Opening the text

Sukta 10.25
Vimadá (traditional for RV 10.25)
Soma (explicit in 10.25.2-3; here andhasa and made link to Soma; deity-focus likely Soma)
Triṣṭubh (probable; unverified)
हे सूक्त सोम (अंधस्) याची स्तुती करते—तोच प्रेरक असून उपासकात शुभत्वाचा श्वास भरतो; मनाची स्पष्टता (मनस्), कौशल्य (दक्ष) आणि योग्य इच्छेचा संकल्प (क्रतु) देतो. सोमाचा उन्मादक “मद” विचारांना विस्तार देतो, द्रष्टा व दाता यांना सामर्थ्य देतो, आणि असमर्थतेच्या (आंधळा व लंगडा) पलीकडे नेऊन वाढ व प्राप्ती घडवतो.
Mantra 1
भद्रं नो अपि वातय मनो दक्षमुत क्रतुम् । अधा ते सख्ये अन्धसो वि वो मदे रणन्गावो न यवसे विवक्षसे ॥
आमच्यात कल्याणाचा श्वास फुंक—मन, दक्षतेची शक्ती आणि सत्संकल्परूप क्रतु (kratu). मग तुझ्या सख्यात, आणि सोमरसाच्या आनंदात, आमच्या शक्ती कुरणाकडे धावणाऱ्या गायींसारख्या उल्लसित होवोत—जसा तू आमची वाढ इच्छितोस.
Mantra 2
हृदिस्पृशस्त आसते विश्वेषु सोम धामसु । अधा कामा इमे मम वि वो मदे वि तिष्ठन्ते वसूयवो विवक्षसे ॥
हे सोम, हृदयाला स्पर्श करणारे तुझे स्पर्श सर्व धामांत वास करतात. मग माझ्या या कामना तुझ्या मदात विस्तारून जागृत उभ्या राहतात—वसुच्या शोधात असणाऱ्या—जसा तू त्यांची वाढ इच्छितोस.
Mantra 3
उत व्रतानि सोम ते प्राहं मिनामि पाक्या । अधा पितेव सूनवे वि वो मदे मृळा नो अभि चिद्वधाद्विवक्षसे ॥
हे सोम! बालसुलभ अज्ञानामुळे मी तुझे व्रतही मोडून टाकतो. तेव्हा पिता जसा पुत्रावर दयाळू होतो, तसा तू आपल्या मदात आमच्यावर कृपा कर; दंडाच्या आघातापासूनही आम्हांला वाचव, आणि आमची वाढ घडवून आण.
Mantra 4
समु प्र यन्ति धीतयः सर्गासोऽवताँ इव । क्रतुं नः सोम जीवसे वि वो मदे धारया चमसाँ इव विवक्षसे ॥
एकत्र झालेल्या धीत्या पुढे धावतात, जणू उंचावरून उतरत्या वेगवान धारांसारख्या. हे सोम! आमच्या जीवनासाठी आमच्यात क्रतु (सचेत संकल्प-शक्ती) स्थापन कर; आपल्या मदात ते ओत आणि आमच्यात वाढव— जसे यज्ञासाठी चमसांत रस ओतला जातो.
Mantra 5
तव त्ये सोम शक्तिभिर्निकामासो व्यृण्विरे । गृत्सस्य धीरास्तवसो वि वो मदे व्रजं गोमन्तमश्विनं विवक्षसे ॥
हे सोम! तुझ्याच शक्तींनी सत्य-आनंदाचे साधक स्वतःला व्यापकपणे उघडतात. बलवानाच्या धीर, स्थिर ऋषी— तुझ्या मदात— आमच्यासाठी गोमंत व अश्विन, किरणसमृद्ध असा तेजस्वी व्रज (गो-आवास/प्रकाशित कुंपण) वाढवितात— सुव्यवस्थित शक्तींची परिपूर्णता.
