Adhyaya 176: The Māhātmya of Kṛṣṇagaṅgodbhava, Kāliñjara, and the Five Sacred Baths: The Tale of Pāñcāla and Tilottamā

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पञ्चानां तु कनिष्ठो यः पञ्चालो ब्राह्मणात्मजः ॥ वाणिज्यभाण्डमादाय समूहस्य प्रसङ्गतः

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അഞ്ചു സഹോദരന്മാരിൽ ഇളയവനായ ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ പാഞ്ചാലൻ വ്യാപാരസാധനങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ട് സാഹചര്യവശാൽ ഒരു സാർത്ഥം (വ്യാപാരി സംഘം) കൂടെ ചേർന്നു.

Verse 2

सार्थेन निष्ठितः सोऽथ धनवान् रूपवांस्ततः ॥ क्रमेण ते सर्वदेशान् विषयान् पर्वतान् नदीः

പിന്നീട് അവൻ സാർത്ഥത്തോടൊപ്പം സ്ഥിരപ്പെട്ടു ധനവാനും രൂപവാനും ആയി. ക്രമേണ അവർ എല്ലാ ദേശങ്ങളും—പ്രദേശങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ—എല്ലാം കടന്ന് സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 3

आक्रम्य तत्र सम्प्राप्ता यत्र सा मथुरा पुरी ॥ आवासं कारयामासुः प्रभूतयवसेन्धने

മുന്നോട്ട് നീങ്ങി അവർ മഥുരാപുരിയുള്ള സ്ഥലത്ത് എത്തി. അവിടെ അവർ താമസസൗകര്യം ഒരുക്കിച്ചു; മേവിനും ഇന്ധനത്തിനും ധാരാളം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 4

तस्मिन्स्थाने स पाञ्चालः प्रातस्तु पुरुषैः सह ॥ तस्मिंस्तीर्थवरे स्नाप्य वस्त्रालङ्कारभूषितः ॥ ऐश्वर्यमदभावेन यानेन महता तदा

ആ സ്ഥലത്ത് പാഞ്ചാലൻ പ്രഭാതത്തിൽ തന്റെ ആളുകളോടൊപ്പം ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി. ഐശ്വര്യജന്യമായ അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അന്ന് അവൻ മഹത്തായ വാഹനത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 5

कौतुकार्थं ततो गत्वा देवं गर्त्तेश्वरं तदा ॥ तिलोत्तमायास्तद्रूपं दृष्ट्वा मोहवशं गतः

പിന്നീട് കൗതുകവശാൽ അവൻ പോയി ഗർത്ത്തേശ്വര ദേവനെ സമീപിച്ചു. തിലോത്തമയുടെ ആ രൂപം കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ അവൻ മോഹവശനായി.

Verse 6

धात्रेयिकायास्तस्याश्च बहुमानपुरःसरम् ॥ वस्त्राणि बद्धरूपाणि कटकानां शतानि च

അവൻ ആദരത്തെ മുൻനിർത്തി ആ ധാത്രേയികയ്ക്ക് നന്നായി ഒരുക്കിയ വസ്ത്രങ്ങളും കങ്കണങ്ങളുടെ നൂറുകണക്കിനെയും അർപ്പിച്ചു।

Verse 7

हारा रत्नमयास्तद्वद्ददौ लोभविमोहितः ॥ ददावगुरुसारं च सकर्पूरं सचन्दनम्

അതുപോലെ അവൻ രത്നമയമായ ഹാരങ്ങളും നൽകി; ലോഭമോഹിതനായി അഗരു-സാരം, കർപ്പൂരം, ചന്ദനം എന്നിവയും ദാനമായി നൽകി।

Verse 8

देवतादर्शनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः

ദേവതയെ ദർശനം ചെയ്ത്, പലവിധമായി അനേകം ദാനങ്ങൾ നൽകി,

Verse 9

तस्या गृहवरे तत्र वसति स्म दिनेदिने ॥ प्रहरार्धे दिने जाते ततः स्वशिबिरं ययौ

അവിടെ അവളുടെ ശ്രേഷ്ഠഗൃഹത്തിൽ അവൻ ദിനംപ്രതി താമസിച്ചു; പകലിന്റെ അർദ്ധപ്രഹരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ തന്റെ ശിബിരത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 10

एवं तु कुर्वतस्तस्य मासषट्कं ततो गतम् ॥ अथैकदा समायातः स्नातुं तत्र सुमन्तुना ॥

ഇങ്ങനെ ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കെ അവന് ആറുമാസം കഴിഞ്ഞു; പിന്നെ ഒരിക്കൽ സുമന്തു സ്നാനത്തിനായി അവിടെ എത്തി।

Verse 11

स्वाश्रमस्थेन दृष्टः स कृमियुक्तः समागतः ॥ कृमयो रोमकूपेभ्यः पतमानाऽनेकशः ॥

സ്വാശ്രമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്നവൻ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മനുഷ്യൻ കൃമികളാൽ ബാധിതനായി എത്തിയിരുന്നു; അവന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമകൂപങ്ങളിൽ നിന്ന് അനവധി കൃമികൾ വീഴുകയായിരുന്നു.

Verse 12

यावत्स्नानं स कुरुते पतते राशिमात्रकः ॥ स्नाने कृते नश्यति च सुरूपश्चाभिजायते ॥

അവൻ കുളിക്കുന്നതുവരെ അവ കൂമ്പാരങ്ങളായി വീഴുന്നു. കുളി കഴിഞ്ഞാൽ അവ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവൻ മനോഹരരൂപം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

एवं सुमन्तुना दृष्टमाश्चर्यं बहुवासरम् ॥ सुमन्तुस्तर्कयामास कोऽयं कस्यात्मजो युवा ॥

ഇങ്ങനെ സുമന്തു പല ദിവസങ്ങളായി ഈ അത്ഭുതം കണ്ടു. പിന്നെ സുമന്തു ചിന്തിച്ചു—‘ഈ യുവാവ് ആര്? ആരുടെ പുത്രൻ?’

Verse 14

इति चिन्तासमायुक्तस्तमपृच्छद्विशङ्कितः ॥ कस्त्वं कस्यासि सुभग का जातिः कश्च ते पिता ॥

ഇങ്ങനെ ആശങ്കയും ചിന്തയും നിറഞ്ഞവനായി അവനോട് ചോദിച്ചു—‘ഹേ ഭാഗ്യവാനേ, നീ ആരാണ്? ആരുടേതാണ്? നിന്റെ ജാതി എന്ത്? നിന്റെ പിതാവ് ആര്?’

Verse 15

किं करोṣi दिवरात्रौ ब्रूहि त्वं पृच्छतो मम ॥ पाञ्चाल उवाच ॥ पाञ्चालो ब्राह्मणसुतो वाणिज्यं च समाश्रितः ॥

‘നീ പകലും രാത്രിയും എന്ത് ചെയ്യുന്നു? ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു, പറയുക.’ പാഞ്ചാലൻ പറഞ്ഞു—‘ഞാൻ പാഞ്ചാലൻ; ബ്രാഹ്മണന്റെ പുത്രൻ; വാണിജ്യം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.’

Verse 16

दक्षिणापथदेशाच्च मथुरायां समागतः ॥ निशामुषित्वा शिबिरे प्रातस्तीर्थं समाश्रितः ॥

ദക്ഷിണാപഥദേശത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ മഥുരയിൽ എത്തി. ശിബിരത്തിൽ രാത്രി പാർത്തു, പ്രഭാതത്തിൽ തീർത്ഥഘട്ടത്തെ ആശ്രയിച്ചു.

Verse 17

स्नात्वा महेश्वरं दृष्ट्वा त्रिगर्तेश्वरसंज्ञितम् ॥ कालिञ्जरं भवत्पादौ गच्छामि शिबिरं ततः ॥

സ്നാനം ചെയ്ത് ത്രിഗർത്തേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ മഹേശ്വരനെ ദർശിച്ച്, ഞാൻ കാലിഞ്ചരത്തിൽ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ ശിബിരത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു.

Verse 18

सुमन्तुरुवाच ॥ आश्चर्यं तव देहेऽस्मिन्नित्यं पश्यामि निःसृतम् ॥ अस्नाते कृमिसंपूर्णं स्नाते निर्मलवर्चसम् ॥

സുമന്തു പറഞ്ഞു: നിന്റെ ഈ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ നിത്യവും ഒരു അത്ഭുതം പുറപ്പെടുന്നതായി കാണുന്നു—സ്നാനം ചെയ്യാത്തപ്പോൾ അത് കീടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സ്നാനം ചെയ്താൽ അത് നിർമ്മല തേജസ്സോടെ ദീപ്തമാകുന്നു.

Verse 19

कालिञ्जरस्य संस्पर्शाच्छुद्धं देहं च दृश्यते ॥

കാലിഞ്ചരത്തിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു ദേഹവും ശുദ്ധമാകുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 20

निरूप्य कथयास्माकं यत्ते प्रच्छन्नकिल्बिषम्

നന്നായി പരിശോധിച്ച് ഞങ്ങളോട് പറയുക—നിനക്കുള്ള മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാപം (ദോഷം) ഏതാണ്?

Verse 21

तीर्थमाहात्म्याभवं च दृष्ट्वा पृच्छामि ते हितम् ॥ इति तस्य मुनेः श्रुत्वा त्रिकालज्ञस्य भाषितम्

തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്തിന്റെ അഭാവം കണ്ടു ഞാൻ നിന്റെ ഹിതം ചോദിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ത്രികാലജ്ഞനായ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്…

Verse 22

किञ्चिन्नोवाच पृष्टोऽपि एवमेव गतः पुनः ॥ तस्यामासीत्तस एकान्ते तां तु पप्रच्छ सादरम्

ചോദിച്ചിട്ടും അവൾ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; അവൻ വീണ്ടും അതേവിധം പോയി. പിന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ അവളുടെ സമീപം നിന്നു, ആദരത്തോടെ അവളോട് ചോദിച്ചു.

Verse 23

का त्वं कस्यासि सुभगे कश्च देशः प्रियंवदे ॥ किं तत्कारणमुद्दिश्य वसस्यत्र सुखं सदा

ഹേ സुभഗേ, നീ ആരാണ്, ഏതു വംശത്തിലെവളാണ്, ഹേ മധുരവാകിനീ, നിന്റെ ദേശം ഏതാണ്? ഏതു കാരണത്താൽ നീ ഇവിടെ എപ്പോഴും സുഖത്തോടെ വസിക്കുന്നു?

Verse 24

इति निर्बन्धतः पृष्टा किञ्चिन्नोवाच तं प्रति ॥ पुनःपुनश्च पप्रच्छ सा प्रोवाच न किञ्चन

ഇങ്ങനെ നിർബന്ധിച്ച് ചോദിച്ചിട്ടും അവൾ അവനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചാലും അവൾ യാതൊന്നും ഉച്ചരിച്ചില്ല.

