Shloka 82
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
ततस्तं दीर्घतमसं सा देवी प्रत्युवाच ह // नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं दातुं ममेदृशम्
Transliteration
tatastaṃ dīrghatamasaṃ sā devī pratyuvāca ha // nārhasi tvaṃ mahābhāga putraṃ dātuṃ mamedṛśam
Translation
तेव्हा त्या देवीने दीर्घतमसाला उत्तर दिले—हे महाभाग, माझ्यासारखीला असा पुत्र देणे तुला शोभत नाही।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; adverb
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Accusative singular
दीर्घतमसम्Dīrghatamas
दीर्घतमसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदीर्घतमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Proper noun, Accusative singular
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Pronoun, Feminine, Nominative singular
देवीthe goddess/lady
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Feminine, Nominative singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; Parasmaipada
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
अर्हसिyou ought / you deserve
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 2nd person pronoun, Nominative singular
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; Vocative singular; बहुव्रीहिः—महान् भागः यस्य सः
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Masculine, Accusative singular
दातुम्to give
दातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/तुमर्थ)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (infinitive); कर्तरि प्रयोगः
ममto me / my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; Genitive singular (1st person pronoun)
ईदृशम्such (as this)
ईदृशम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Masculine, Accusative singular; विशेषणम् (qualifying पुत्रम्)