Adhyaya 74

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे विष्णुमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः // ७३// सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः / गोभानोस्तु सुतो वीर स्त्रिसानुरपाजितः

अशा प्रकारे श्रीब्रह्माण्ड महापुराणात, वायुप्रोक्त मध्यमभागातील तृतीय उपोद्धातपादात ‘विष्णुमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा त्र्याहत्तरावा अध्याय. सूत म्हणाले—तुर्वसूचा पुत्र वह्नि; वह्निचा पुत्र गोभानु; आणि गोभानूचा वीर पुत्र स्त्रिसानु (अपाजित) झाला.

Verse 2

करन्धमस्तु त्रैसानो मरुत्तस्तस्य चात्मजः / अन्यस्त्वाविज्ञितो राजा मरुत्तः कथितः पुरा

त्रैसानूचा पुत्र करंधम, आणि त्याचा पुत्र मरुत्त होता. प्राचीन काळी ‘मरुत्त’ नावाचा आणखी एक अज्ञात राजा असल्याचेही सांगितले आहे.

Verse 3

अनपत्यो मरुत्तस्तु स राजासीदिति श्रुतम् / दुष्कन्तं पौरवं चापि स वै पुत्रमकल्पयत्

ऐकिवात आहे की राजा मरुत्त अपत्यहीन होता. म्हणून त्याने पौरव वंशातील दुष्कंत यालाच पुत्र म्हणून स्वीकारले.

Verse 4

एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा / तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल

अशा रीतीने ययातीच्या शापामुळे, पूर्वी जरा-संक्रमणाच्या प्रसंगी, तुर्वसूचा वंश पौरव वंशात प्रवेशला—असे म्हणतात.

Verse 5

दुष्कन्तस्य तु दायादः सरूप्यो नाम पार्थिवः / सरूप्यात्तु तथाण्डीरश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः

दुष्कंताचा वारस ‘सरूप्य’ नावाचा राजा झाला. आणि सरूप्यापासून ‘अण्डीर’ तसेच त्याचे चार पुत्र उत्पन्न झाले.

Verse 6

पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कुल्यस्तथैव च / तेषां जनपदाः कुल्याः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः

पाण्ड्य, केरळ, चोल आणि कुल्य असे जनपद प्रसिद्ध होते; त्यांचे देश कुल्य, पाण्ड्य, चोल व केरळ म्हणून ओळखले गेले।

Verse 7

द्रुह्योश्च तनयौ वीरौ बभ्रुः सेतुश्च विश्रुतौ / अरुद्धः सेतुपुत्रस्तु बाब्रवो रिपुरुच्यते

द्रुह्युचे दोन वीर पुत्र—बभ्रु व सेतु—प्रसिद्ध होते; सेतूचा पुत्र अरुद्ध ‘बाब्रव’ म्हणून ओळखला जाई, शत्रुनाशक म्हणत।

Verse 8

यौवनाश्वेन समितौ कृच्छेण निहतो बली / युद्धं सुमहदासीत्तु मासान्परिचतुर्दश

यौवनाश्वाशी सामना झाल्यावर तो बलवान मोठ्या कष्टाने मारला गेला; ते युद्ध अत्यंत भयंकर होते आणि चौदा महिने चालले।

Verse 9

अरुद्धस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु गान्धारविषयो महान्

अरुद्धाचा वारस ‘गान्धार’ नावाचा राजा झाला; त्याच्या नावानेच महान गान्धार-प्रदेश प्रसिद्ध झाला।

Verse 10

गान्धारादेशजाश्चापि तुरगा वाजिनां वराः / गान्धारपुत्रो धर्मस्तु धृतस्तस्य सुतो ऽभवत्

गान्धारदेशात उत्पन्न झालेले घोडेही अश्वांमध्ये श्रेष्ठ मानले गेले; गान्धाराचा पुत्र ‘धर्म’ आणि त्याचा पुत्र ‘धृत’ झाला।

Verse 11

धृतस्य दुर्दमो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः / प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते

धृताचा दुर्दम नावाचा पुत्र झाला आणि त्याचा पुत्र प्रचेताः होता. प्रचेतसाला शंभर पुत्र झाले; ते सर्वच राजे होते.

Verse 12

म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे ह्युदीचीं दिशमास्थिताः / अनोश्चैव सुता वीरास्त्रयः परमधार्मिकाः

ते सर्व म्लेच्छ-राज्यांचे अधिपती उत्तर दिशेत वसले होते. तसेच अनुचेही तीन वीर पुत्र होते; ते परम धर्मनिष्ठ होते.

Verse 13

सभानरः कालचक्षुः पराक्षस्चेति विश्रुताः / सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कालानलो नृपः

ते सभानर, कालचक्षु आणि पराक्ष या नावांनी प्रसिद्ध होते. सभानराचा पुत्र विद्वान राजा कालानल होता.

Verse 14

कालानलस्य धर्मात्मा सृंजयो नाम विश्रुतः / सृंजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम्ना पुरञ्जयः

कालानलाचा धर्मात्मा पुत्र सृंजय नावाने प्रसिद्ध होता. सृंजयाचा पुत्र पुरञ्जय नावाचा वीर झाला.

Verse 15

आसीदिन्द्रसमो राजा प्रतिष्टितयशादिवि / महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः

तो राजा इंद्रासमान होता; त्याची कीर्ती स्वर्गातही प्रतिष्ठित होती. त्याचा धर्मनिष्ठ पुत्र महामना नावाचा होता, जो महाशालाचा पुत्र होता.

Verse 16

सप्तद्वीपेश्वरो राजा चक्रवर्त्ती महायशाः / महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ

सप्तद्वीपांचा अधिपती, महायशस्वी चक्रवर्ती राजाने महान् मनाने दोन प्रसिद्ध पुत्रांना जन्म दिला।

Verse 17

उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव धार्मिकम् / उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिवंशजाः

उशीनर हा धर्मज्ञ, सहनशील आणि धर्मपरायण होता. उशीनराच्या पाच पत्नी होत्या, त्या राजर्षिवंशातील होत्या.

Verse 18

नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती / उशीनरस्य पुत्र्यस्तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः

नृगा, कृमी, नवा, दर्वा आणि पाचवी दृषद्वती—या उशीनराच्या पाच कन्या होत्या; त्यांच्यापासून कुलोद्धारक वंशवर्धक उत्पन्न झाले.

Verse 19

तपस्यतः सुमहतो जाता वृद्धस्य धार्मिकाः / नृगायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव तु

महान तप करणाऱ्या वृद्धाच्या येथे धर्मपरायण संतती जन्मली. नृगापासून नृग पुत्र झाला आणि नवापासून नवा नावाचा पुत्रच झाला.

Verse 20

कृम्याः कृमिस्तु दर्वायाः सुव्रतो नाम धार्मिकः / दृषद्वती सुतश्चापि शिबिरौशीनरो द्विजाः

कृमीपासून कृमि पुत्र झाला; दर्वापासून सुव्रत नावाचा धर्मपरायण पुत्र झाला. दृषद्वतीपासून शिबि आणि औशीनर हे दोघेही द्विजसमान श्रेष्ठ पुत्र झाले.

Verse 21

शिबे शिवपुरं ख्यातं यौधेयं तु नृगस्य च / नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस्तु कृमिला पुरी

शिबेचे ‘शिवपुर’ प्रसिद्ध आहे, नृगाचे ‘यौधेय’; नवाचे ‘नवराष्ट्र’ आणि कृमीचे ‘कृमिला’ नगर सांगितले आहे।

Verse 22

सुव्रतस्य तथांबष्टा शिबिपुत्रान्निबोधत / शिबेस्तु शिबयः पुत्राश्चत्वारो लोकसंमताः

सुव्रतासाठी ‘अम्बष्टा’ (देश) आहे; आणि शिबीच्या पुत्रांविषयी ऐका. शिबेचे ‘शिबय’ नावाचे चार पुत्र लोकमान्य व प्रसिद्ध आहेत।

Verse 23

वृषदर्भः सुवीरस्तु केकयो मद्रकस्तथा / तेषां जनपदाः स्फीताः केकया मद्रकास्तथा

वृषदर्भ, सुवीर, केकय आणि मद्रक असे (पुत्र) होते. त्यांच्या जनपदे समृद्ध झाली; केकय व मद्रक देश विशेष प्रसिद्ध झाले।

Verse 24

वृषदर्भाः सुवीराश्च तितिक्षोः शृणुत प्रजाः / तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः

वृषदर्भ आणि सुवीर—हे तितिक्षूची प्रजा होती, ऐका. तितिक्षू राजा झाला, जो पूर्व दिशेत विख्यात होता।

Verse 25

उशद्रथो महाबाहुस्तस्य हेमः सुतो ऽभवत् / हेमस्य सुतपा जज्ञे सुतः सुतपसो बलिः

महाबाहु उशद्रथ होता; त्याचा पुत्र हेम झाला. हेमापासून सुतपा जन्मला आणि सुतपाचा पुत्र बलि झाला।

Verse 26

जातो मनुष्ययोन्यां वै क्षीणे वंशे प्रजेप्सया / महायोगी स तु बलिर्बद्धो यः स महामनाः

वंश क्षीण झाल्यावर प्रजेच्या इच्छेने तो मनुष्ययोनीत जन्मला; जो बांधला गेला तोच महायोगी बळी, तो महामना आहे.

