मला कोणीही जिंकलेले नाही—ना धनाने, आणि मी कधीही मृत्यूपुढे वाकलो नाही. सोम पिळणारे माझ्याकडून वसु (कल्याणकारी संपदा) मागोत; हे पूरवो, माझ्या सख्यात (मैत्रीत) बाधा आणू नका.

Mantra 6

अहमेताञ्छाश्वसतो द्वाद्वेन्द्रं ये वज्रं युधयेऽकृण्वत । आह्वयमानाँ अव हन्मनाहनं दृळ्हा वदन्ननमस्युर्नमस्विनः ॥

इंद्राविरुद्ध युद्धासाठी वज्र-शक्तीला शस्त्र करणाऱ्या त्या शाश्वतांना मी दोन-दोन करून पाडले. ते मला आह्वान करीत असतानाही, हनु (जबडा) या प्रचंड शक्तीने मी त्यांना आघात केला; दृढ वाणी बोलणारा नमस्विन् (श्रद्धावान) अहंकारीपुढे वाकत नाही.

Mantra 7

अभीदमेकमेको अस्मि निष्षाळभी द्वा किमु त्रयः करन्ति । खले न पर्षान्प्रति हन्मि भूरि किं मा निन्दन्ति शत्रवोऽनिन्द्राः ॥

या एकाच (शत्रू/संकट) समोर मी एकटाच उभा आहे—अदम्य, न चिरडला जाणारा. मग दोन काय, तीन काय करणार? खळ्यातल्या धान्यकणांसारखे मी अनेकांना आघाताने पाडतो. इंद्र-शक्तीविहीन शत्रू मला का निंदितात?

Mantra 8

अहं गुङ्गुभ्यो अतिथिग्वमिष्करमिषं न वृत्रतुरं विक्षु धारयम् । यत्पर्णयघ्न उत वा करञ्जहे प्राहं महे वृत्रहत्ये अशुश्रवि ॥

लोकांसाठी मी अतिथिग्वाला—धारण करणारी शक्ती—स्थिर केले; तो पोषण-रस ‘इष्’ होता, जणू वृत्राला दाबून टाकणारे बळ. जेव्हा मी पर्णयाचा वध केला, किंवा करञ्जच्या संग्रामात, तेव्हा महान वृत्र-हत्याकर्मात माझी कीर्ती दूरवर पसरली.

Mantra 9

प्र मे नमी साप्य इषे भुजे भूद्गवामेषे सख्या कृणुत द्विता । दिद्युं यदस्य समिथेषु मंहयमादिदेनं शंस्यमुक्थ्यं करम् ॥

माझ्यासाठी नामी—सखा—प्रेरणा (इष्) आणि भोगासाठी पुढे गेला; ‘गवामेष’ (गवेषणा) मध्ये त्याने पुन्हा मैत्री दृढ केली. युद्धांत मी त्याची विद्युत्-शक्ती वाढविली, तेव्हा मी त्याला प्रशंस्य, उक्थ्य—घोषित व स्तुत्य—केले.

Mantra 10

प्र नेमस्मिन्ददृशे सोमो अन्तर्गोपा नेममाविरस्था कृणोति । स तिग्मशृङ्गं वृषभं युयुत्सन्द्रुहस्तस्थौ बहुले बद्धो अन्तः ॥

याच मध्य-प्रदेशात सोम आतूनच दिसतो; अंतर्गोप (लपलेला गोपाल) हा अर्ध-लोक प्रकट करतो. तो—तीक्ष्ण-शृंग वृषभ—युद्धाची इच्छा धरून उभा राहिला; पण कपटी घन वेढ्यात आतच बांधलेला राहिला.

Mantra 11

आदित्यानां वसूनां रुद्रियाणां देवो देवानां न मिनामि धाम । ते मा भद्राय शवसे ततक्षुरपराजितमस्तृतमषाळ्हम् ॥

आदित्य, वसू, रुद्रिय—देवांचे—धाम (आसन/आधार) मी, देव असून, कमी करत नाही. त्यांनी मला कल्याणकारी सामर्थ्यासाठी घडविले आहे—अपराजित, अविद्ध, अजिंक्य.