Sukta 17
Rishi: Atharvanic tradition (hymn-unit attribution varies; commonly treated as Atharvan/Bṛghu-Aṅgiras milieu)
Devata: Viśvakarman (with the Seven Ṛṣis as protective associates)
Chandas: Mixed/prose-like Atharvanic cadence (often treated as anuṣṭubh-like in parts, but not strictly metrical)
AV 19.17 हे दिशात्मक संरक्षणाचे (कवच) सूक्त आहे. यात मंत्र-कोट/दुर्ग (पुर) उभारून साधकाला दिशांमध्ये स्थित देवतांच्या अधिपत्याखाली ठेवले जाते. “तस्मिन् क्रमे… तां पुरं प्रैमि” हा ध्रुवपदाचा पुनरुच्चार विधिपूर्वक त्या संरक्षित आवरणात ‘पाऊल टाकून’ प्रवेश घडवतो; तर “तस्मै आत्मानं परि ददे स्वाहा” या वाक्याने रक्षणकर्त्या शक्तीकडे पूर्ण आत्म-न्यास/समर्पणाची मुद्रा बसते. पाठीमागील सामर्थ्य असे की पठणाऱ्याच्या सभोवतालच्या अवकाशावर विश्व-ऋताचा नकाशा रेखाटला जातो, ज्यामुळे शत्रुत्वकारी प्रभाव (राक्षस, भय, अपशकुन) दिशांच्या सीमांवरच परतवले जातात.
Mantras
Mantra 1
सुरक्षा। अ॒ग्निर्मा॑ पातु॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒त् तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
सुरक्षा. वसूंंसह अग्नी मला पुढून रक्षण करो. त्या पावलात मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गाकडे मी प्रस्थान करतो. तो मला रक्षो, तो मला जपो; त्यालाच मी माझे सर्वस्व अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 2
वा॒युर्मा॒न्तरि॑क्षेणै॒तस्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
वायू अंतरिक्षासह या दिशेकडून माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी शरण जातो; त्या दुर्गाकडेच मी प्रस्थान करतो. तो मला रक्षो; तो मला जपू दे; त्यालाच मी माझा आत्मा पूर्णपणे अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 3
सोमो॑ मा रु॒द्रैर्दक्षि॑णाया दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
सोम रुद्रांसह दक्षिण दिशेकडून माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी शरण जातो; त्या दुर्गाकडेच मी प्रस्थान करतो. तो मला रक्षो; तो मला जपू दे; त्यालाच मी माझा आत्मा पूर्णपणे अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 4
वरु॑णो मादि॒त्यैरे॒तस्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
वरुण, आदित्यांसह, या दिशेकडून माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गाकडे मी पुढे जातो. तो माझे रक्षण करो; तो माझी राखण करो; त्यालाच मी माझा आत्मा पूर्णपणे अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 5
सूर्यो॑ मा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्यां॑ प्र॒तीच्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
सूर्य, द्यावा-पृथिवीसह, पश्चिम दिशेकडून माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गाकडे मी पुढे जातो. तो माझे रक्षण करो; तो माझी राखण करो; त्यालाच मी माझा आत्मा पूर्णपणे अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 6
आपो॒ मौष॑धीमतीरे॒तस्या॑ दि॒शः पा॑न्तु॒ तासु॑ क्रमे॒ तासु॑ श्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । ता मा॑ रक्षन्तु॒ ता मा॑ गोपायन्तु॒ ताभ्य॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
औषधींनी युक्त अशा आपः (जलसमूह) या दिशेकडून माझे रक्षण करो. त्यांतच मी पाऊल टाकतो; त्यांतच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गाकडे मी पुढे जातो. त्या माझे रक्षण करो; त्या माझी राखण करो; त्यांनाच मी माझा आत्मा पूर्णपणे अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 7
वि॒श्वक॑र्मा मा सप्तऋ॒षिभि॒रुदी॑च्या दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॑ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
उत्तर दिशेकडून विश्वकर्मा, सप्तऋषींसह, माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गात/पुरात मी प्रस्थान करतो. तो मला रक्षो; तो मला जपून राखो; त्यालाच मी माझा आत्मा पूर्णपणे अर्पण करतो—स्वाहा.
Mantra 8
इन्द्रो॑ मा म॒रुत्वा॑ने॒तस्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
या दिशेकडून मरुतांसह इंद्र माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गात मी प्रवेश करतो. तो मला राखो; तो माझी गोपनीयता/देखरेख करो; त्यालाच मी माझा संपूर्ण आत्मा अर्पण करतो—स्वाहा।
Mantra 9
प्र॒जाप॑तिर्मा प्र॒जन॑नवान्त्स॒ह प्र॒तिष्ठा॑या ध्रु॒वाया॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
दृढ प्रतिष्ठेसह, प्रजननशक्तीने संपन्न प्रजापती ध्रुव दिशेकडून माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गात मी प्रवेश करतो. तो मला राखो; तो माझी गोपनीयता/देखरेख करो; त्यालाच मी माझा संपूर्ण आत्मा अर्पण करतो—स्वाहा।
Mantra 10
बृह॒स्पति॑र्मा॒ विश्वै॑र्दे॒वैरू॒र्ध्वाया॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
ऊर्ध्व दिशेकडून, सर्व देवांसह बृहस्पती माझे रक्षण करो. त्यातच मी पाऊल टाकतो; त्यातच मी आश्रय घेतो; त्या दुर्गात मी प्रवेश करतो. तो मला राखो; तो माझी गोपनीयता/देखरेख करो; त्यालाच मी माझा संपूर्ण आत्मा अर्पण करतो—स्वाहा।
Frequently Asked Questions
It is a ritually constructed safe enclosure—formed by mantra and intention—into which the reciter ‘steps’ and ‘takes refuge,’ so harmful forces are kept outside its boundary.
Each quarter is guarded by a deity and an allied host; naming them installs a complete protective perimeter so threats linked to any direction are checked by the appropriate guardian power.
Not strictly. Svāhā functions as a sealing formula of commitment; if a lamp/fire and ghee are available, it may be paired with a small offering, but the hymn also works as a spoken kavaca with mental oblation.
Ask anything about Sukta 17 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
