Atharva Veda 2.28.2: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 28, Mantra 2

Sukta 28

Sanskrit (Devanagari)

मि॒त्र एनं॒ वरु॑णो वा रि॒शादा॑ ज॒रामृ॑त्युं कृणुतां संविदा॒नौ। तद॒ग्निर्होता॑ व॒युना॑नि विद्वान् विश्वा॑ दे॒वानां॒ जनि॑मा विवक्ति

Sanskrit recitationAtharva Veda 2.28.2

IAST Transliteration

mítra énaṃ váruṇo vā riśā́dā jarā́mṛtyuṃ kṛṇutāṃ saṃvidānáu | tád agnír hótā vayúnāni vidvā́n víśvā devā́nāṃ jánimā vivakti ||

English Translation (Griffith/Whitney)

May Mitra—or Varuṇa, the devourer of hurt—by joint accord make for this man a turning from age-and-death. That Agni, the Hotṛ, knowing the ordinances, distinguisheth all the births and offices of the Gods.

Translation

मित्र—किंवा आघात/पीडा भक्षण करणारा वरुण—दोघेही एकमताने या पुरुषासाठी जरा व मृत्यूपासून परावृत्ती (निवृत्ती) घडवोत. आणि विधी/विधान जाणणारा होता असा तो अग्नी, देवांच्या सर्व जन्मांना व त्यांच्या-त्यांच्या कार्य-भागांना स्पष्टपणे वेगळे करून दाखवितो.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मित्रः: Mitra (the deity)
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• एनम्: this one; him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक: एनद्-श्रुति)

• वरुणः: Varuṇa (the deity)
• वरुणः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा

• रिशादः: the harm-eater; destroyer of injury
• रिशादः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रिशाद (प्रातिपदिक; ‘रिश’ + ‘आद’ = हानिकर-भक्षकः)

• जरामृत्युम्: old age and death
• जरामृत्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जरामृत्यु (प्रातिपदिक; द्वन्द्व/समाहार: जरा + मृत्यु)

• कृणुताम्: let the two make/do
• कृणुताम्: —
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• संविदानौ: being in agreement; acting in concert
• संविदानौ: कर्तृ
• Type: Participle (Adjective)
• Root: सम्-विद् (धातु) → संविदान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ; officiating priest
• होता: कर्तृ (अग्निः-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• वयुनानि: devices; means; wise ordinances
• वयुनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयुन (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing; wise
• विद्वान्: कर्तृ (अग्निः-समनाधिकरण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जनिमा: births; origins
• जनिमा: कर्म
• Type: Noun
• Root: जनिमन्/जनिमा (प्रातिपदिक; ‘जन्’ से भाव/नामा)

• विवक्ति: apportions; distinguishes; distributes
• विवक्ति: —
• Type: Verb
• Root: वि-√वच् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (as typical for AV healing/life rites; specific r̥ṣi assignment depends on the anukramaṇī tradition for 2.28).

Devata: Mitra-Varuṇa; Agni (Hotṛ) as ritual mediator

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable cadence typical of the verse’s structure)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta