Opening the text

Rishi: Atharvanic tradition (commercial/travel charms)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
हे सूक्त व्यापाऱ्याचे प्रवास-आरंभाचे मंत्र आहे: इंद्राच्या नेतृत्वाखाली व्यापार व प्रवास विधिपूर्वक ‘चालू’ व्हावा म्हणून, मार्ग शत्रुत्वकारी शक्तींपासून आणि आकस्मिक उपद्रव/अपशकुनांपासून मोकळा व सुरक्षित व्हावा अशी प्रार्थना करते. तसेच भांडवलालाही पवित्र मानून—बाजारात नेलेले धन/माल वाढीसह परत यावे, आणि अग्नी अर्पणाद्वारे दैवी कृपा स्थिर करून स्पर्धकांची वैरभावना व शेजारधर्मीयांची हानी यांपासून संरक्षण करावा—अशी विनंती करते.
Mantra 1
वाणिज्यम्। इन्द्र॑म॒हं व॒णिजं॑ चोदयामि॒ स न॒ ऐतु॑ पुरए॒ता नो॑ अस्तु । नु॒दन्नरा॑तिं परिप॒न्थिनं॑ मृ॒गं स ईशा॑नो धन॒दा अ॑स्तु॒ मह्य॑म्
वाणिज्यासाठी: मी इंद्राला आणि वणिज (व्यापारी) याला प्रेरित करतो; तो जावो—आमचा अग्रगामी होवो, आमच्यासाठी असो. अमंगलाला, वाटेत दबा धरून बसलेल्या मृगाला दूर ढकलून, तो अधिपती, धनदाता, माझ्यासाठी असो.
Mantra 2
ये पन्था॑नो ब॒हवो॑ देव॒याना॑ अन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी सं॒चर॑न्ति । ते मा॑ जुषन्तां॒ पय॑सा घृ॒तेन॒ यथा॑ क्री॒त्वा धन॑मा॒हरा॑णि
द्यावा-पृथिवी यांच्या मध्ये संचार करणारे, देवयानी असे अनेक मार्ग—दूध व घृताने माझ्यावर प्रसन्न होवोत; जेणेकरून मी खरेदी करून धन घराकडे परत आणू शकेन.
Mantra 3
इ॒ध्मेना॑ग्न इ॒च्छमा॑नो घृ॒ते॑न जुहो॑मि ह॒व्यं त॑रसे॒ बला॑य । याव॒दीशे॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान इ॒मां धियं॑ शत॒सेया॑य दे॒वीम्
हे अग्ने! इंधनासह, (तुला) इच्छित, घृताने मी हवि होम करतो—जिंकण्यासाठी, बळासाठी. जितकी माझी सामर्थ्य-सीमा आहे तितक्या ब्रह्म (मंत्र-शक्ती)ने वंदन करीत, या देवी ‘धी’ (विचार-शक्ती)ला शतगुण सिद्धी/लाभासाठी मी आवाहन करतो.
Mantra 4
इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो नो॒ यमध्वा॑न॒मगा॑म दू॒रम्। शु॒नं नो॑ अस्तु प्रप॒णो वि॑क्र॒यश्च॑ प्रतिप॒णः फ॒लिनं॑ मा कृणोतु । इ॒दं ह॒व्यं सं॑विदा॒नौ जु॑षेथां शु॒नं नो॑ अस्तु चरि॒तमुत्थि॑तं च
हे अग्ने! मी जो दूरचा मार्ग चाललो आहे, त्यासाठी तू आम्हांस ही शरणि (आश्रय) कर. आमच्यासाठी प्रपण (बाजार-व्यवहार) व विक्रय (विक्री) शुभ होवोत; आणि प्रतिपण (प्रतिसौदा/उलटा सौदा) मला लाभ-फलांनी फलवंत करो. हे हवि—आपण दोघे संविदा (एकमत) होऊन—तू स्वीकार; आमच्यासाठी चाललेले (चरित) आणि उभे केलेले/आरंभिलेले (उत्थित) हेही शुभ होवो.
Mantra 5
येन॒ धने॑न प्रप॒णं चरा॑मि॒ धने॑न देवा॒ धन॑मि॒च्छमा॑नः । तन्मे॒ भूयो॑ भवतु॒ मा कनी॒योऽग्ने॑ सात॒घ्नो दे॒वान् ह॒विषा॒ नि षे॑ध
ज्या धनाने मी प्रपण (बाजार) फिरतो, त्याच धनाने—धनाची इच्छा करीत—(मी आणि) देवही (कार्य करतो). ते माझ्यासाठी अधिकच होवो, कमी न होवो. हे अग्ने, सातघ्न (विघ्न-नाशक/जिंकण्यातील अडथळा संहारक)! हविने देवांना (माझ्या कार्यासाठी) दृढपणे स्थिर कर.
Mantra 6
येन॒ धने॑न प्रप॒णं चरा॑मि॒ धने॑न दे॒वा धन॑मि॒च्छमा॑नः । तस्मि॑न् म॒ इन्द्रो॒ रुचि॒मा द॑धातु प्र॒जाप॑तिः सवि॒ता सोमो॑ अ॒ग्निः
ज्या धनाने मी प्रपण (बाजार-व्यवहार) करतो, त्याच धनाने—धनाची इच्छा करीत—(मी आणि) देव (सहभागी). त्यात इंद्र माझ्यासाठी रुचि/तेज (रुचिमा) स्थापो; तसेच प्रजापति, सविता, सोम आणि अग्नि (ही).
Mantra 7
उप॑ त्वा॒ नम॑सा व॒यं होत॑र्वैश्वानर स्तु॒मः । स नः॑ प्र॒जास्वा॒त्मसु गोषु॑ प्रा॒णेषु॑ जागृहि
हे होतृ, वैश्वानर! आम्ही नमस्कारपूर्वक तुझ्या जवळ येतो, तुझी स्तुती करतो. आमच्या संततीत, आमच्या देहांत, गायी-गुरांत आणि प्राणांत तू जागता राहून आमचे रक्षण-निगराणी कर.
Mantra 8
वि॒श्वाहा॑ ते॒ सद॒मिद् भ॑रे॒माश्वा॑येव॒ तिष्ठ॑ते जातवेदः । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा मद॑न्तो॒ मा ते॑ अग्ने॒ प्रति॑वेशा रिषाम
हे जातवेदस्, घोड्यासारखा तत्पर उभा असणाऱ्या! आम्ही दररोज, सदैव, तुझ्यासाठी (हविर्द्रव्य) आणत राहू. धनवृद्धी व पोषणकारी तृप्तीने आनंदित होत—हे अग्नी, तुझ्या शेजाऱ्यांकडून आम्हाला कोणतीही हानी होऊ नये.
It is used to begin or protect a trading journey—asking Indra to go ahead on the road, remove dangers, and ensure profit and safe return.
Indra functions as the powerful forerunner and wealth-giver for the journey, while Agni—through offering—‘anchors’ divine support to the enterprise so gains increase rather than diminish.
A small havis offering with Agni strengthens the rite, but the hymn can also be recited at departure with a symbolic or mental offering when a fire is not available.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.