Ayodhya in the Ramcharitmanas

मी अयोध्या पुरीला नमस्कार करतो, जी अत्यंत पावन आहे, आणि सरयू नदीला, जी कलियुगाचे कलुष नष्ट करते। नंतर मी त्या नगराच्या स्त्री-पुरुषांना प्रणाम करतो, ज्यांच्यावर प्रभूची ममता थोडी नव्हती, म्हणजेच अत्यधिक होती। सीतेच्या निंदकांच्या पापांचा…

रामाने सुग्रीव आणि विभीषण या दोघांना शरण दिली, हे सर्व जाणतात. त्याच्या नावाने अनेक गरीबांवर कृपा केली; त्याची उत्तम कीर्ती लोक आणि वेदांमध्ये विराजमान आहे. रामाने भालू आणि वानर यांचे सैन्य एकत्र केले, आणि सेतू बांधण्यात त्यांचा श्रम थोडा…

अशाप्रकार सर्व संशय दूर करून, गुरूच्या चरणकमलांची धूळ डोक्यावर धारण करून, पुन्हा सर्वांना हात जोडून विनवणे करतो, जेणेकरून या कथा सांगण्यात कोणताही दोष लागू नये, आता शिवाला श्रद्धेने मस्तक नमवून, रामाच्या गुणांची निर्मळ गाथा सांगेन, संवत…

वेद आणि पुराण सांगतात की तिचे दर्शन, स्पर्श, स्नान आणि पान करणे यांनी पाप नाहीसे होते. या पवित्र नदीचे महात्म्य अमर्याद आणि अत्यंत महान आहे; निर्मळ बुद्धी असलेली शारदाही ते वर्णन करू शकत नाही. श्रीरामांचे निवासस्थान देणारी ही सुंदर नगरी…

श्रोते तीन प्रकारचे आहेत - नगरे, गावे आणि शहरे जी नदीच्या दोन्ही किनाऱ्यांवर स्थित आहेत; आणि संतांची सभा अनुपम अयोध्या आहे, जी सर्व मंगलांचे मूळ आहे.

असे विचारून मी आपला मोह प्रकट करतो. हे नाथ, आपल्या दासावर दया करून तो दूर करा. राम नामाचे अमित प्रभाव आहे. संत, पुराणे आणि उपनिषदे त्याचे गान करतात. अविनाशी शंभू, शिव भगवान, ज्ञान आणि गुणांचे भांडार, निरंतर त्याचा जप करतात. जगात चार…

हे सुखराशी, जर तू माझ्यावर प्रसन्न आहेस आणि खरोखर मला आपली दासी मानतेस, तर हे प्रभो, अनेक प्रकारे रघुनाथाची कथा सांगून माझे अज्ञान दूर कर. ज्याचे घर सुरतरूच्या खाली आहे, तो दारिद्र्यातून उत्पन्न झालेले दुःख कसे सहन करू शकेल? हे शशिभूषण…

अज्ञानी स्वतःचा भ्रम समजत नाहीत, आणि जड प्राणी प्रभूवर मोहाचा आरोप करतात. जसे आकाशात ढगांचे थर पाहून कुबुद्धी माणसे म्हणतात की सूर्य झाकला गेला आहे. आणि जसे डोळ्यावर बोट दाबून पाहणाऱ्याला दोन चंद्र प्रगट दिसतात, तसे त्याला वाटते. हे उमा…

तिथे हे बाळा, विशाल भोग भोगून काही काळ गेल्यावर तू अयोध्येचा राजा होशील, तेव्हा मी तुझा पुत्र होईन.

सर्व देव आपापल्या धामांनी गेले, आणि पृथ्वीही मनात विश्रांती घेऊन स्थिर झाली। ब्रह्म्याने जी काही आज्ञा दिली होती, ती देव आनंदित होऊन पाळण्यात कोणताही विलंब केला नाही। त्यांनी पृथ्वीवर वनचरांचे देह धारण केले, आणि त्यांच्यात अतुल बल आणि…

कैकेय राजाची कन्या कैकेयी आणि सुमित्रा, दोघींनीही सुंदर पुत्राला जन्म दिला. त्या आनंद, संपत्ती, काळ आणि समाजाबद्दल शारदा आणि शेषनागही सांगू शकत नाहीत. अवधपुरी अशा प्रकारे शोभून गेली, मानो रात्री स्वतः आपल्या स्वामीला भेटायला आली. सूर्याला…

दूतांना अयोध्यापुरात पाठवा, ते जाऊन राजा दशरथाला बोलावून घेऊन यावेत. कृपाळू राजा आनंदित होऊन म्हणाले, 'उत्तम', आणि त्याच वेळी दूतांना बोलावून पाठवले. मग त्यांनी सर्व प्रमुख नागरिकांना बोलावले, आणि ते सर्व येऊन आदराने शीश नमवले. त्यांना…

बातमी ऐकून भृगुवंशाचे नायक रागाने आले आणि त्यांनी अनेक प्रकारे भयंकर डोळे दाखविले. रामाचे बल पाहून परशुरामांनी आपले धनुष्य रामाला दिले आणि बहुतेक विनवणी करून ते वनाला निघून गेले. हे राजन, जसे राम अतुल बलाचे आहेत, तसेच लक्ष्मणही तेजाचे…

असे सांगत ते नाना प्रकारचे वस्त्र धारण करून निघाले, आणि आनंदाने ढोल वाजवू लागले, जे गुंजून उठले. सर्व लोकांना वृत्तांत मिळाला, आणि घरोघरी बधाई आणि आनंद सुरू झाला. चौदा लोक जनकनंदिनी सीता आणि रघुकुळशिरोमणी राम यांच्या विवाहाने आनंदाने भरून…

पुन्हा अनेक प्रकारच्या वानग्यांनी भोजनाची तयारी झाली, आणि जनकांनी बारातींना बोलावून पाठविले. अनुपम वस्त्रे मार्गावर आसनरूपाने पसरली, आणि राजा आपल्या पुत्रांसहित निघाले. त्यांनी आदराने सर्वांचे पाय धुतले, आणि यथायोग्य पिढ्यांवर बसवले.…

अयोध्येचे स्वामी आत जाण्याची इच्छा करतात, आत संदेश पाठवा। हे ऐकून सचिव, ब्राह्मण, सभासद आणि राजा स्वतः प्रेमाधीन झाले।

सर्व सामान याप्रमाणे तयार करून जनकांनी अयोध्येला पाठवले. वरात निघणार असे ऐकून सर्व राणी व्याकुळ झाल्या, जसे थोड्या पाण्यात माशांचा झुंबड. पुन्हा पुन्हा सीतेला मांडीवर घेत, आशीर्वाद देत शिकवण देत. तू सदा पतीला प्रिय राहू, हा आमचा आशीर्वाद…

श्री रामाचे सौंदर्य पाहून राण्या अतिशय अनुरागाने भरल्या, आणि प्रेमाने वश होऊन पुन्हा पुन्हा त्यांच्या चरणांशी लागल्या. त्यांची लाज राहिली नाही, कारण प्रीतीने त्यांचे हृदय भरले. असा सहज स्नेह कसा वर्णन करता येईल? त्यांनी राम आणि त्यांच्या…

देव हर्षाने फुले उधळतात आणि अप्सरा गाणी गातात। अयोध्यापती आनंदित मनाने नगाडे वाजवत अयोध्या नगरीकडे निघाले।

मार्गात उत्तम स्थानांवर विश्रांती घेत आणि रस्त्यातील लोकांना आनंद देत, अयोध्येच्या जवळ पवित्र दिवशी विवाहयात्रा पोहोचली.