Verse 25

किञ्चित्कालं समास्थाय तेनोक्तं हि प्रियां प्रति ॥ त्यक्ष्यामि हि प्रियान्प्राणान्यदि सत्यं न वक्ष्यति

കുറച്ചുനേരം കാത്ത ശേഷം അവൻ പ്രിയയോട് പറഞ്ഞു—നീ സത്യം പറയുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ എന്റെ പ്രിയ പ്രാണൻ ത്യജിക്കും.

Verse 26

निर्बन्धं तस्य तज्ज्ञात्वा दुःखेनोवाच तं प्रति ॥ पितरौ भ्रातरश्चेति देशं ज्ञातिं ततः कुलम्

അവന്റെ നിർബന്ധം മനസ്സിലാക്കി അവൾ ദുഃഖത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു—തന്റെ മാതാപിതാക്കളെയും സഹോദരന്മാരെയും, പിന്നെ തന്റെ ദേശം, ജ്ഞാതിവർഗം, കുലം എന്നിവയും വിവരിച്ചു।

Verse 27

पाञ्चालनगरी रम्या गङ्गायाश्चोत्तरे तटे ॥ तस्यां तौ पितरौ मह्यं वसतश्च यदृच्छया

ഗംഗയുടെ വടക്കേ തീരത്ത് പാഞ്ചാലം എന്ന മനോഹര നഗരമുണ്ട്. അവിടെ എന്റെ ഇരുപേരും മാതാപിതാക്കൾ യാദൃശ്ചികമായി താമസിക്കുന്നു।

Verse 28

तस्मिन् स्थाने पितुर्मह्यं पञ्च पुत्रा मया सह ॥ जातास्तेषामहं षष्ठी कनिष्ठा विधवाऽभवम्

ആ സ്ഥലത്ത് എന്റെ പിതാവിന് എന്നോടൊപ്പം അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവരിൽ ഞാൻ ആറാമത്തി—ഏറ്റവും ഇളയവൾ—ആയിരുന്നു; പിന്നെ ഞാൻ വിധവയായി.

Verse 29

योऽसौ कनिष्ठको भ्राता मम ज्येष्ठश्च पञ्चमः ॥ बाल एव गतो देशं धनतृष्णाप्रलोभितः

എന്റെ കനിഷ്ഠ സഹോദരൻ—മുതിർന്നവരിൽ അഞ്ചാമൻ—ബാല്യത്തിലേ ധനതൃഷ്ണയുടെ പ്രലോഭനത്തിൽ മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോയി.

Verse 30

तस्मिङ्गतेऽथ पितरौ कालधर्ममुपेयतुः ॥ तीर्थेऽस्मिन्नस्थिपातार्थमहं सार्थैः सहागता ॥

അവൻ പോയ ശേഷം എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ കാലധർമ്മം പ്രാപിച്ചു (അർത്ഥাৎ നിര്യാതരായി). അവരുടെ അസ്ഥികൾ നിക്ഷേപിക്കാനായി ഞാൻ വ്യാപാരസംഘങ്ങളോടൊപ്പം ഈ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി.

Verse 31

अत्र स्नानपरा नित्यं देवब्राह्मणवन्दनम् ॥ कुर्वन्ती वशमापन्ना आसां यस्या ममेदृशम् ॥

ഇവിടെ ഞാൻ നിത്യസ്നാനപരയായി ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും নিয়മമായി വന്ദിച്ചിരുന്നിട്ടും, എന്റെപോലെ അവസ്ഥ പ്രാപിച്ച ആ സ്ത്രീകളിൽ ഒരാളായി ഞാൻ പരവശതയിൽ വീണു।

Verse 32

नीता नरकमत्युग्रं मया पापिष्ठया भृशम् ॥ एवं सा तस्य तत्सर्वं कथयित्वा तिलोत्तमा ॥

എന്നാൽ—അത്യന്തം പാപിഷ്ഠയായ എന്നാൽ—അവൾ ഭീകരമായി അത്യുഗ്ര നരകത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ തിലോത്തമ അവനോട് അതെല്ലാം പറഞ്ഞശേഷം (തുടർന്ന്) വിവരണം തുടരന്നു।

Verse 33

रुरोद सुस्वरं दीना स्मृत्वा पूर्वं कुलं वरम् ॥ विलप्य बहुधा रात्रौ संस्मृत्य स्वं विचेष्टितम् ॥

അവൾ ദീനയായി തെളിഞ്ഞ മധുരസ്വരത്തിൽ കരഞ്ഞു, തന്റെ മുൻകാല മഹത്തായ കുലം ഓർത്ത്. രാത്രി മുഴുവൻ പലവട്ടം വിലപിച്ച്, സ്വന്തം ദുഷ്കർമങ്ങളും പെരുമാറ്റവും സ്മരിച്ചു।

Verse 34

तस्याः विलपितं श्रुत्वा स्त्रीजनः स तदागतः ॥ सान्त्वयामास तां बालां कि भद्रे रुदितं तव ॥

അവളുടെ വിലാപം കേട്ട് സ്ത്രീകളുടെ സംഘം അവിടെ എത്തി. അവർ ആ ബാലികയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, “ഭദ്രേ, നീ എന്തിന് കരയുന്നു?” എന്നു ചോദിച്ചു।

Verse 35

आश्रिता कुलटाधर्मं कुलनाशो मया कृतः ॥ कुलद्वये च पुरुषा एकविंशतिसंख्यया ॥

കുലടാധർമ്മം ആശ്രയിച്ച് ഞാൻ കുലനാശം വരുത്തി. കൂടാതെ രണ്ടു വംശങ്ങളിൽ ഇരുപത്തൊന്നു പുരുഷന്മാർ (ഈ ദോഷം മൂലം) ബാധിതരായി।

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा स पाञ्चाल्यो मूर्च्छितो धरणीं गतः ॥ ताः स्त्रियस्तां समाश्वास्य पाञ्चाल्यं परिवार्य च ॥

ഇതു കേട്ട് ആ പാഞ്ചാലൻ മൂർഛിച്ച് നിലത്തുവീണു. ആ സ്ത്രീകൾ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പാഞ്ചാലനെ ചുറ്റിനിന്നു.

