Rig Veda 1.113.3 — Mandala 1, Sukta 113, Mantra 3
Sukta 1.113
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn) with implicit dyad Nakta–Uṣas (Night and Dawn)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas, typical for RV 1.113)
Samhita Patha (Devanagari)
समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥
Transliteration
samā́nó ádhvā svasróḥ anantás tám anyā́nyā carato deváśiṣṭe | ná méthēte ná tasthatúḥ suméke náktoṣā́sā́ sámanasā́ virū́pe ||
Translation
त्या दोन भगिनींचा (रात्रि व उषा) मार्ग एकच आहे आणि तो अनंत आहे; तरीही देव-नियमानुसार त्या त्याच पथावर आपापल्या रीतीने चालतात. त्या न परस्परांशी धडकतात, न एकाच ठिकाणी थांबतात; भिन्न रूपांच्या रात्रि व उषा एकाच संकल्पाने पुढे सरकतात.
Word by Word
समानःthe same, common
समानः:
विशेषण (अध्वा)
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक)
अध्वाpath, course
अध्वा:
कर्तृ/विषय (वाक्य-विषयः)
TypeNoun
Rootअध्वन्- (प्रातिपदिक)
स्वस्रोःof the sister
स्वस्रोः:
सम्बन्ध (अध्वा—कस्य?)
TypeNoun
Rootस्वसृ- (प्रातिपदिक)
अनन्तःendless, without end
अनन्तः:
विशेषण (अध्वा)
TypeAdjective
Rootअनन्त- (प्रातिपदिक)
तम्that (path)
तम्:
कर्म (चरतः—किम्?)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्याone (the other)
अन्या:
कर्तृ (चरति—एकस्या:)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
अन्याthe other
अन्या:
कर्तृ (चरति—अन्यस्या:)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
चरतःthey two move, go
चरतः:
क्रिया (कर्तृ—अन्या अन्या)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
देवशिष्टेas ordained by the gods / in the gods’ ordinance
देवशिष्टे:
अधिकरण/प्रकार (चरतः—कथम्/कुत्र?)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootदेव-शिष्ट- (समास; शिष्ट < √शास्/√शिष् ‘to instruct/ordain’)
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मेथेतेthey two meet
मेथेते:
क्रिया (नक्तोषासा—कर्तृ)
TypeVerb
Rootमिथ्/मेथ् (धातु; वैदिक ‘to meet/come together’)
नnor
न:
सम्बन्ध (निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
तस्थतुःthey two have stood / stand still
तस्थतुः:
क्रिया (नक्तोषासा—कर्तृ)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
सु-मेकेtogether, in one place
सु-मेके:
अधिकरण/प्रकार (तस्थतुः—कथम्?)
TypeAdverbial (nominal form)
Rootसु- + मेक (प्रातिपदिक; वैदिक ‘together/at one place’—द्विवचन-रूप)
नक्तोःNight
नक्तोः:
कर्तृ (उषासा सह)
TypeNoun
Rootनक्त- (प्रातिपदिक)
उषासाDawn
उषासा:
कर्तृ (नक्तोः सह)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
समानसाof one mind, like-minded
समानसा:
विशेषण (नक्तोः उषासा)
TypeAdjective
Rootसमानस- (समास: समान + मनस्)
विरूपेof different forms, unlike in appearance
विरूपे:
विशेषण (नक्तोः उषासा)
TypeAdjective
Rootवि-रूप- (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.