Verse 27

पुत्रानुत्पादयामास जातुर्वर्ण्यकरान्भुवि / अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च

त्याने पृथ्वीवर चातुर्वर्ण्य प्रवर्तक पुत्र उत्पन्न केले; अङ्ग, वङ्ग आणि सुह्म यांनाही त्याने जन्म दिला.

Verse 28

युद्धं कलिङ्गं च तथा वालेयं क्षत्रमुच्यते / वालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभोः

युद्ध, कलिंग आणि वालेय हे क्षत्रिय म्हणतात; तसेच वालेय ब्राह्मणही त्या प्रभूच्या वंशवर्धक झाले.

Verse 29

बलेस्तु ब्रह्मणा दत्ता वराः प्रीतेन धीमतः / महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्

धीमान बळीला प्रसन्न झालेल्या ब्रह्म्याने वर दिले—महायोगित्व आणि कल्पाएवढे आयुष्य.

Verse 30

संग्रामे वाप्यजेयत्वं धर्मे चैव प्रभावतः / त्रैलोक्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा

संग्रामातही अजेयत्व, धर्मात प्रभाव; तसेच त्रैलोक्यदर्शन आणि प्रसवात प्रधानत्वही.

Verse 31

बलेश्चा प्रतिमत्वं वे धर्मतत्त्वार्थदर्शनम् / चतुरो नियतान्वर्णांस्त्वं वै स्थापयितेति वै

हे बले! तुला धर्मतत्त्वार्थदर्शन व आदर्श-प्रतिमत्व प्राप्त होवो; तूच चार नियत वर्णांची स्थापना करशील—असे सांगितले गेले.

Verse 32

इत्युक्तो विभुना राजा बलिः शान्ति पराययौ / कालेन महता विद्वान्स्वं च स्थानमुपागतः

असे विभूने सांगितल्यावर राजा बली शांतिपरायण झाला; मोठा काळ लोटल्यावर तो विद्वान आपल्या स्थानास पोहोचला.

Verse 33

तेषां जनपदाः स्फीता अङ्गवङ्गाश्च सुह्मकाः / पुण्ड्राः कलिङ्गश्च तथा तेषां वंशं निबोधत

त्यांचे जनपद समृद्ध होते—अंग, वंग व सुह्म; तसेच पुण्ड्र आणि कलिंग. आता त्यांचा वंश जाणून घ्या.

Verse 34

तस्य ते तनयाः सर्वे क्षेत्रजा मुनिसंभवाः / संभूता दीर्घतमसः सुदेष्णायां महौजसः

त्याचे ते सर्व पुत्र क्षेत्रज, मुनिसंभव होते; महौजस्वी दीर्घतमसापासून सुदेष्णेत उत्पन्न झाले.

Verse 35

ऋषय ऊचुः कथं बलेः सुताः पञ्च जनिताः क्षेत्रजाः प्रभो / ऋषिणा दीर्घतमसा ह्येतत्प्रब्रूहि पृच्छताम्

ऋषी म्हणाले—हे प्रभो! बलीचे पाच पुत्र क्षेत्रज कसे जन्मले? ऋषी दीर्घतमसामुळे हे कसे झाले, विचारणाऱ्यांना सांगा.

Verse 36

सूत उवाच उशिजो नाम विख्यात आसीद्धीमानृषिः पुरा / भार्या वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः

सूत म्हणाला—पूर्वी उशिज नावाचा प्रसिद्ध, बुद्धिमान ऋषी होता. त्या महात्म्याची पत्नी ममता नावाची होती.

Verse 37

उशिजस्य कनीयांस्तु पुरोधा यो दिवौकसाम् / बृहस्पतिर्बृहत्तेजा ममतां सो ऽभ्यपद्यत

उशिजाचा धाकटा भाऊ, देवांचा पुरोहित, महान तेजस्वी बृहस्पती ममताकडे गेला व तिचा आश्रय घेऊ लागला.

Verse 38

उवाच ममता तं तु बृहस्पतिमनिच्छती / अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर्ज्येष्ठस्यास्य च भामिनी

ममताने अनिच्छेने बृहस्पतीला सांगितले—मी गर्भवती आहे; मी तुझ्या ज्येष्ठ भावाची पत्नी आहे, हे तेजस्वी।

Verse 39

अयं हि मे महान्गर्भो रोरवीति बृहस्पते / अजस्रं ब्रह्म चाभ्यस्य षडङ्गं वेदमुद्गिरन्

हे बृहस्पते! माझ्या गर्भातील हा महान गर्भ रडत-आक्रोश करीत आहे; आणि अखंड ब्रह्माचा अभ्यास करून षडंगांसह वेद उच्चारीत आहे.

Verse 40

अमोघरे तास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि / अस्मिन्नेव यथाकाले यथा वा मन्यसे विभो

हे अमोघरेता! तूही मला भोगण्यास योग्य नाहीस; याच वेळी, योग्य काळी—जसे तुला उचित वाटेल, हे विभो।

Verse 41

एवमुक्तस्तया सम्यग्बृहतेजा बृहस्पतिः / कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्

तिने असे सम्यक् सांगितले तरी महातेजस्वी बृहस्पती—महात्मा असूनही—स्वतःला आवरू शकला नाही; कामभावानेच त्याला व्यापले.

Verse 42

संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्द्धं बृहस्पति / उत्सृजन्तं तदा रेतो गर्भस्थः सो ऽस्य भाषत

तेव्हा धर्मात्मा बृहस्पती तिच्याशी संग झाला. त्या वेळी तो वीर्य उत्सर्जित करीत असता, गर्भस्थ तो (बालक) त्याला बोलला.

Verse 43

शुक्रं त्याक्षीश्च मा जीव द्वयोर्नेहास्ति संभवः / अमोघरेतास्त्वं वापि पूर्वं चाहमिहागतः

हे जीव, तू शुक्र त्याग आणि जग; येथे आपल्यादोघांचा एकत्र संभव नाही. तू अमोघवीर्य आहेस, आणि मीही आधीच येथे आलो आहे.

Verse 44

शशाप तं तदा क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः / उशिजस्य सुतं भ्रातुर्गर्भस्थं भगवानृषिः

असे ऐकून क्रुद्ध झालेला भगवान् ऋषी बृहस्पतीने, उशिजाचा पुत्र—भ्रात्याचा गर्भस्थ पुत्र—त्याला तेव्हा शाप दिला.

Verse 45

यस्मात्त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति / मामेवमुक्तवान्मोहात्तमो दीर्घं ग्रवेक्ष्यसि

कारण अशा वेळी, जेव्हा सर्व प्राणी (संतानाची) इच्छा करतात, तू मोहाने मला असे बोललास; म्हणून तू दीर्घकाळ अंधकारच पाहशील.

Verse 46

ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत / अथौशिजो बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिरिबौजसा

त्यानंतर शापामुळे ‘दीर्घतमा’ नावाचा ऋषी उत्पन्न झाला; आणि मग औशिज वंशातील बृहत्कीर्ती, तेजाने जणू बृहस्पतीसमान, प्रकट झाला।

Verse 47

ऊर्द्ध्वरेतास्ततश्चापि न्यवसद्भ्रातुराश्रमे / गोधर्मं सौरभेयात्तु वृषभाच्छतवान्प्रभोः

मग ऊर्ध्वरेता होऊन तो भावाच्या आश्रमात राहू लागला; आणि प्रभूच्या वृषभाकडून सुरभेय गोधर्माचा उपदेश त्याने प्राप्त केला।

Verse 48

तस्य भ्राता पितृव्यस्तु चकार भवनं तदा / तस्मिन्हि तत्र वसति यदृच्छाभ्यागतो वृषः

तेव्हा त्याचा भाऊ, पितृव्यसमान, तेथे एक निवासस्थान बांधू लागला; आणि तिथे तो राहत असताना योगायोगाने एक वृषभ आला।

Verse 49

दर्शार्थमास्तृतान्दर्भाञ्चचार सुरभीसुतः / जग्राह तं दीर्घ तमा विस्फुरन्तं तु शृङ्गयोः

दर्शनासाठी पसरलेल्या दर्भांवर सुरभीपुत्र चालू लागला; आणि दीर्घतमाने शिंगे फडफडत असलेल्या त्या वृषभाला धरून घेतले।

Verse 50

स तेन निगृहीतस्तु न चचाल पदात्पदम् / ततो ऽब्रवीद् वृषस्तं वै सुंच मां बलिनां वर

त्याने धरले तरी तो वृषभ पाऊलभरही हलला नाही; तेव्हा वृषभ म्हणाला—हे बलवानांतील श्रेष्ठा, मला सोड.