Mantra 6
पशुं नः सोम रक्षसि पुरुत्रा विष्ठितं जगत् । समाकृणोषि जीवसे वि वो मदे विश्वा सम्पश्यन्भुवना विवक्षसे ॥
जसा गोपाळ पशूचे रक्षण करतो, तसा हे सोम, अनेक प्रकारे पसरलेल्या जगतामध्ये तू आम्हांला राखतोस. जगण्यासाठी तू आम्हांला समग्र करतोस; तुझ्या मदात सर्व भुवने पाहत, तू आमच्या अस्तित्वाला त्यांच्या परिपूर्णतेकडे विस्तारतोस.
Mantra 7
त्वं नः सोम विश्वतो गोपा अदाभ्यो भव । सेध राजन्नप स्रिधो वि वो मदे मा नो दुःशंस ईशता विवक्षसे ॥
हे सोम, आमच्यासाठी सर्वतो गोपा हो—अदाभ्य, अजेय. हे राजन्, अपयश व हानीच्या शक्तींना दूर हाकल; तुझ्या मदात दुष्शंस, शत्रुवाणी शक्तीला आमच्यावर प्रभुत्व मिळू देऊ नकोस; आमची शक्ती वाढव—विस्तार कर.
Mantra 8
त्वं नः सोम सुक्रतुर्वयोधेयाय जागृहि । क्षेत्रवित्तरो मनुषो वि वो मदे द्रुहो नः पाह्यंहसो विवक्षसे ॥
हे सोम, शुभ-क्रतु (शुद्ध व प्रभावी संकल्प) असणाऱ्या, जीवन धारण करणाऱ्या वृद्धीसाठी आमच्यात जागृत हो. मनुष्यापेक्षा अधिक क्षेत्रवित्त (क्षेत्रज्ञ) असणाऱ्या, तुझ्या मदे (आनंदोन्मादात) आम्हाला द्रुह (छल करणारा) व अंहस (क्लेश/पाप) यांपासून वाचव; आणि आमचे अस्तित्व योग्य अधिकार-प्राप्तीकडे वाढव.
Mantra 9
त्वं नो वृत्रहन्तमेन्द्रस्येन्दो शिवः सखा । यत्सीं हवन्ते समिथे वि वो मदे युध्यमानास्तोकसातौ विवक्षसे ॥
हे इन्दो, तू आमच्यासाठी इन्द्राचा अतिवृत्रहन्तम मित्र आहेस—शिव (कल्याणकारी) सखा. जेव्हा ते समरात तुला हाक मारतात, तेव्हा तुझ्या मदे तू त्यांना तोकसाति (संतान-विजय) देणाऱ्या जयात वाढवितोस, आणि विस्तार देतोस.
Mantra 10
अयं घ स तुरो मद इन्द्रस्य वर्धत प्रियः । अयं कक्षीवतो महो वि वो मदे मतिं विप्रस्य वर्धयद्विवक्षसे ॥
हाच तो वेगवान मद आहे, इन्द्राला प्रिय—जो वाढतो व वर्धित होतो. हाच—कक्षीवानाच्या महत् कर्मासाठी—तुझ्या मदे तू विप्र (ऋषी)ची मति वाढवितोस, तिला पूर्ण सामर्थ्यापर्यंत विस्तारत.
Mantra 11
अयं विप्राय दाशुषे वाजाँ इयर्ति गोमतः । अयं सप्तभ्य आ वरं वि वो मदे प्रान्धं श्रोणं च तारिषद्विवक्षसे ॥
हा सोम दानशील विप्रासाठी—गो-समृद्ध, तेजस्वी—बल-समृद्धी (वाज) जागवितो. हा सप्त शक्तींना परम वर देतो; आणि तुझ्या मदात तू आंधळ्या व लंगड्यालाही—असमर्थतांना—पलीकडे नेतोस, व आम्हांला व्यापक सिद्धीकडे वाढवितोस.
It praises Soma as the sacred essence whose delight (mada) brings a good mind, effective skill, and right intention, and helps the worshipper grow into greater capacity and attainment.
Andhas is the Soma-juice/essence, and mada is the inspired exhilaration it brings. The hymn treats this ecstasy as a real power that expands thought and energizes action.
It is a symbolic way of saying Soma helps one cross over inner and outer incapacities—confusion, weakness, or inability—into clearer vision, stronger movement, and wider success.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.