Atharva Veda 3.21.9: Kanda 3, Anuvaka 3, Sukta 21, Mantra 9

Sukta 21

Sanskrit (Devanagari)

शा॒न्तो अ॒ग्निः क्र॒व्याच्छा॒न्तः पु॑रुष॒रेष॑णः । अथो॒ यो वि॑श्वदा॒व्य॑१स्तं क्र॒व्याद॑मशीशमम्

Recitation with translationAtharva Veda 3.21.9

IAST Transliteration

śāntó agníḥ kravyā́c chāntáḥ púruṣareṣaṇaḥ | átho yó viśvadāvyàs táṃ kravyā́dam aśīśamam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Calmed is Agni as touching the flesh-eater; calmed the man-seeker: yea, that which is all-devouring—this flesh-eater have I made wholly quiet.

Translation

क्रव्याद (मांसभक्षक) संबंधी अग्नी शांत आहे; पुरुष-रेषण (मनुष्य-शोधक)ही शांत आहे. आणि जो विश्वदाव्य (सर्वभक्षक/सर्वदाहक) आहे—त्या क्रव्यादाला मी पूर्णतः शांत केले आहे.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शान्तः: pacified, appeased
• शान्तः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: √शम् (शमुँ) / शान्त- (ppp-prātipadika)

• अग्निः: Agni (fire-deity)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• क्रव्याच्छान्तः: pacified with respect to the flesh-eater (i.e., as the devourer of raw flesh)
• क्रव्याच्छान्तः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Compound (Noun+Adjective)
• Root: क्रव्याच्- (प्रातिपदिक) + √शम् / शान्त-

• शान्तः: pacified
• शान्तः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य; पुनरुक्ति-बलम्)
• Type: Adjective
• Root: √शम् / शान्त- (ppp-prātipadika)

• पुरुषरेषणः: the injurer/harm-doer of men
• पुरुषरेषणः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Compound (Noun)
• Root: पुरुष- (प्रातिपदिक) + रेषण- (प्रातिपदिक; √रिष्/√रष् ‘to injure/harm’ से भाव/कर्तृ-नाम)

• अथो: and also, moreover
• अथो: समुच्चय/अन्वय-सम्बन्धक
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (निपात-समुच्चय)

• यः: who
• यः: Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वदाव्यः: burning/scorching everything; all-consuming
• विश्वदाव्यः: विशेषण (यः/अग्निः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक) + दाव्य- (प्रातिपदिक; √दू/√दव् ‘to burn, scorch’ से ‘दाव्य’)

• तम्: him/that (one)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रव्यादम्: the flesh-eater (raw-flesh devourer)
• क्रव्यादम्: Karma (तम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: क्रव्याद- (प्रातिपदिक; ‘raw-flesh-eater’)

• अशीशमम्: I have appeased / I pacify
• अशीशमम्: क्रिया (कर्तृ = अहम्, अव्यक्तः)
• Type: Verb
• Root: √शम् (शमुँ) + सन् (desiderative) → शीशम-; लिट्/परिप्रास-रूपेण causative?; here: desiderative perfect-like 1sg

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Agni (kravyād aspect)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: shanta