Verse 51

न मया सादितस्तात बलवांस्तद्विधः क्वचित् / त्र्यंबकं वहता देवं यतो जातो ऽस्मि भूतले

हे तात! माझ्याकडून असा बलवान व तद्विध कोणीही कधी पराभूत झाला नाही; कारण मी भूतलावर त्र्यंबक देवाला वाहणाऱ्यापासून जन्मलो आहे.

Verse 52

सुंच मां बलिनां श्रेष्ठ प्रतिस्नेहं वरं वृणु / एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवंस्त्वं मे क्व यास्यसि

हे बलवानांतील श्रेष्ठा! मला सोड आणि प्रतिस्नेहाचा वर निवड. असे म्हटल्यावर तो त्याला म्हणाला—तू जिवंत राहून माझ्यापासून कुठे जाणार आहेस?

Verse 53

तेन त्वाहं न मोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम् / ततस्तं दीर्घतमसं स वृषः प्रत्युवाच ह

म्हणून मी तुला—परक्या स्वादाचा लोभी त्या चतुष्पदाला—सोडणार नाही. तेव्हा त्या वृषाने दीर्घतमसाला प्रत्युत्तर दिले.

Verse 54

नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च / भक्ष्याभक्ष्यं न जानीमः पेयापेयं च सर्वशः

हे तात! आमच्यासाठी ना पातक आहे ना चोरी; काय भक्ष्य काय अभक्ष्य, काय पेय काय अपेय—हे आम्हाला सर्वथा माहीत नाही.

Verse 55

कार्या कार्यं च वै विप्र गम्यगम्यं तथैव च / न पाप्मानो वयं विप्र धर्मो ह्येष गवां श्रुतः

हे विप्र! काय करावे काय करू नये, कुठे जावे कुठे जाऊ नये—हेही; हे विप्र! आम्ही पापी नाही, कारण हा गायींचा श्रुत धर्म आहे.

Verse 56

गवां नाम स वे श्रुत्वा संभ्रान्तस्त ममुञ्चत / भक्त्या चानुश्रविकया गोसुतं वै प्रसादयन्

गायींचे नाव ऐकून तो घाबरला आणि त्याला सोडून दिले. मग श्रद्धेने, परंपरेने ऐकलेल्या भक्तिवचनांनी गोपुत्राला प्रसन्न करू लागला.

Verse 57

प्रसादतो वृषेन्द्रस्य गोधर्मं जगृहे ऽथ सः / मनसैव तदा दध्रे तद्विधस्तत्परायणः

वृषेन्द्राच्या कृपेने त्याने गो-धर्म स्वीकारला. तेव्हा त्याने मनानेच ते धारण केले, त्या विधीचा होऊन त्यातच परायण राहिला.

Verse 58

ततो यवीयसः पत्नीमौतथ्यस्याभ्यमन्यत / विचेष्टमानां रुदतीं दैवात्संमूढचेतनः

मग दैवयोगाने त्याचे चित्त भ्रमित झाले आणि रडत तडफडणाऱ्या औतथ्याच्या धाकट्या पत्नीचा तो अपमान करू लागला.

Verse 59

अवलेपं तु तंमत्वा सुरद्वांस्तस्य नाक्षमत् / गोधर्म वै बलं कृत्वा स्नुषां स ह्यभ्यमन्यत

त्याचा तो दर्प ओळखून सुरद्वानाला ते सहन झाले नाही. गो-धर्मालाच बळ मानून तो आपल्या स्नुषेचा (सूनबाईचा) अपमान करायला निघाला.

Verse 60

विपर्ययं तु तं दृष्ट्वा शरद्वान्प्रविचिन्त्य च / भविष्यमर्थं ज्ञात्वा च महात्मा त्ववमत्य तम्

तो विपर्यास पाहून शरद्वानाने विचार केला. पुढील परिणाम जाणून त्या महात्म्याने त्याला तुच्छ मानून दुर्लक्ष केले.

Verse 61

प्रोवाच दीर्घतमसं क्रोधात्संरक्तलोचनः / गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्स्रुषाम्

क्रोधाने रक्त नेत्र झालेला तो दीर्घतमसाला म्हणाला—तुला योग्य-अयोग्य कळत नाही; गो-धर्माच्या नावाने स्त्रियांकडे याचना करतोस।

Verse 62

दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्येष गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा / यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्त्तव्यो दुरनुष्ठितः

हे दुर्वृत्त, मी तुला त्यागतो; तू आपल्या कर्मानुसार निघून जा. तू आंधळा व वृद्ध आहेस, म्हणून दुर्वर्तन असूनही तुला पोसावे लागते.

Verse 63

तेनासि त्वं परित्यक्तो दुराचारो ऽसि मे मतः / सूत उवाच कर्मण्यस्मिंस्ततः क्रूरे तस्य बुद्धिरजायत

म्हणून तू परित्यक्त आहेस; माझ्या मते तू दुराचारी आहेस. सूत म्हणाले—त्या क्रूर कर्मानंतर त्याच्या मनात एक बुद्धी उत्पन्न झाली.

Verse 64

निर्भर्त्स्य चैव बहुशो बाहुभ्यां परिगृह्य च / कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्

त्याने वारंवार धारेवर धरले, दोन्ही बाहूंनी पकडून, एका पेटीत घालून समुद्रात फेकले आणि गंगेच्या पाण्यात सोडून दिले.

Verse 65

उह्यमानः समुद्रस्तु सप्ताहं श्रोतसा तदा / तं सस्त्रीको बलिर्नाम राजा धर्मार्थतत्त्ववित्

तेव्हा तो समुद्राच्या प्रवाहाने सात दिवस वाहत राहिला. त्याला पत्नीसमवेत ‘बली’ नावाचा, धर्म-अर्थतत्त्व जाणणारा राजा भेटला.

Verse 66

अपश्यन्मज्जमानं तु स्रोतसोभ्यासमागतम् / तं गृहीत्वा स धर्मात्मा बलिर्वैरोचनस्तदा

प्रवाहाजवळ येऊन बुडत असलेला त्याला पाहून धर्मात्मा वैरोचन बलीने तेव्हा त्याला धरून घेतले।

Verse 67

अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यैर्भोज्यैश्च तर्पयन् / प्रीतः स वै वरेणाथ च्छन्दयामास वै बलिम्

त्याने अंतःपुरात त्याचे रक्षण केले आणि भक्ष्य-भोज्यांनी तृप्त करून प्रसन्न होऊन वर देऊन बलीला संतुष्ट केले।

Verse 68

स च तस्माद्वरं वव्रे पुत्रार्थी दानवर्षभः / बलिरुवाच संतानार्थं महाभाग भार्यायां मम मानद

पुत्राची इच्छा असलेल्या दानवश्रेष्ठाने त्याच्याकडून वर मागितला. बली म्हणाला—हे महाभाग, हे मानद! माझ्या पत्नीमध्ये संतान होण्यासाठी वर द्या।

Verse 69

पुत्रान्धर्मार्थसंयुक्तानुत्पादयितुमर्हसि / एवमुक्तस्तुतेनर्षिस्तथास्त्वित्युक्तवान्हितम्

धर्म व अर्थयुक्त पुत्र उत्पन्न करण्यास तू समर्थ हो. असे ऐकून त्या ऋषींनी ‘तथास्तु’ असे म्हणत हितकारक वचन दिले।

Verse 70

सुदेष्णां नाम भार्यां स्वां राजास्मै प्राहिणोत्तदा / अन्धं वृद्धं च तं दृष्ट्वा न सा देवी जगाम ह

तेव्हा राजाने सुदेष्णा नावाची आपली पत्नी त्याच्याकडे पाठवली. पण तो आंधळा व वृद्ध आहे असे पाहून ती देवी त्याच्याकडे गेली नाही.

Verse 71

स्वां च धात्रेयिकां तस्मै भूषयित्वा व्यसर्जयत् / कक्षीवच्चक्षुषौ तस्यां शूद्रयोन्यामृषिर्वशी

त्याने आपली धात्रेयिका कन्या अलंकृत करून त्याच्याकडे पाठविली. त्या शूद्रयोनीत वशी ऋषींनी कक्षीवच्च व चक्षुष असे दोन पुत्र उत्पन्न केले.

Verse 72

जनया मास धर्मात्मा पुत्रावेतौ महौजसौ / कक्षीवच्चक्षुषौ तौ तु दृष्ट्वा राजा बलिस्तदा

धर्मात्म्याने एका महिन्यात हे दोन महातेजस्वी पुत्र—कक्षीवच्च व चक्षुष—उत्पन्न केले. त्यांना पाहून तेव्हा राजा बलि विस्मित झाला.

Verse 73

अधीतौ विधिवत्सम्य गीश्वरौ ब्रह्मवादिनौ / सिद्धौ प्रत्यक्षधर्माणौ बुद्धौ श्रेष्ठतमावपि

ते दोघेही विधिपूर्वक सम्यक् अध्ययन केलेले, वाणीचे स्वामी व ब्रह्मवादी होते. ते सिद्ध, प्रत्यक्षधर्मयुक्त आणि बुद्धीतही अत्यंत श्रेष्ठ होते.