Verse 37

ततस्तेन सवृत्तान्तं कथितं च कुलं महत् ॥ तिलोत्तमासहायानां स्त्रीणामग्रे सविस्तरम् ॥

അതിനുശേഷം തിലോത്തമയുടെ സഹചാരികളായ സ്ത്രീകളുടെ സന്നിധിയിൽ അവൻ സമസ്ത വൃത്താന്തവും ആ മഹത്തായ കുലവും വിശദമായി പറഞ്ഞു.

Verse 38

ततः स विमना जातो अगम्यागमनेन च ॥ प्रायश्चित्ते मतिरभून्निर्विण्णस्य दुरात्मनः ॥

അതിനുശേഷം അഗമ്യമായതിലേക്കു സമീപിച്ചതിനാൽ അവൻ മനസ്സുതളർന്നു. നിരാശനായ ആ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുടെ മനസ്സ് പ്രായശ്ചിത്തത്തിലേക്കു തിരിഞ്ഞു.

Verse 39

ब्रह्महा च सुरापश्च ब्राह्मणो यदि जायते ॥ प्रायश्चित्तं विनिर्दिष्टं मुनिभिर्देहनाशनम् ॥

ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മഹത്യകനും സുരാപാനിയും ആകുകയാണെങ്കിൽ, മുനിമാർ അവനു ദേഹനാശം—ദേഹത്യാഗം വരെ—പ്രായശ്ചിത്തമായി നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 40

मातरं गुरुपत्नीं च स्वसारं पुत्रिकां वधूम् ॥ गत्वा तु प्रविशेदग्निं नान्या शुद्धिर्विधीयते ॥

മാതാവ്, ഗുരുപത്നി, സഹോദരി, പുത്രി അല്ലെങ്കിൽ മരുമകൾ എന്നിവരെ ലംഘിച്ചാൽ, ചെന്നു അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കണം; ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു ശുദ്ധിവിധി നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 41

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्त्रीघ्नश्च गुरुतल्पगः ॥ अगम्यागमनं कृत्वा एषां स समतामियात् ॥

നിഷിദ്ധസ്ത്രീയോടു ഗമനം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണഹന്താവ്, സുരാപാനി, സ്ത്രീഹന്താവ്, ഗുരുശയ്യാഭംഗി എന്നിവർക്കു തുല്യമായ പാപസ്ഥിതിയിലാകുന്നു।

Verse 42

इति श्रुत्वा तु पाञ्चाली ज्येष्ठभ्रातरमेव तम् ॥ द्विजेभ्यः प्रददौ सर्वमङ्गलग्नं विभूषणम् ॥

ഇതു കേട്ട പാഞ്ചാലി ജ്യേഷ്ഠഭ്രാതാവിന്റെ വചനമനുസരിച്ച്, ആ മംഗളലഗ്നത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) ദാനം ചെയ്തു।

Verse 43

रत्नं वस्त्रं धनं धान्यं यत्किञ्चित्तत्र संस्थितम् ॥ तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्त्वाशेषं ददौ धनम् ॥

അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാം—രത്നം, വസ്ത്രം, ധനം, ധാന്യം മുതലായതു—ബ്രാഹ്മണർക്കു നൽകി, ശേഷിച്ച ധനവും ദാനം ചെയ്തു।

Verse 44

कालिञ्जरस्य भूषार्थमारामार्थं विशेषतः ॥ कृष्णगङ्गोद्भवे तीर्थे चितां कृत्वा विधानतः ॥

കാലിഞ്ചരത്തിന്റെ ശോഭയ്ക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ആരാമം (ഉദ്യാനം) സ്ഥാപിക്കുവാനും, കൃഷ്ണഗംഗയിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച തീർത്ഥത്തിൽ വിധിപ്രകാരം ചിത ഒരുക്കി।

Verse 45

आत्मनश्च विशुद्ध्यर्थं प्रजज्वाल हुताशनम् ॥ इति निश्चित्य तत्रैव स्नात्वा देवं प्रणम्य च ॥

സ്വശുദ്ധിക്കായി അവൾ ഹുതാശനത്തെ (അഗ്നിയെ) ജ്വലിപ്പിച്ചു; ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ച് അവിടെ തന്നേ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനെ നമസ്കരിച്ചു।

Verse 46

मरणायोपयोग्यानि कृत्वा कर्माणि तत्र च ॥ माथुरान्स समाहूय दत्त्वा दानानि सर्वशः ॥

അവിടെ മരണോപയോഗ്യമായ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു, അദ്ദേഹം മാഥുരരെ വിളിച്ചു ചേർത്ത് എല്ലാ വിധത്തിലും ദാനങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്തു।

Verse 47

क्रीत्वा ग्रामांश्च तत्रैव ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ॥ ईशावास्यं जपं दिव्यं जापकेभ्यः शृणोति च ॥

