Atharva Veda 13.3.20: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 20

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

सं॒यञ्चं॒ तन्तुं॑ प्र॒दिशोऽनु॒ सर्वा॑ अ॒न्तर्गा॑य॒त्र्याम॒मृत॑स्य॒ गर्भे॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्

Recitation with translationAtharva Veda 13.3.20

IAST Transliteration

saṃyáñcaṃ tántuṃ pradíśo’nu sárvā antár gāyatrī́yām amṛ́tasya gárbhe tásya devásya | kruddhásyaitád ā́go yá eváṃ vidvā́ṃsaṃ brāhmaṇáṃ jinā́ti | úd vepaya rohita prá kṣiṇīhi brahmajyásya práti muñca pā́śān ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The thread drawn tight along all the quarters—within the Gāyatrī, in the womb of immortality—of that God. This is the offence against the wrathful One: whoso thus a knowing Brahman wrongs. Up, make him tremble, O Rohita; waste him away: upon the Brahman-hurter loose back the nooses.

Translation

सर्व दिशांच्या अनुषंगाने ताणलेला, घट्ट धरलेला तंतु—गायत्रीच्या अंतर्भागात, अमृताच्या गर्भात—त्या देवाचे (हे रूप). त्या क्रुद्ध देवाविरुद्ध हेच पाप: जो असा जाणकार ब्राह्मणाला अन्यायाने जिंकतो/छळतो. हे रोहित, त्याला थरथर कापव; त्याला क्षीण कर; ब्रह्महंत्यावर पाश परत सोड.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• संयञ्चम्: restraining, holding together
• संयञ्चम्: Karma (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सं-यम् (धातु) → यञ्च्/यञ्च (कृदन्त-प्रातिपदिक) / यमित (अर्थ)

• तन्तुम्: thread, cord
• तन्तुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तन्तु (प्रातिपदिक)

• प्रदिशः: the directions (quarters)
• प्रदिशः: Karma (अनु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिक)

• अनु: along, following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karma (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (सर्व-)

• अन्तर्गायत्र्याम्: within the Gāyatrī (metre/form)
• अन्तर्गायत्र्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun (compound)
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्ग) + गायत्री (प्रातिपदिक)

• अमृतस्य: of immortality, of ambrosia
• अमृतस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• गर्भे: in the womb, in the interior
• गर्भे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• क्रुद्धस्य: of the enraged
• क्रुद्धस्य: Sambandha (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (अर्थतः ‘this sin’)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम)

• आगः: sin, offense
• आगः: Kartā (अस्ति/भवति इत्यर्थे)
• Type: Noun
• Root: आगस् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā (जिनाति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• एवम्: thus, in this manner
• एवम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)

• विद्वांसम्: a knowing one, learned
• विद्वांसम्: Karma
• Type: Noun/Adjective (participle)
• Root: विद् (धातु) → विद्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ब्राह्मणम्: a brāhmaṇa
• ब्राह्मणम्: Karma (विशेषण-सामानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• जिनाति: overpowers, injures, defeats
• जिनाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: जि (धातु; ‘to conquer/overpower’)

• उत्: up, forth
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• वेपय: make (him) tremble!
• वेपय: Kriyā
• Type: Verb
• Root: विप्/वेप् (धातु; ‘to tremble’) → वेपय (णिच्-आज्ञार्थ)

• रोहित: O Rohita (Red one; a deity/epithet)
• रोहित: Sambodhana
• Type: Noun/Proper name (epithet)
• Root: रोहित (प्रातिपदिक; संबोधन)

• प्र: forth, strongly
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षिणीहि: destroy! waste away!
• क्षिणीहि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु; ‘to destroy, waste away’)

• ब्रह्मज्यस्य: of the brahma-slayer (brāhmaṇa-injurer)
• ब्रह्मज्यस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मज्य (प्रातिपदिक; ‘slayer/injurer of a brāhmaṇa’)

• प्रति: against, back (upon)
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय/उपसर्ग)

• मुञ्च: release, cast
• मुञ्च: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु; ‘to release, let go’)

• पाशान्: nooses, bonds
• पाशान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Rohita/Āditya cycle attribution (anukramaṇī-dependent).

Devata: Rohita (solar divinity) with chandas-amṛta framing

Chandas: Invokes Gāyatrī explicitly; overall verse remains Atharvanic mixed with refrain.

Mantra Rasa

Primary: bhayankara

Secondary: adbhuta