Verse 74

ममैताविति होवाच बलिर्वैरोचनस्त्वृषिम् / नेत्युवाच ततस्तं तु ममैताविति चाब्रवीत्

तेव्हा वैरोचन बलिने ऋषीस म्हटले—“हे दोघे माझे आहेत.” ऋषी म्हणाले—“नाही.” मग बलि पुन्हा म्हणाला—“हे दोघे माझेच आहेत.”

Verse 75

उत्पन्नौ शूद्रयोनौ तु भवतः क्ष्मासुरोत्तमौ / अन्धं वृद्धं च मां मत्वा सुदेष्णा महिषी तव

हे पृथ्वीवरील असुरोत्तमा! हे दोघे तुझ्या शूद्रयोनीतून उत्पन्न झाले आहेत. तुझी महिषी सुदेष्णा मला अंध व वृद्ध समजून (असे वागली).

Verse 76

प्राहिणोदवमानीय शूद्रीं धात्रेयिकां मम / ततः प्रसादयामास पुनस्तमृषिसत्तमम्

तिने अपमान करून माझ्या दाईला (शूद्र दासीला) पाठवले. त्यानंतर राजाने त्या श्रेष्ठ ऋषींना पुन्हा प्रसन्न केले.

Verse 77

बलिर्भार्यां सुदेष्णा च भर्त्सयामास वै प्रभुः / पुनश्चैनामलङ्कृत्य ऋषये प्रत्यपादयत्

प्रभु बलीने आपली पत्नी सुदेष्णाला फटकारले. नंतर तिला पुन्हा अलंकृत करून ऋषींना अर्पण केले.

Verse 78

तां स दीर्घतमा देवीमब्रवीद्यदि मां शुभे / दध्ना लवणमिश्रेण स्वभ्यक्तं नग्नकं तथा

त्या दीर्घतमा ऋषींनी त्या देवीला सांगितले: 'हे कल्याणी! जर तू दही आणि मीठ लावलेल्या माझ्या नग्न शरीराला...'

Verse 79

लेहिष्यस्यजुगुप्सन्ती ह्यापादतलमस्तकम् / ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रांश्च मनसेप्सितान्

'...कंटाळा न करता पायाच्या तळव्यापासून डोक्यापर्यंत चाटशील, तर हे देवी! तुला मनासारखे पुत्र प्राप्त होतील.'

Verse 80

तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तथा / अपानं च समासाद्य जुगुप्संती ह्यवर्जयत्

त्या देवीने त्यांच्या सांगण्याप्रमाणे सर्व काही केले. परंतु अपान (गुदद्वारा) जवळ पोहोचल्यावर, किळस वाटल्यामुळे तिने ते टाळले.

Verse 81

तमुवाच ततः सर्षिर्यस्ते परिहृतं शुभे / विनापानं कुमारं त्वं जनयिष्यसि पूर्वजम्

मग त्या ऋषींनी म्हटले—हे शुभे, तू जे टाळलेस तेच; तू अपानवायूविना देखील पूर्वजसमान एक कुमारास जन्म देशील।

Verse 82

ततस्तं दीर्घतमसं सा देवी प्रत्युवाच ह // नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं दातुं ममेदृशम्

तेव्हा त्या देवीने दीर्घतमसाला उत्तर दिले—हे महाभाग, माझ्यासारखीला असा पुत्र देणे तुला शोभत नाही।

Verse 83

ऋषिरुवाच तवापरधो देव्येष नान्यथा भविता तु वै / देवीदृशं च ते पौत्रमहं दास्यामि सुप्रते

ऋषी म्हणाले—देवि, हा तुझाच अपराध आहे; हे अन्यथा होणार नाही। हे सुप्रते, मी तुला देवीसदृश असा पौत्र देईन।

Verse 84

तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति / तां स दीर्घतमाश्चैव कुक्षौ स्पृष्ट्वदमब्रवीत्

त्याचा अपानवायूविना देखील योग्यभाव होईल. मग दीर्घतमसाने तिच्या उदराला स्पर्श करून असे म्हटले.

Verse 85

प्राशितं दधियत्ते ऽद्य ममाङ्गाद्वै शुचिस्मिते / तेन ते पूरितो गर्भः पौर्णमास्यामिवोदधिः

हे शुचिस्मिते, आज तू माझ्या अंगातून उत्पन्न झालेले दही प्राशन केलेस; त्यामुळे तुझा गर्भ पौर्णिमेच्या समुद्रासारखा परिपूर्ण झाला आहे।

Verse 86

भविष्यन्ति कुमारास्ते पञ्च देवसुतोपमाः / तेजस्विनः पराक्रान्ता यज्वानो धार्मिकास्तथा

ते पाच कुमार देवपुत्रांसारखे होतील—तेजस्वी, पराक्रमी, यज्ञ करणारे आणि धर्मनिष्ठ।

Verse 87

ततोंऽगस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठपुत्रो व्यजायत / वङ्गस्तस्मात्कलिङ्गस्तु पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च

मग सुदेष्णेपासून ज्येष्ठ पुत्र अङ्ग जन्मला; आणि त्याच्यापासून वङ्ग, कलिङ्ग, पुण्ड्र व सुह्म हेही उत्पन्न झाले।

Verse 88

वंशभाजस्तु पञ्चैते बलेः क्षेत्रे ऽभवंस्तदा / इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुताः पुरा

हे पाचही वंशाचे भागीदार तेव्हा बलिच्या क्षेत्रात उत्पन्न झाले; अशा रीतीने प्राचीनकाळी दीर्घतमसाने हे पुत्र बलिला अर्पण केले होते।

Verse 89

प्रजा ह्युपहतास्तस्य ब्रह्मणा कारणं प्रति / अपत्यमस्य दारेषु स्वेषु माभून्महात्मनः

त्याची प्रजा ब्रह्माच्या कारणामुळे बाधित झाली होती; म्हणून त्या महात्म्याच्या स्वतःच्या पत्नींपासून संतान होऊ नये—असा निर्णय झाला।

Verse 90

ततो मनुष्ययोन्यां वै जनयामास स प्रजाः / सुरभिर्दीर्घत मसमथ प्रीतो वचो ऽब्रवीत्

मग त्याने मनुष्ययोनीतच प्रजा उत्पन्न केली; आणि सुरभी प्रसन्न होऊन दीर्घतमसाला वचन बोलली।

Verse 91

विचार्य यस्माद्गोधर्मं त्वमेवं कृतवानसि / भक्त्या चानन्ययास्मासु मुने प्रीतास्मि तेन ते

हे मुने! गोधर्माचा विचार करून तू असे केलेस आणि आमच्यावर अनन्य भक्ती ठेवलीस; म्हणून मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे.

Verse 92

तस्मात्तव तमो दीर्घं निस्तदाम्यद्य पश्य वै / बार्हस्पत्यं च यत्ते ऽन्यत्पापं संतिष्ठते तनौ

म्हणून पाहा, आज मी तुझा दीर्घ अंधकार दूर करीत आहे; आणि तुझ्या देहात जे बृहस्पतिसंबंधी अन्य पाप टिकून आहे, तेही नष्ट करीत आहे.

Verse 93

जरामृत्युभयं चैव ह्याघ्राय प्रणुदामि ते / आघ्रातमात्रो ऽसा पश्यत्सद्यस्तमसि नाशिते

मी तुझ्या जरा व मृत्यूच्या भयालाही सूंघूनच दूर करतो; पाहा, तिने फक्त सूंघताच अंधकार नष्ट होताच तो तत्क्षणी पाहू लागला.

Verse 94

आयुष्मांश्च युवा चैव चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत् / गवा हृततमाः सो ऽथ गौतमः समपद्यत

मग तो तो दीर्घायुषी, तरुण आणि दृष्टिवान झाला; गायीने ज्याचा अंधकार हरला होता तो गौतम पुन्हा योग्य स्थितीत आला.

Verse 95

कक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम् / यथोद्दिष्टं हि पित्राथ चचार विपुलं तपः

त्यानंतर कक्षीवान पित्याबरोबर गिरिव्रजास गेला; आणि पित्याने सांगितल्याप्रमाणे त्याने महान तप केले.