അവിടെ തന്നേ ഗ്രാമങ്ങൾ വാങ്ങി അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനമായി നൽകി; കൂടാതെ ജപകർ പാരായണം ചെയ്യുന്ന ഈശാവാസ്യത്തിന്റെ ദിവ്യജപവും ശ്രവിച്ചു।

Verse 48

तेभ्योऽपि प्रददौ द्रव्यं सत्रार्थं च विभागशः ॥ और्ध्वदैहिकभागार्थं कल्पयित्वा यथाविधि ॥

അവർക്കും സത്രാർത്ഥമായി വിഭജിച്ച് ധനം നൽകി; കൂടാതെ വിധിപ്രകാരം ഔർധ്വദൈഹിക കർമ്മങ്ങളുടെ ഭാഗത്തിനായുള്ള ക്രമീകരണവും ചെയ്തു।

Verse 49

स्नात्वा तीर्थे च कृष्णस्य देवं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ कालिञ्जरस्य पूजार्थं सत्रार्थं परिकल्प्य च ॥

കൃഷ്ണതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനെ ദർശിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; കൂടാതെ കാലിഞ്ചരപൂജയ്ക്കും സത്രാർത്ഥത്തിനും ഒരുക്കം ചെയ്തു।

Verse 50

देवालयं च तत्रैव कृत्वा सन्दिश्य सार्थकान् ॥ सुमन्तोः प्रवरस्याथ पादौ जग्राह धर्मवित् ॥

അവിടെ തന്നേ ദേവാലയം പണിതു, കാരവാൻ-നേതാക്കൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി; ധർമ്മജ്ഞൻ ശ്രേഷ്ഠനായ സുമന്തുവിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു വണങ്ങി।

Verse 51

देव ज्ञानं च ते दिव्यमद्भुतं लोमहर्षणम् ॥ अगम्यागमनादेव पापं जातं मम प्रभो ॥

ഹേ പ്രഭോ, നിന്റെ ദിവ്യജ്ഞാനം അത്ഭുതവും രോമാഞ്ചകരവും ആകുന്നു. എങ്കിലും സമീപിക്കരുതായിടത്തേക്ക് പോയതുമാത്രം കൊണ്ടു, ഹേ സ്വാമീ, എനിക്കു പാപം ജനിച്ചു.

Verse 52

आगतोऽहं यदारभ्य मथुरायां ततो गुरो ॥ भगिन्या सह संयोगे जातोऽयं कुलनाशकः ॥

ഹേ ഗുരോ, ഞാൻ മഥുരയിൽ എത്തിയതുമുതൽ, അവിടെ സഹോദരിയോടുള്ള സംഗമം മൂലം ഈ കുലനാശകൻ ജനിച്ചു.

Verse 53

त्वया निर्मलदृष्ट्या च वीक्षितोऽहं पुरा मुने ॥ कृमयो मम गात्रात्तु निर्गच्छन्तो हि नित्यदा ॥

ഹേ മുനേ, മുമ്പ് നീ ശുദ്ധദൃഷ്ടിയോടെ എന്നെ നോക്കിയപ്പോൾ, എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു പുഴുക്കൾ നിത്യവും പുറത്തുവരികയായിരുന്നു.

Verse 54

कृष्णगङ्गाप्रभावेण पुनर्निर्मलतां गतम् ॥ तत्सर्वं हि त्वया दृष्टं पृष्टश्चाहं पुनः पुनः ॥

കൃഷ്ണ-ഗംഗയുടെ പ്രഭാവത്താൽ ഞാൻ വീണ്ടും ശുദ്ധി പ്രാപിച്ചു. അതെല്ലാം നീ കണ്ടിരുന്നു; എന്നോടു വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദ്യം ചെയ്തുമുണ്ട്.

Verse 55

अनुज्ञां देहि भो स्वामिंस्तव पादौ नमाम्यहम् ॥ विश्राव्य तस्य तत्पापं चितां दीप्य घृतोक्षिताम् ॥

ഹേ സ്വാമീ, അനുമതി തരണമേ; ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കുന്നു. അവന്റെ പാപം പ്രസ്താവിച്ച്, നെയ്യ് തളിച്ച ചിതയെ അവൻ ജ്വലിപ്പിച്ചു.

Verse 56

प्रवेष्टुकामं तत्राग्नौ खे प्रोवाचाशरीरिणी ॥ मैवं कार्षीः साहसं च विपाप्मानौ यतश्च वाम् ॥

അവിടെ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ അശരീരവാണി പറഞ്ഞു—“ഇങ്ങനെ ധാർഷ്ട്യം ചെയ്യരുത്; നിങ്ങൾ ഇരുവരും പാപരഹിതരാണ്.”

Verse 57

कस्माद्वा कस्य सन्त्रासान्मरणे कृतनिश्चयौ ॥ यत्र कृष्णस्य सञ्चारः क्रीडितं च यथासुखम् ॥

എന്തുകൊണ്ട്—ആരുടെയോ ഭയത്താൽ—നിങ്ങൾ മരണത്തെ നിശ്ചയിച്ചു? ശ്രീകൃഷ്ണൻ സഞ്ചരിച്ച് സുഖമായി ക്രീഡിക്കുന്ന ഈ സ്ഥലത്ത് എന്തിന് ഇങ്ങനെ?

Verse 58

चक्राङ्कितपदा तेन स्थानं ब्रह्मसमं शुभम् ॥ अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥

അവന്റെ ചക്രചിഹ്നിത പാദമുദ്രകൾ പതിഞ്ഞ ആ സ്ഥലം മംഗളകരം; ബ്രഹ്മലോകസമം. മറ്റിടത്ത് ചെയ്ത പാപം തീർത്ഥത്തെ പ്രാപിച്ചാൽ അകന്നു പോകുന്നു.

