Shloka 150
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
पुष्पमित्रस्तु सेनानीरुद्धृत्यतु बृहद्रथम् / कारयिष्यति वै राज्यं समाः षष्टिं स चैव तु
Transliteration
puṣpamitrastu senānīruddhṛtyatu bṛhadratham / kārayiṣyati vai rājyaṃ samāḥ ṣaṣṭiṃ sa caiva tu
Translation
सेनापती पुष्यमित्र बृहद्रथाला दूर करून राज्य चालवील. तो साठ वर्षे राज्य करील.
Word by Word
पुष्पमित्रःPuṣyamitra
पुष्पमित्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक) + मित्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष/कर्मधारय-प्राय (proper name), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
सेनानीcommander (general)
सेनानी:
कर्ता (Karta; apposition)
TypeNoun
Rootसेनानी (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उद्धृत्यhaving overthrown/removed
उद्धृत्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā/absolutive)
TypeVerb
Rootउद् + हृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having removed/overthrown’
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
बृहद्रथम्Bṛhadratha
बृहद्रथम्:
कर्म (Karma/Object of उद्धृत्य)
TypeNoun
Rootबृहत् (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (proper name), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कारयिष्यतिwill cause to be done / will administer
कारयिष्यति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) [णिच् causative: कारयति]
Formणिच्-प्रयोजक (causative), लृट् (Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समाःyears
समाः:
कर्म (Extent of time)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा, बहुवचन; ‘years’ (elliptic for संवत्सराः)
षष्टिम्sixty
षष्टिम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootषष्टि (प्रातिपदिक)
Formसंख्या (numeral), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (agreeing with समाः by sense: ‘sixty’)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवcertainly/indeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (restrictive/emphatic particle)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/contrast)