Verse 96

ततः कालेन महता तपसा भावितः स वै / विधूय सानुजो दोषान्ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्प्रभुः

नंतर दीर्घ काळ तपाने परिपक्व होऊन, त्याने अनुजासह दोष झटकून प्रभूने ब्राह्मण्य प्राप्त केले।

Verse 97

ततो ऽब्रवीत्पिता त्वेनं पुत्रवानस्म्यहं प्रभो / सुपुत्रेण त्वया तात कृतार्थश्च यशस्विना

तेव्हा पित्याने त्याला म्हटले—हे प्रभो, मी पुत्रवान झालो; ताता, तुझ्यासारख्या यशस्वी सुपुत्रामुळे मी कृतार्थ झालो।

Verse 98

युक्तात्मानं ततः सो ऽथ प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम् / ब्राह्मण्यं प्राप्य कक्षीवान्सहस्रमसृजत्सुतान्

नंतर संयमित आत्मा होऊन तो ब्रह्मलोकाच्या धामास पोहोचला; ब्राह्मण्य मिळवून कक्षीवानाने हजार पुत्र उत्पन्न केले।

Verse 99

कूष्माण्डा गौतमास्ते वै स्मृताः कक्षीवतः सुताः / इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य वै

कक्षीवानाचे ते पुत्र ‘कूष्माण्ड’ आणि ‘गौतम’ म्हणून प्रसिद्ध मानले गेले; हा दीर्घतमसाचा आणि वैरोचन बलिचा वृत्तांत आहे।

Verse 100

समागमः समाख्यातः संतानश्चोभयोस्तथा / बलिस्तानभिषिच्येह पञ्च पुत्रानकल्मषान्

येथे दोघांचा संगम आणि त्यांची संततीही सांगितली आहे; आणि याच ठिकाणी बलिने पाच निष्कलंक पुत्रांचा अभिषेक केला।

Verse 101

कृतार्थः सो ऽपि योगात्मा योगमाश्रित्य च प्रभुः / अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाक्षी चरत्युत

तो योगात्मा प्रभू योगाचा आश्रय घेऊन कृतार्थ झाला; सर्व भूतांना अदृश्य राहून, काळाची वाट पाहत विचरतो.

Verse 102

तत्राङ्गस्य तु राजर्षे राजासीद्दधिवाहनः / सो ऽपराधात्सुदेष्णाया अनपानो ऽभवन्नृपः

हे राजर्षे! तेथे अंगाचा राजा दधिवाहन होता; सुदेष्णेच्या अपराधामुळे तो नृप ‘अनपान’ म्हणून ओळखला गेला.

Verse 103

अनपानस्य पुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः / पुत्रो दिविरथस्यासीद्विद्वान्धर्मरथो नृपः

अनपानाचा पुत्र ‘दिविरथ’ नावाचा राजा म्हणून स्मरणात आहे; दिविरथाचा पुत्र विद्वान नृप ‘धर्मरथ’ होता.

Verse 104

एते एक्ष्वाकवः प्रोक्ता भवितारः कलौ युगे / बृहद्बलान्वये जाता महावीर्यपराक्रमाः

हे इक्ष्वाकुवंशी म्हणून सांगितले गेले आहेत, जे कलियुगात होणार; बृहद्बलाच्या वंशात जन्मलेले, महान वीर्य व पराक्रमयुक्त.

Verse 105

शूराश्च कृतविद्याश्च सत्यसंधा जितेन्द्रियाः / अत्रानुवंशश्लोको ऽयं भविष्यज्ज्ञैरुदाहृतः

ते शूर, विद्याप्राप्त, सत्यसंकल्प व जितेंद्रिय आहेत; येथे हा वंशश्लोक भविष्य जाणणाऱ्यांनी उच्चारला आहे.

Verse 106

इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति / सुमित्रं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ

इक्ष्वाकूंचा हा वंश सुमित्रापर्यंत येऊन समाप्त होईल. कलियुगात सुमित्र नावाचा राजा प्राप्त झाल्यावर तो वंश निश्चयाने अंत पावेल.

Verse 107

इत्येतन्मानवं क्षत्रमैलं च समुदात्दृतम् / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मगधो यो बृहद्रथः

अशा रीतीने मानव क्षत्रिय व ऐल वंश यांचा उल्लेख केला. आता पुढे मी मगधदेशातील बृहद्रथ याचे वर्णन करीन.

Verse 108

जरासंधस्य ये वंशे सहदेवान्वये नृपाः / अतीता वर्त्तमानाश्च भविष्याश्च तथा पुनः

जरासंधाच्या वंशात, सहदेवाच्या परंपरेत जे राजे झाले—भूतकाळातील, वर्तमानातील आणि भविष्यातील—ते सर्व (येथे) सांगितले आहेत.

Verse 109

प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत / संग्रामे भारते तस्मिन्सहदेवो निपातितः

मी मुख्यत्वे (त्यांचे) वर्णन करीन; माझे बोलणे लक्षपूर्वक ऐका. त्या भारतयुद्धाच्या संग्रामात सहदेव पडला.

Verse 110

सोमापिस्तस्य तनयो राजर्षिः स गिरिव्रजे / पञ्चाशतं तथाष्टौ च समा राज्यमकारयत्

त्याचा पुत्र सोमापि हा गिरिव्रजात राजर्षी झाला. त्याने अठ्ठावन्न वर्षे राज्य केले.

Verse 111

श्रुतश्रवाः सप्तषष्टिः समास्तस्य सुतो ऽभवत् / अयुतायुस्तु षड्विंशद्राज्यं वर्षाण्यकारयत्

श्रुतश्रवा हा त्याचा पुत्र झाला व तो सडुसष्ट वर्षे जगला. अयुतायुने छब्बीस वर्षे राज्यकारभार केला.

Verse 112

समाः शतं निरामित्रो महीं भुक्त्वा दिवं गतः / पञ्चाशतं समाः षट् च सुक्षत्रः प्राप्तवान्महीम्

निरामित्राने शंभर वर्षे पृथ्वीचा उपभोग करून अखेरीस स्वर्गास गेला. नंतर सुक्षत्राने छप्पन्न वर्षे पृथ्वीचे राज्य मिळविले.

Verse 113

त्रयोविंशद्बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् / सेनाजित्सांप्रतं चापि एता वै भोक्ष्यते समाः

बृहत्कर्माने तेवीस वर्षे राज्य केले. आणि आता सेनाजितही निश्चयच इतकीच वर्षे राज्य भोगेल.

Verse 114

श्रुतञ्जयस्तु वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति / रिपुञ्जयो महाबाहुर्महाबुद्धिपराक्रमः

श्रुतञ्जय चाळीस वर्षे राज्य करील. रिपुञ्जय हा महाबाहू, महाबुद्धी व पराक्रमी असेल.

Verse 115

पञ्जत्रिंशत्तु वर्षाणि महीं पालयिता नृपः / अष्टपञ्जाशतं जाब्दान्राज्ये स्थास्यति वै शुचिः

तो नृप पंचेतीस वर्षे पृथ्वीचे पालन करील. आणि शुचि निश्चयच अठ्ठावन्न वर्षे राज्यावर स्थिर राहील.

Verse 116

अष्टाविंशत्समाः पूर्णाः क्षेमो राजा भविष्यति / सुव्रतस्तु चतुःषष्टिं राज्यं प्राप्स्यति वीर्यवान्

अठ्ठावीस वर्षे पूर्ण झाल्यावर क्षेम राजा होईल. आणि पराक्रमी सुव्रत चौसष्ट वर्षे राज्य प्राप्त करील.

Verse 117

पञ्च वर्षाणि पूर्णानि धर्मनेत्रो भविष्यति / भोक्ष्यते नृपतिश्चेमा अष्टपञ्चाशतं समाः

पाच वर्षे पूर्ण झाल्यावर धर्मनेत्र होईल. आणि नृपति चेमा अठ्ठावन्न वर्षे राज्य भोगेल.

Verse 118

अष्टत्रिंशत्समाराष्ट्रं सुश्रमस्य भविष्यति / चत्वारिंशद्दशाष्टौ च दृढसेनो भविष्यति

अडतीस वर्षे सुश्रमा याचे राज्य राहील. आणि दृढसेन अठ्ठेचाळीस वर्षे राज्य करील.

Verse 119

त्रयस्त्रिंशत्तु वर्षाणि सुमतिः प्राप्स्यते ततः / चत्वारिंशत्समा राजा सुनेत्रो भोक्ष्यते ततः

त्यानंतर सुमती तैंतीस वर्षे राज्य प्राप्त करील. मग राजा सुनेत्र चाळीस वर्षे राज्य भोगेल.

Verse 120

सत्यजित्पृथिवी राष्ट्रं त्र्यशीतिं भोक्ष्यते समाः / प्राप्येमं विश्वाजिच्चापि पञ्चविंशद्भविष्यति

सत्यजित त्र्याऐंशी वर्षे पृथ्वीचे राज्य भोगेल. आणि हे प्राप्त करून विश्वाजितही पंचवीस वर्षे राज्य करील.

Verse 121

अरिञ्जयस्तु वर्षाणां पञ्चाशत्प्राप्यते महीम् / द्वाविंशच्च नृपा ह्येते भवितारो बृहद्रथाः

अरिंजय पन्नास वर्षे पृथ्वीचे राज्य भोगेल. हे बृहद्रथ नावाचे बावीस राजे होतील.

Verse 122

पूर्मं वर्षसहस्रं वै तेषां राज्यं भविष्यति / बृहद्रथेष्वतीतेषु वीरहन्तृष्ववर्त्तिषु

त्यांचे राज्य पूर्ण एक हजार वर्ष टिकेल; बृहद्रथ संपल्यावर वीरहंता प्रवर्तक उदयास येतील.

Verse 123

शुनकः स्वामिनं हत्वा पुत्रं समभिषेक्ष्यति / मिषतां क्षत्रियाणां हि प्रद्योतिं नृपतिं बलात्

शुनक स्वामीचा वध करून त्याच्या पुत्राचा अभिषेक करील; क्षत्रिय पाहत असताना तो बलाने प्रद्योताला राजा करील.