Verse 59

तीर्थे च यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ द्वावेतौ च यथावश्यं गङ्गासागरसम्गमे ॥

എന്നാൽ തീർത്ഥത്തിൽ ചെയ്ത പാപം ‘വജ്രലേപം’ പോലെ ദൃഢമാകും. ഈ രണ്ടും ഗംഗാ–സാഗര സംഗമത്തിൽ നിർബന്ധമായി ബാധകമാണ്.

Verse 60

सकृदेव नरः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि सर्वाण्येवाभिषेचनात् ॥

മനുഷ്യൻ ഒരിക്കൽ മാത്രം സ്നാനം ചെയ്താലും ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; ആ അഭിഷേകസ്നാനത്തിൽ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും (എന്നപോലെ) ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നു.

Verse 61

तत्पञ्चतीर्थस्नानेन समं नास्त्यत्र संशयः ॥ एकादश्यां च विश्रान्तौ द्वादश्यां सौकरे तथा ॥

പഞ്ചതീർത്ഥസ്നാനത്തോട് തുല്യമായത് ഇവിടെ മറ്റൊന്നുമില്ല—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഏകാദശിയിൽ വിശ്രാന്തയിൽ, അതുപോലെ ദ്വാദശിയിൽ സൗകരയിൽ (സ്നാനം) പ്രശംസിതമാണ്.

Verse 62

त्रयोदश्यां नैमिषे च प्रयागे च चतुर्दशीम् ॥ कार्त्तिक्यां पुष्करे चैव कार्त्तिकस्य सितासिते ॥

ത്രയോദശിയിൽ നൈമിഷയിൽ, ചതുര്ദശിയിൽ പ്രയാഗയിൽ; കൂടാതെ കാർത്തിക മാസത്തിൽ പുഷ്കരത്തിലും—കാർത്തികത്തിന്റെ ശുക്ലവും കൃഷ്ണവും ആയ ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും।

Verse 63

कालेष्वेषु नरः स्नात्वा सर्वपापं व्यपोहति ॥ मथुरायां च तीर्थेभ्यो विश्रान्तः पञ्चतीर्थके ॥

ഈ സമയങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ എല്ലാ പാപവും നീക്കുന്നു. മഥുരയിലെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ, പഞ്ചതീർത്ഥ സമുച്ചയത്തിനുള്ളിലെ വിശ്രാന്ത തീർത്ഥം (വിശേഷം) ആകുന്നു.

Verse 64

कृष्णगङ्गा दशगुणं लभते च दिनेदिने ॥ ज्ञातोऽज्ञातो वा अपि यत्पापं समुपार्जितम् ॥

കൃഷ്ണഗംഗയിൽ ദിനംപ്രതി പത്തിരട്ടിയായി ഫലം ലഭിക്കുന്നു. അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ സമ്പാദിച്ച ഏതു പാപവും—

Verse 65

सुकृतं दुष्कृतं चापि मथुरायां प्रणश्यति ॥ वराहेण पुरा चेदं पृथिव्यै कथितं शुभम् ॥

മഥുരയിൽ പുണ്യവും പാപവും—ഇരണ്ടും—നശിക്കുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ മംഗളമായ വിവരണം പുരാതനകാലത്ത് വരാഹൻ പൃഥിവിയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 66

तीर्थानां गुणमाहात्म्यं महापातकनाशनम् ॥ सर्वदेवमयो योऽसौ सर्ववेदमयस्तथा ॥

ഇത് തീർത്ഥങ്ങളുടെ ഗുണമാഹാത്മ്യം; മഹാപാതകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതു. ആ തത്ത്വം സർവദേവമയവും അതുപോലെ സർവവേദമയവും ആകുന്നു.

Verse 67

अनन्तश्चाप्रमेयश्च यस्य चान्तो न विद्यते ॥ यस्य श्रोत्रैकदेशे तु आकाशो लेशमात्रकः ॥

അവൻ അനന്തനും അപ്രമേയനും; അവന്റെ അന്തം അറിയപ്പെടുന്നില്ല. അവന്റെ ചെവിയുടെ ഒരു ഭാഗത്തിൽ പോലും ആകാശം വെറും ലേശമാത്രം മാത്രമാണ്.

Verse 68

विलीनो ज्ञायते नैव तस्य देवस्य का कथा ॥ तथा नयनयोः प्रान्ते तेजो लीनं न दृश्यते ॥

ലീനമായത് ഒരിക്കലും അറിയപ്പെടുന്നില്ല—അപ്പോൾ ആ ദേവനെക്കുറിച്ച് എന്ത് പറയാം? അതുപോലെ കണ്ണുകളുടെ അറ്റത്ത് ലീനമായ തേജസ്സും കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 69

निःश्वासे च विलीनोऽसौ वायुर्नष्टो न दृश्यते ॥ खुराग्रेषु तथा लीनाः समुद्राः सप्त च प्रभोः ॥

നിശ്വാസത്തിൽ ആ വായു ലീനമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; കാണപ്പെടുന്നില്ല. അതുപോലെ പ്രഭുവിന്റെ കുതിരക്കുളമ്പുകളുടെ അഗ്രങ്ങളിൽ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളും ലീനമായിരിക്കുന്നു.