Verse 124

स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः / त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः

तो भविष्यकाळी नम्र सामंतांनी प्रवर्तित होईल; तो नरोत्तम राजा तेवीस वर्षे राज्य करील.

Verse 125

चतुर्विंशत्समा राजा पालको भविता ततः / विशाखयूपो भविता नृपः पञ्चाशतं समाः

यानंतर पालक राजा चोवीस वर्षे असेल. मग विशाखयूप नावाचा नृप पन्नास वर्षे राज्य करील.

Verse 126

एकविंशत्समा राज्य मजकस्य भविष्यति / भविष्यति समा विंशत्तत्सुतो नन्दिवर्द्धनः

मजक एकवीस वर्षे राज्य करील. त्याचा पुत्र नंदिवर्धन वीस वर्षे राज्य करील.

Verse 127

अष्टत्रिंशच्छतं भाव्याः प्राद्योताः पञ्च ते नृपाः / हत्वा तेषां यशः कृत्स्नं शिशुनागो भविष्यति

प्राद्योत वंशातील ते पाच राजे मिळून एकशे अडतीस वर्षे होतील. त्यांचा सर्व यश नष्ट करून शिशुनाग उदयास येईल.

Verse 128

वाराणस्यां सुतस्तस्य संयास्यति गिरिव्रजम् / शिशुनागश्च वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति

वाराणसीत त्याचा पुत्र जन्म घेऊन गिरिव्रजात राज्य स्थापन करील. शिशुनाग चाळीस वर्षे राज्य करील.

Verse 129

काकवर्णः सुतस्तस्य पट्त्रिंशच्च भविष्यति / ततस्तु विंशतिं राजा क्षेमधर्मा भवष्यति

त्याचा पुत्र काकवर्ण पस्तीस वर्षे राज्य करील. त्यानंतर राजा क्षेमधर्मा वीस वर्षे राज्य करील.

Verse 130

चत्वारिंशत्समा राष्ट्रं क्षत्रौजाः प्राप्स्यते ततः / अष्टत्रिंशत्समा राजाविधिसारो भविष्यति

त्यानंतर क्षत्रौजा चाळीस वर्षे राज्य प्राप्त करील. मग विधिसार नावाचा राजा अडतीस वर्षे राज्य करील.

Verse 131

अजातशत्रुर्भविता पञ्चविंशत्समा नृपः / पञ्चत्रिंशत्समा राजा दर्भकस्तु भविष्यति

अजातशत्रु नावाचा नृप पंचवीस वर्षे राज्य करील; आणि पस्तीस वर्षे दर्भक नावाचा राजा होईल.

Verse 132

उदयी भविता तस्मात्त्रयस्त्रिंशत्समा नृपः / स वै पुरवरं राजा वृथिव्यां कुसुमाह्वयम्

त्यानंतर उदयी नावाचा नृप तेहतीस वर्षे राज्य करील; तो राजा पृथ्वीवर ‘कुसुम’ नावाचे श्रेष्ठ नगर वसवील.

Verse 133

गगाया दक्षिणे कूले चतुर्थे ऽह्नि कारिष्यति / चत्वारिशत्समा भाव्यो राजा वै नन्दिवर्द्धनः

गंगेच्या दक्षिण तीरावर तो चौथ्या दिवशी कार्य करील; आणि नन्दिवर्धन नावाचा राजा चाळीस वर्षे होईल.

Verse 134

चत्वारिशत्त्रयश्चैव सहानन्दिर्भविष्यति / भविष्यन्ति च वर्षाणि षष्ट्युत्तरशतत्रयम्

सहानन्दिही त्रेचाळीस वर्षे होईल; आणि वर्षे तीनशे साठ (३६०) होतील.

Verse 135

शिशुनागा दशैवैते राजानः क्षत्रबन्धवः / एतैः सार्द्धं भविष्यन्ति तावत्कालं नृपाः परे

शिशुनाग वंशातील हे दहा राजे ‘क्षत्रबंधव’ म्हणून ओळखले जातील; यांच्यासह तितक्याच काळापर्यंत इतर नृपही होतील.

Verse 136

एक्ष्वाकवश्चतुर्विंशत्पञ्चालाः पञ्चविंशतिः / कालकास्तु चतुर्विंशच्चतुर्विंशत्तु हैहयाः

इक्ष्वाकु वंशात चोवीस, पाञ्चाल पंचवीस; कालक चोवीस आणि हैहयही चोवीस (राजे) होतील.

Verse 137

द्वात्रिंशदेकलिङ्गास्तु पञ्चविंशत्तथा शकाः / कुरवश्चापि षट्त्रिंशदष्टाविंशति मैथिलाः

एकलिंग बत्तीस, शक पंचवीस; कुरु छत्तीस आणि मैथिल अठ्ठावीस (राजे) होतील.

Verse 138

शूरसेनास्त्रयोविंशद्वीतिहोत्राश्च विंशतिः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वं एव महीक्षितः

शूरसेन तेवीस, वीतिहोत्र वीस; हे महीक्षित, हे सर्व समान काळपर्यंत (राज्य) करतील.

Verse 139

महानन्दिसुतश्चापि शूद्रायाः कालसंवृतः / उत्पत्स्यते महा पद्मः सर्वक्षत्रान्तकृन्नृपः

महानंदीचा पुत्र, शूद्र स्त्रीपासून, काळाने आच्छादित; महापद्म नावाचा राजा उत्पन्न होईल, जो सर्व क्षत्रियांचा अंत करणारा असेल.

Verse 140

ततः प्रभृति राजानो भविष्यः शूद्रयोनयः / एकराट् स महापद्म एकच्चत्रो भविष्यति

त्यानंतरचे राजे शूद्र-योनीचे होतील; तोच महापद्म एकराट व एकच्छत्र (सम्राट) होईल.

Verse 141

अष्टाशीति तु वर्षाणि पृथिवीं पालयिष्यति / सर्वक्षत्रं समुद्धृत्य भाविनोर्ऽथस्य वै बलात्

तो अठ्ठ्याऐंशी वर्षे पृथ्वीचे पालन करील. भावी हेतूच्या बळावर सर्व क्षत्रशक्ती उखडून टाकील (दमन करील).

Verse 142

तत्पश्चात्तत्सुता ह्यष्टौ समाद्वादश ते नृपाः / महापद्मस्य पर्याये भविष्यन्ति नृपाः क्रमात्

त्यानंतर त्याचे आठ पुत्र होतील आणि त्यांच्यापासून बारा राजे होतील. महापद्माच्या पर्यायात ते राजे क्रमाने उदयास येतील.

Verse 143

उद्धरिष्यति तान्सर्वान्कौटिल्यो वै द्विजर्षभः / भुक्त्वा महीं वर्षशतं नरेद्रः स भविष्यति

द्विजश्रेष्ठ कौटिल्य त्या सर्वांना उखडून दूर करील. तो शंभर वर्षे पृथ्वीचा उपभोग करून नरेन्द्र होईल.

Verse 144

चन्द्रगुप्तं नृपं राज्ये कौटिल्यः स्थापयिष्यति / चतुर्विंशत्समा राजा चन्द्रगुप्तो भविष्यति

कौटिल्य चंद्रगुप्त या नृपाला राज्यावर स्थापील. राजा चंद्रगुप्त चोवीस वर्षे राज्य करील.

Verse 145

भविता भद्रसारस्तु पञ्चविंशत्समा नृपः / षट्त्रिंशत्तु समा राजा अशोकानां च तृप्तिदः

भद्रसार पंचवीस वर्षे नृप होईल. आणि छत्तीस वर्षे तो राजा ‘अशोकां’ना तृप्ति देणारा, प्रजेला सुख देणारा ठरेल.

Verse 146

तस्य पुत्रः कुलालस्तु वर्षाण्यष्टौ भविष्यति / कुशालसूनुरष्टौ च भोक्ता वै बन्धुपालितः

त्याचा पुत्र कुलाल आठ वर्षे राज्य करील. कुशालाचा पुत्र बंधुपालितही आठ वर्षे राज्य भोगील.

Verse 147

बन्धुपालितदायादो भविता चेन्द्रपालितः / भविता सप्त वर्षाणि देववर्मा नराधिपः

बंधुपालिताचा वारस इंद्रपालित होईल. देववर्मा हा नराधिप सात वर्षे राज्य करील.

Verse 148

राजा शतधनुश्चापि तस्य पुत्रो भविष्यति / बृहद्रथश्च वर्षाणि सप्त वै भविता नृपः

त्याचा पुत्र राजा शतधनु होईल. बृहद्रथ हा नृप सात वर्षे राज्य करील.

Verse 149

इत्येते नव मौर्या वै भोक्ष्यन्ति च वसुंधराम् / सप्तत्रिंशच्छतं पूर्णं तेभ्यः शुङ्गो गमिष्यति

अशा रीतीने हे नऊ मौर्य पृथ्वीचे राज्य भोगतील. तीनशे सदतीस वर्षे पूर्ण झाल्यावर त्यांच्या नंतर शुंग वंश येईल.

Verse 150

पुष्पमित्रस्तु सेनानीरुद्धृत्यतु बृहद्रथम् / कारयिष्यति वै राज्यं समाः षष्टिं स चैव तु

सेनापती पुष्यमित्र बृहद्रथाला दूर करून राज्य चालवील. तो साठ वर्षे राज्य करील.

Verse 151

अग्निमित्रो नृपश्चाष्टौ भविष्यति समा नृपः / भविता चापि सुज्येष्टः सप्त वर्षाणि वै ततः

अग्निमित्र हा राजा आठ वर्षे राज्य करील. त्यानंतर सुज्येष्ठही निश्चयच सात वर्षे राज्य करील.

Verse 152

वसुमित्रस्ततो भाव्यो दशवर्षाणि पार्थिवः / ततो भद्रः समे द्वे तु भविष्यति नृपश्च वै

त्यानंतर वसुमित्र राजा दहा वर्षे राज्य करील. मग भद्र राजा देखील दोन वर्षे राज्य करील.

Verse 153

भविष्यति समास्तस्मात्तिस्र एव पुलिन्दकः / राजा घोषस्ततश्चापि वर्षाणि भविता त्रयः

त्यानंतर पुलिंदक राजा तीन वर्षे राज्य करील. मग राजा घोषही तीन वर्षे राज्य करील.

Verse 154

सप्त वै वज्र मित्रंस्तु समा राजा ततः पुनः / द्वात्रिंशद्भविता वापि समा भागवतो नृपः

वज्रमित्र राजा सात वर्षे राज्य करील. त्यानंतर भागवत राजा बत्तीस वर्षे राज्य करील.

Verse 155

भविष्यति सुतस्तस्य देवभूमिः समा दश / दशैते शुङ्गराजानो भोक्ष्यन्तीमां वसुंधराम्

त्याचा पुत्र देवभूमि दहा वर्षे राज्य करील. हे दहा शुंग राजे या वसुंधरेचे भोग करतील.

Verse 156

शतं पूर्मं दश द्वे च तेभ्यः कण्वं गमिष्यति / अमात्यो वसुदेवस्तु बाल्याद्व्यसनिनं नृपम्

प्रथम शंभर, मग बारा वर्ष झाल्यावर कण्व राज्यास जाईल. त्याचा अमात्य वसुदेव बाल्यापासूनच व्यसनाधीन राजा असेल.

Verse 157

देवभूमिं ततो हत्वा शुङ्गेषु भविता नृपः / भविष्यति समा राजा पञ्च कण्वायनस्तु सः

त्यानंतर देवभूमीचा वध करून शुंगांमध्ये तो राजा होईल. तो कण्वायन पाच वर्षे राज्य करील.

Verse 158

भूमिमित्रः सुतस्तस्य चतुर्विंशद्भविष्यति / भविता द्वादश समास्तस्मान्नारायणो नृपः

त्याचा पुत्र भूमिमित्र चोवीस वर्षे राज्य करील. त्यानंतर नारायण नावाचा राजा बारा वर्षे होईल.

Verse 159

सुशर्मा तत्सुतश्चापि भविष्यति चतुःसमाः / कण्वायनास्तु चत्वारश्चत्वारिंशच्च पञ्च च

त्याचा पुत्र सुशर्मा देखील चार वर्षे राजा होईल. कण्वायन हे चार जण मिळून पंचेचाळीस वर्षे राज्य करतील.

Verse 160

समा भोक्ष्यन्ति वृथिवीं पुनरन्ध्रान्गमिष्यति / कण्वायनमथोद्धृत्य सुशर्माणं प्रसह्य तम्

ते इतकी वर्षे पृथ्वीचा उपभोग करतील; नंतर राज्य पुन्हा आंध्रांकडे जाईल. मग कण्वायनांना उखडून टाकून त्या सुशर्माला बलपूर्वक हटविले जाईल.

Verse 161

सिंधुको ह्यन्ध्रजातीयः प्राप्स्यतीमां वसुंधराम् / त्रयोविंशत्समा राजा सिंधुको भविता त्वथ

आंध्र वंशातील राजा सिंधुक ही वसुंधरा प्राप्त करील. तो सिंधुक तेवीस वर्षे राज्य करील.

Verse 162

कृष्णो भ्रातास्य वर्षाणि सो ऽस्माद्दश भविष्यति / श्रीशान्तकर्णिर्भविता तस्य पुत्रस्तु वै महान्

त्याचा भाऊ कृष्ण यानंतर दहा वर्षे राज्य करील. त्याचा पुत्र महान श्रीशांतकर्णि होईल.

Verse 163

पञ्चाशत्तु समाः षट् च शान्तकर्णिर् भविष्यति / आपोलवोद्वादश वै तस्य पुत्रो भविष्यति

शांतकर्णि छप्पन्न वर्षे राज्य करील. त्याचा पुत्र आपोलव बारा वर्षे (राजा) होईल.

Verse 164

चतुर्विंशत्तु वर्षाणि पटुमांश्च भविष्यति / भवितानिष्टकर्मा तु वर्षाणां पञ्चविंशतिम्

पटुमान चोवीस वर्षे राज्य करील. अनिष्टकर्मा पंचवीस वर्षे (राजा) होईल.

Verse 165

ततः संवत्सरं पूर्णं हालो राजा भविष्यति / पञ्चपत्तल्लको नाम भविष्यति महाबलः

त्यानंतर पूर्ण एक वर्ष हाल राजा होईल. पुढे पंचपत्तल्लक नावाचा महाबली (राजा) होईल.

Verse 166

भाव्यःपुरीषभीरुस्तु समाः सो ऽप्येकविंशतिम् / शातकर्णिर्वर्षमेकं भविष्यति नराधिपः

पुरीषभीरु नावाचा भाव्य राजा एकवीस वर्षे राज्य करील; त्यानंतर शातकर्णी नराधिप एक वर्ष राज्य करील।

Verse 167

अष्टविंशतिवर्षाणि शिवस्वातिर्भविष्यति / राजा च गौतमी पुत्र एकविंशत्समा नृपः

शिवस्वाती अठ्ठावीस वर्षे राज्य करील; आणि गौतमीपुत्र राजा एकवीस वर्षे नृप होईल।

Verse 168

एकोनविंशति राजा यज्ञः श्रीशातकर्ण्यथ / षडेव भविता त्समाद्विजयस्तु समानृपः

यज्ञ नावाचा राजा श्रीशातकर्णी एकोणीस वर्षे राज्य करील; आणि विजय नावाचा नृप सहा वर्षे राज्य करील।

Verse 169

देडश्रीशातकर्णी च तस्य पुत्रः समास्त्रयः / पुलोमारिः समाः सप्त ततश्चैषां भविष्यति

देड़श्रीशातकर्णी आणि त्याचा पुत्र तीन वर्षे राज्य करील; पुलोमारी सात वर्षे; त्यानंतर पुढील राजे होतील।

Verse 170

इत्येते वै नृपास्त्रिंशदन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वै महीम् / समाः शतानि चत्वारि पञ्चाशत्षट् तथैव च

अशा रीतीने हे तीस आंध्र नरेश पृथ्वीचे राज्य भोगतील—एकूण चारशे छप्पन्न वर्षे।

Verse 171

अन्ध्राणां संस्थिताः पञ्च तेषां वंश्याश्च ये पुनः / सप्तैव तु भविष्यन्ति दशाभीरास्ततो नृपाः

आंध्रांचे पाच राजे स्थिर होतील; नंतर त्यांच्या वंशातील सात राजे होतील. त्यानंतर दहा आभीर नृपती उदयास येतील.

Verse 172

सप्त गर्दभिनश्चापि ततो ऽथ दश वै शकाः / यवनाष्टौ भविष्यन्ति तुषारास्तु चतुर्दश

त्यानंतर सात गर्दभिन होतील; मग निश्चयच दहा शक होतील. आठ यवन होतील आणि तुषार चौदा होतील.

Verse 173

त्रयोदश गुरुण्डाश्च मौना ह्येकादशैव तु / अन्ध्रा भोक्ष्यन्ति वसुधां शते द्वे च शतञ्च वै

तेरा गुरुण्ड होतील; आणि मौन अकराच असतील. आंध्र दोनशे व एकशे—म्हणजे तीनशे वर्षे पृथ्वीचे राज्य भोगतील.

Verse 174

सप्तषष्टिं च वर्षाणि दशाभीरास्ततो नृपाः / सप्त गर्दभिनश्चैव भोक्ष्यन्तीमां द्विसप्ततिम्

त्यानंतर दहा आभीर नृप सडसष्ट वर्षे राज्य करतील. आणि सात गर्दभिनही ही पृथ्वी बहात्तर वर्षे भोगतील.

Verse 175

शतानि त्रीण्यशीतिं च भोक्ष्यन्ति वसुधां शकाः / आशीती द्वे च वर्षाणि भोक्तारो यवना महीम्

शक तीनशे ऐंशी वर्षे पृथ्वीचे राज्य भोगतील. यवन बयाऐंशी वर्षे या भूमीचे स्वामी होतील.