Verse 70

दृश्यन्ते स्वेदसङ्काशा नाममात्रा यथा पुरा ॥ रोमकूपान्तरे लग्ना सशैलवनकानना

അവ വിയർപ്പുപോലെയുള്ള അടയാളങ്ങളായി മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു—മുന്പുപോലെ വെറും നാമമാത്രമായി—പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും കാനനങ്ങളും സഹിതം (ദിവ്യദേഹത്തിന്റെ) രോമകൂപങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ ഒട്ടിക്കിടക്കുന്നു.

Verse 71

नष्टा पृथ्वी न लभ्येत तस्माद्देवात्तु कोऽधिकः ॥ सोऽत्र तीर्थपरित्राणं कुर्वन्देवः स्वयं प्रभुः

പൃഥ്വി നശിച്ചാൽ അത് വീണ്ടും ലഭ്യമാകില്ല; അതിനാൽ ആ ദേവനേക്കാൾ മഹാൻ ആര്? ഇവിടെ ആ പ്രഭു തന്നേ ദേവനായി തീർത്ഥങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 72

वराहः संस्थितः साक्षात्पुराणं येन सूचितम् ॥ पृथिव्याः सर्वसन्देहान् स्फोटयामास योऽव्ययः

വരാഹൻ സാക്ഷാൽ സന്നിഹിതനായി നിലകൊണ്ടു; അവനാൽ തന്നെയാണ് ഈ പുരാണം സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. ആ അവ്യയൻ ഭൂമിയുടെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും തകർത്തു।

Verse 73

नवम्यां ज्येष्ठ शुक्लस्य स्नात्वा गङ्गोदके नरः ॥ सूकरे तु त्रिरात्रं च मानवो दीपदः सकृत्

ജ്യേഷ്ഠ ശുക്ല നവമിയിൽ ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, മനുഷ്യൻ സൂകര തീർത്ഥത്തിൽ മൂന്ന് രാത്രികളുടെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; ഒരിക്കൽ ദീപദാനം ചെയ്യണം।

Verse 74

दत्त्वा दानं यथाशक्ति सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ कालिञ्जरे च द्वादश्यां स्नात्वा सम्पूज्य देवताम्

യഥാശക്തി ദാനം നൽകിയാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു. പിന്നെ കാലിഞ്ചരത്തിൽ ദ്വാദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവതയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്…

Verse 75

द्वादशादित्यसङ्काशो विमाने च समास्थितः ॥ विष्णुना समनुज्ञातो विष्णुलोके महीयते

പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തനായ്, വിമാനത്തിൽ ആസീനനായി, വിഷ്ണുവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ അവൻ വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു।

Verse 76

वराह उवाच ॥ एवं सुखदशब्देन देववाण्या प्रचोदितः ॥ पाञ्चालसंज्ञकस्तत्र सुमन्तुं पर्यपृच्छत

വരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ മധുരവചനങ്ങളുള്ള ദേവവാണിയാൽ പ്രേരിതനായി അവിടെ ‘പാഞ്ചാല’ എന്നു അറിയപ്പെട്ടവൻ സുമന്തുവിനോട് ചോദിച്ചു।

Verse 77

अस्मद्गुरुः पिता त्वं च ब्रूहि किं करवाणि वै ॥ पावकालम्भनं मे स्यादुताहो तीर्थसेवनम्

നിങ്ങൾ എന്റെ ഗുരുവും പിതാവും ആകുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് അരുളുക. അഗ്നിവ്രതം ആചരിക്കണോ, അല്ലെങ്കിൽ തീർത്ഥസേവനം ചെയ്യണോ?

Verse 78

त्रिरात्रं कृच्छ्रपाराक चान्द्रायणमथापि वा ॥ तव पादाङ्किते वापि स्थित्वा मोक्षमवाप्नुयाम्

ഞാൻ ത്രിരാത്രവ്രതമോ, കഠിനമായ കൃച്ഛ്ര-പാരാകമോ, അല്ലെങ്കിൽ ചാന്ദ്രായണമോ ആചരിക്കണോ? അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ പാദമുദ്രകൾ പതിഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് പാർത്തു മോക്ഷം പ്രാപിക്കാമോ?

Verse 79

आकाशभारती यत्तु तत्सत्यं नानृतं क्वचित् ॥ मया प्रत्यक्षतः पूर्वं तव गात्रेषु पातकम्

ആകാശവാണി പറയുന്നതെല്ലാം സത്യം; ഒരിക്കലും അസത്യമല്ല. മുമ്പ് ഞാൻ നേരിട്ട് നിങ്ങളുടെ അവയവങ്ങളിൽ പാതകദോഷം കണ്ടിരുന്നു।

Verse 80

दिनेदिने च स्नानात्प्राक् प्रतिगच्छति नित्यशः ॥ आश्रमे त्वं स्थितश्चात्र निर्मलश्च शशी यथा ॥

അവൻ ദിനംപ്രതി സ്നാനസമയത്തിന് മുമ്പേ നിത്യമായി മടങ്ങിപ്പോകുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്ന നിങ്ങൾ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ നിർമ്മലനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 81

तिष्ठोपरमितः पापाद्यावৎकालं च जीवसि ॥ इयं तु भगिनी पापादुपावृत्ता सती परम् ॥

പാപത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച്, നീ ജീവിക്കുന്ന കാലമൊട്ടും ദൃഢമായി നിലകൊൾ. എന്നാൽ ഈ സഹോദരി സതീയും സദ്ഗുണവതിയുമായിട്ടും പാപത്തിൽ നിന്ന് അത്യന്തം പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ മടങ്ങിയിട്ടുള്ളൂ.