Verse 176

पञ्चवर्षशतानीह तुषाराणां मही स्मृता / शतान्यर्द्धचतुर्थानि भवितारस्त्रयोदश

येथे तुषारांची भूमी पाचशे वर्षे मानली आहे; तेरा राजे साडेतीनशे वर्षे राज्य करतील.

Verse 177

गुरुण्डा वृषलैः सार्द्धं भोक्ष्यन्ते म्लेच्छजातयः / शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ते मौना एकादशैव तु

गुरुण्डा वृषलांसह म्लेच्छ जाती राज्य करतील; नंतर ‘मौना’ नावाचे अकरा राजे तीनशे वर्षे राज्य करतील.

Verse 178

तेषु च्छिन्नेषु कालेन ततः किलकिलो नृपः / ततः किलकिलेभ्यश्च विन्ध्यशक्तिर्भविष्यति

त्यांचा काळ संपल्यावर ‘किलकिलो’ नावाचा राजा होईल; आणि किलकिलोंनंतर ‘विन्ध्यशक्ती’ उदयास येईल.

Verse 179

समाः षण्णवतिं चैव पृथिवीं तु समेष्यति / नृपान्वैदिशकांश्चाथ भविष्यांस्तु निबोधत

तो छयान्नव वर्षे पृथ्वीवर राज्य/परिभ्रमण करील; आणि आता वैदिशक राजे व पुढे होणारे राजे ऐका.

Verse 180

शेषस्य नागराजस्य पुत्रः सुर पुरञ्जयः / भोगी भविष्यते राजा नृपो नागकुलोद्वहः

नागराज शेषाचा पुत्र ‘सुरपुरञ्जय’ असेल; नागकुलाचा भूषण ‘भोगी’ नावाचा राजा होईल.

Verse 181

सदाचन्द्रस्तु चन्द्राशुर्द्वितीयो नखवांस्तथा / धनधर्मा ततश्चापि चतुर्थो वंशजः स्मृतः

सदाचंद्र, दुसरा चंद्राशु, तसेच नखवान; त्यानंतर धनधर्मा—हा चौथा वंशज मानला आहे.

Verse 182

भूतिनन्दस्ततश्चापि वैदिशे तु भविष्यति / तस्य भ्राता यवीयांस्तु नाम्ना नन्दियशाः किल

त्यानंतर वैदिशेत भूतिनंद होईल; त्याचा धाकटा भाऊ नंदियशा या नावाने प्रसिद्ध असेल.

Verse 183

तस्यान्वयो भविष्यन्ति राजानस्ते त्रयस्तु वै / दैहित्रः शिशिको नाम पूरिकायां नृपो ऽभवत्

त्याच्या वंशात तीन राजे होतील; दैहित्र शिशिक नावाचा राजा पूरिकेत झाला.

Verse 184

विन्ध्यशक्तिसुतश्चापि प्रवीरो नाम वीर्यवान् / भोक्ष्यते च समाः षष्टिं पुरीं काञ्चनकां च वै

विन्ध्यशक्तीचा पुत्र प्रविर नावाचा पराक्रमी होईल; तो काञ्चनका पुरीवर साठ वर्षे राज्य करील.

Verse 185

यक्ष्यते वाजपेयैश्च समाप्तवरदक्षिणैः / तस्य पुत्रास्तु चत्वारो भविष्यन्ति नराधिपाः

तो समाप्त व उत्तम दक्षिणांनी युक्त वाजपेय यज्ञ करील; त्याचे चार पुत्र राजे होतील.

Verse 186

विन्ध्यकानां कुलानां ते नृपा वैवाहिकास्त्रयः / सुप्रतीको गभीरश्च समा भोक्ष्यति विंशतिम्

विंध्यकुलांत वैवाहिक वंशाचे तीन नृप होतील. त्यांतील सुप्रतीक व गभीर हे वीस वीस वर्षे राज्य भोगतील.

Verse 187

शङ्कमानो ऽभवद्राजा महिषीणां महीपतिः / पुष्पमित्रा भविष्यन्ति षट् स्त्रिमित्रास्त्रयोदश

शङ्कमानो नावाचा राजा झाला; तो महिषींचाही अधिपती होता. पुढे पुष्पमित्र नावाचे सहा आणि स्त्रिमित्र नावाचे तेरा राजे होतील.

Verse 188

मेकलायां नृपाः सप्त भविष्यन्ति च सप्ततिः / कोमलायां तु राजानो भविष्यन्ति महाबलाः

मेकला देशात सात आणि सत्तर असे राजे होतील. कोमला देशात मात्र महाबलवान राजे उत्पन्न होतील.

Verse 189

मेघा इति समाख्याता बुद्धिमन्तो नवैव तु / नैषधाः पार्थिवाः सर्वे भविष्यन्त्यामनुक्षयात्

‘मेघा’ या नावाने नऊ बुद्धिमान राजे प्रसिद्ध होतील. हे सर्व नैषध पार्थिव अखंड परंपरेने उत्पन्न होतील.

Verse 190

नलवंशप्रसूतास्ते वीर्यवन्तो महाबलाः / मगधानां महावीर्यो विश्वस्फाणिर्भविष्यति

ते नलवंशातून उत्पन्न, पराक्रमी व महाबलवान असतील. मगधात विश्वस्फाणि नावाचा महावीर्य राजा होईल.

Verse 191

उत्साद्य पार्थिवान्सर्वान्सो ऽन्यान्वर्णान्करिष्यति / कैवर्त्तान्मद्रकांश्चेव पुलिन्दान्ब्राह्मणांस्तथा

तो सर्व पार्थिव राजांना उच्छेदून इतर इतर वर्ण निर्माण करील; कैवर्त, मद्रक, पुलिंद आणि ब्राह्मणांनाही तसेच करील।

Verse 192

स्थापयिष्यन्ति गजानो नानादेशेषु ते जनान् / विश्वस्फाणिर्महासत्त्वो युद्धे विष्णुसमप्रभः

ते गजान लोक त्या जनांना विविध देशांत वसवतील; महासत्त्व विश्वस्फाणि युद्धात विष्णूसमान तेजस्वी असेल।

Verse 193

विश्वस्फाणिर्नरपतिः क्लीबाकृतिरिवोच्यते / उत्सादयित्वा क्षत्रं तु क्षत्रमन्यत्करिष्यति

नरपति विश्वस्फाणि यास नपुंसकासारखा रूप आहे असे म्हणतात; तो क्षत्राचा उच्छेद करून दुसरे क्षत्र निर्माण करील।

Verse 194

नव नागास्तु भोक्ष्यति पुरीं चंपावतीं नृपाः / मथुरां च पुरा रम्यां नागा भोक्ष्यन्ति सप्त वै

नऊ नाग-राजे चंपावती पुरीवर राज्य करतील; आणि रम्य मथुरा नगरीवर खरोखर सात नाग राज्य करतील।

Verse 195

अनुगङ्गाप्रयागं च साकेतं मगधांस्तथा / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते सप्तवंशजाः

अनुगंगा-प्रयाग, साकेत आणि मगधही; या सर्व जनपदांवर सप्तवंशज (सात वंशोत्पन्न) राज्य करतील।

Verse 196

नैष धान्य दुकांश्चैव शैशीतान् कालतोयकान् / एताञ्जनपदान्सर्वान्भोक्ष्यन्ते मणिधान्यजान्

धान्यसमृद्ध व शिशिरकाळच्या जलाने सिंचित असे हे सर्व जनपद मणिधान्यज वंशीय लोक भोगतील।

Verse 197

कोशलांश्चान्ध्रपैण्ड्रांश्च ताम्रलिप्तान्ससागरान् / चंपां चैव पुरीं रम्यां भोक्ष्यन्ते देवरक्षिताः

देवरक्षित ते कोशल, आंध्र, पैण्ड्र, समुद्रसहित ताम्रलिप्त आणि रम्य चंपा-नगरी भोगतील।

Verse 198

कलिङ्गा महिषाश्चैव महेन्द्रनिलयाश्च ये / एताञ्जनपदान्सर्वान् पालयिष्यति वै गुहः

कलिंग, महिष आणि महेंद्रनिवासी जे आहेत—या सर्व जनपदांचे पालन-रक्षण निश्चयच गुह करील।

Verse 199

स्त्रीराष्ट्रभोजकांश्चैव भोक्ष्यते कनकाह्वयः / तुल्यकालं भविष्यन्ति सर्वे ह्यते महीक्षितः

कनकाह्वय स्त्रीराष्ट्र व भोजक देशही भोगेल; आणि हे सर्व राजे समान काळपर्यंत राज्य करतील।

Verse 200

अल्पप्रसादा ह्यनृता महाक्रोधा ह्यधार्मिकाः / भविष्यन्तीह यवना धर्मतः कामतोर्ऽथतः

येथे यवन अल्पप्रसन्न, असत्य, महाक्रोधी व अधार्मिक होतील; धर्म, काम आणि अर्थ—तिन्ही बाबतीत ते भ्रष्ट होतील।