Verse 82

कृष्णगङ्गोद्भवस्यापि तथा कालिञ्जरस्य च ॥ सूकरस्य च माहात्म्यं यथा ते वर्णितं पुरा ॥

കൃഷ്ണഗംഗോദ്ഭവത്തിന്റെയും, അതുപോലെ കാലിഞ്ജരത്തിന്റെയും, സൂകരത്തിന്റെയും മഹാത്മ്യം—നിനക്കു മുമ്പേ വിവരണമായതുപോലെ തന്നെ.

Verse 83

यः शृणोति वरारोहे श्रद्धया परया युतः ॥ पठति प्रातरेवापि न स पापेन लिप्यते ॥

ഹേ വരാരോഹേ, പരമശ്രദ്ധയോടെ ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവനും, പ്രഭാതത്തിൽ തന്നെ ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകുകയില്ല.

Verse 84

सप्तजन्मकृतं पापं तस्य सर्वं व्यपोहति ॥ फलं च गोशतस्यापि दत्तस्य समवाप्नुयात् ॥ अमृतत्वं च लभते स्वर्गलोकं च गच्छति ॥

ഇത് അവന്റെ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത സകല പാപവും നീക്കുന്നു. നൂറു പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്ത ഫലവും അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു; അമൃതത്വം നേടി സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 85

स्नात्वा तीर्थे समीपे च कृष्णगङ्गोद्भवे सदा ॥ एवं नित्यं प्रसक्तो हि करोति द्रव्यगर्वितः ॥

തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ‘കൃഷ്ണഗംഗോദ്ഭവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തിനടുത്തും എപ്പോഴും—ഇങ്ങനെ നിത്യമായി അതിൽ ആസക്തനായി, ധനഗർവത്തോടെ അവൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

Verse 86

अस्ति किञ्चिन्महत्पापं तव प्रच्छन्नसम्भवम् ॥ अस्यां तीर्थप्रभावेण स्नानाद्गच्छति दूरतः ॥

നിനക്കു മറഞ്ഞ കാരണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഒരു മഹാപാപം ഉണ്ട്. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അത് ദൂരെയായി അകന്നു പോകുന്നു.

Verse 87

दुर्भिक्षपीडिते राष्ट्रे गतौ तौ दक्षिणापथम् ॥ नर्मदादक्षिणे कूले ब्राह्मणानां पुरोत्तमे ॥

രാജ്യം ദുര്ഭിക്ഷം മൂലം പീഡിതമായപ്പോൾ അവർ ഇരുവരും ദക്ഷിണാപഥത്തിലേക്ക് പോയി. നർമദയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് ബ്രാഹ്മണരുടെ ശ്രേഷ്ഠ പുരത്തിൽ എത്തി.

Verse 88

तैस्तै रुपायैर्विविधैर्जीवयित्वा च तं नरम् ॥ लब्धप्राणं तु तं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्मोहकारणम् ॥

വിവിധ മാർഗങ്ങളാൽ അവർ ആ മനുഷ്യനെ ജീവിപ്പിച്ചു. പ്രാണൻ തിരികെ ലഭിച്ചതായി കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ മോഹത്തിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് ചോദിച്ചു.

Verse 89

पाञ्चालोऽपि विधानॆन नमस्कृत्य मुनिं गुरुम् ॥ सुमन्तुं च महाभागमुपविश्याग्रतश्च सः ॥

പാഞ്ചാലനും വിധിപൂർവം ഗുരുവായ മുനിയെയും മഹാഭാഗനായ സുമന്തുവിനെയും നമസ്കരിച്ചു, അവരുടെ മുമ്പിൽ ഇരുന്നു.

Verse 90

तत्सत्यं मम सञ्जातमगम्यागमपातकम् ॥ तत्पापस्य विशुद्ध्यर्थं देहत्यागं करोमि वै ॥

“എന്റെ കാര്യത്തിൽ അത് സത്യമായി—അഗമ്യാഗമം എന്ന പാതകം എനാൽ സംഭവിച്ചു. ആ പാപത്തിന്റെ ശുദ്ധിക്കായി ഞാൻ തീർച്ചയായും ദേഹത്യാഗം ചെയ്യും.”

Verse 91

असिकुण्डे सरस्वत्यां तथा कालिञ्जरस्य च ॥ पञ्चतीर्थाभिषेकाच्च यत्फलं लभते नरः ॥

അസികുണ്ഡത്തിൽ, സരസ്വതിയിൽ, കൂടാതെ കാലിഞ്ചരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്‌തും ‘പഞ്ചതീർഥ’ അഭിഷേകത്തിലൂടെയും മനുഷ്യൻ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതായാലും—

Verse 92

तस्य सन्दर्शनादेव सर्वपापविवर्जितः ॥ तत्क्षणादेव जायेत नात्र कार्याविचारणा ॥

അതിനെ വെറും ദർശനം ചെയ്താൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ അതേ ക്ഷണത്തിൽ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകും; ഇതിൽ ആലോചന ആവശ്യമില്ല.

Verse 93

सगतिश्च विपापा च भविष्यति न संशयः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं प्रभावस्तीर्थस्य मथुरायां वसुन्धरे ॥

സദ്ഗതിയും പാപമുക്തിയും ഉണ്ടാകും—സംശയമില്ല. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഹേ വസുന്ധരേ! മഥുരയിൽ ഈ തീർഥത്തിന്റെ പ്രഭാവം ഇങ്ങനെയാണ്.