Adhyaya 68

Verse 1

ईश्वर उवाच । इति प्रोक्तानि ते देवि वक्त्रलिंगानि पंच वै । अथ ते संप्रवक्ष्यामि यत्र गौर्यास्तपो वनम् । स्थानं महाप्रभावं हि सुरसिद्धनिषेवितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, ഇങ്ങനെ നിനക്കു അഞ്ചു വക്ത്രലിംഗങ്ങൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി ഗൗരി തപസ്സു ചെയ്ത തപോവനം ഉള്ള സ്ഥലം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു—മഹാപ്രഭാവമുള്ളത്, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സേവിക്കുന്ന പുണ്യസ്ഥലം.

Verse 2

सोमेशात्पूर्वदिग्भागे षष्टिधन्वंतरे स्थितम् । यत्र देव्या तपस्तप्तं सत्या वै पूर्वजन्मनि

സോമേശനിൽ നിന്ന് കിഴക്കുദിക്കിൽ അറുപത് ധനുസ്സിന്റെ അകലത്തിൽ ആ സ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ ദേവി മുൻജന്മത്തിൽ സതീ രൂപത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 3

कृत्वा च प्रणयात्कोपं मया सार्द्धं वरानने । प्रभासक्षेत्रमासाद्य संस्थिता सा तपस्विनी

ഹേ വരാനനേ! പ്രണയജന്യമായ കോപത്തോടെ എന്നോടു വിരോധം കാട്ടി ആ തപസ്വിനി പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെത്തി, അവിടെ തന്നെ തപസ്സിൽ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു താമസിച്ചു।

Verse 4

देव्युवाच । किमर्थं सा परित्यज्य सती त्वां तपसि स्थिता । कस्मिन्स्थाने स्थिता देवी एतन्मे विस्तराद्वद

ദേവി പറഞ്ഞു— സതി ഏതു കാരണത്താൽ നിന്നെ വിട്ട് തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു? ആ ദേവി ഏതു സ്ഥലത്ത് നിലയുറപ്പിച്ചു? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 5

ईचरौवाच । पुराऽसीस्त्वं महादेवि श्यामवर्णा मनस्विनी । नामार्थं च मया प्रोक्ता कालीति रहसि स्थिता

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാദേവി! പൂർവം നീ ശ്യാമവർണ്ണയും ദൃഢമനസ്സുള്ളവളുമായിരുന്നു. നീ ഏകാന്തത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ നാമാർത്ഥം ‘കാളി’ എന്നു ഞാൻ രഹസ്യമായി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 6

सा श्रुत्वा विस्मयं वाक्यं भृशं रोषपरायणा । अब्रवीत्परुषं वाक्यं भृकुटी कुटिलानना

ആ അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ അത്യന്തം ക്രോധപരയായി. ഭ്രൂകുടി ചുളിച്ച് കഠിനമുഖത്തോടെ അവൾ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 7

यस्मात्कालीत्यहं प्रोक्ता त्वया शंभोऽतिविप्लवात् । तस्माद्यास्यामि गौरीति भविष्यामि च यत्र हि

ഹേ ശംഭോ! അത്യന്തം അനുചിതമായ വേളയിൽ നീ എന്നെ ‘കാളി’ എന്നു വിളിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ പുറപ്പെട്ടു ‘ഗൗരി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാകും—ഞാൻ ഏതു സ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളുമോ, അവിടെയേ।

Verse 8

एवमुक्त्वा महाभागा सखीगणसमावृता । गत्वा प्रभासक्षेत्रं सा प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । गौरीश्वरेति विख्यातं पूजयंती विधानतः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാഭാഗ്യവതിയായ ദേവി സഖീഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലേക്കു പോയി. അവിടെ മഹേശ്വരലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; ‘ഗൗരീശ്വര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ അതിനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു।

Verse 9

ततो लिंगसमीपस्था एकपादे स्थिता सती । लिंगमाराधयंती सा चकार सुमहत्तपः

അപ്പോൾ ലിംഗത്തിനടുത്ത് നിലകൊണ്ട് സതി ഒരു പാദത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിന്നു. ലിംഗത്തെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ അത്യന്തം മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 10

पंचाग्निसाधिका देवी ग्रीष्म जाप्यपरायणा । वर्षास्वाकाशशयना हेमंते सलिलाशया

ദേവി പഞ്ചാഗ്നി-സാധന ചെയ്തു; ഗ്രീഷ്മത്തിൽ ജപത്തിൽ പരായണയായി. വർഷാകാലത്ത് തുറന്ന ആകാശത്തിനടിയിൽ ശയിച്ചു, ഹേമന്തത്തിൽ ജലത്തിൽ ശയിച്ചു।

Verse 11

यथा यथा तपो वृद्धिं याति तस्या महाप्रभा । तथातथा शरीरस्य गौरत्वं प्रतिपद्यते

അവളുടെ മഹാപ്രഭയായ തപസ്സു എത്ര എത്ര വർദ്ധിച്ചുവോ, അത്ര അത്ര അവളുടെ ശരീരത്തിന് ഗൗരവർണ്ണതയും ദീപ്തിയും വർദ്ധിച്ചു।

Verse 12

कालेन महता गौरी सर्वांगेणाथ साऽभवत् । ततो विहस्य भगवानुवाच शशिशेखरः

ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം അവൾ സർവ്വാംഗത്തിലും ഗൗരിയായി. തുടർന്ന് ശശിശേഖരനായ ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 13

गौरीति च मुहुर्वाक्यमुत्तिष्ठ व्रज मन्दिरम् । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും “ഗൗരീ” എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞു— “എഴുന്നേൽക്കുക, നിന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് (വാസസ്ഥാനത്തിലേക്ക്) പോകുക. ഹേ കല്യാണി, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ളതിനെ വരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”

Verse 14

गौर्युवाच । यो मामत्र स्थितां पश्येन्नारी वा पुरुषोऽथ वा । स भूयात्सुतसौभाग्यैः सप्तजन्मानि संयुतः

ഗൗരീ പറഞ്ഞു— “ഈ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എന്നെ ആരെങ്കിലും—സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ—ദർശിച്ചാൽ, അവൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ സന്താന-സൗഭാഗ്യത്തോടെ യുക്തനാകും.”

Verse 15

गीतवाद्यादिकं नृत्यं यः कुर्यात्पुरतो मम । तस्यान्वये न दौर्भाग्यं भूयात्तव प्रसादतः

“എന്റെ സന്നിധിയിൽ ഗാനം, വാദ്യങ്ങൾ മുതലായവയോടുകൂടി നൃത്തം ചെയ്യുന്നവന്റെ വംശത്തിൽ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഒരിക്കലും ദുര്ഭാഗ്യം ഉണ്ടാകുകയില്ല.”

Verse 16

मया प्रतिष्ठितं लिंगं पूर्वमभ्यर्च्य मां ततः । पूजयिष्यति यो भक्त्या स यास्यति परं पदम्

“ആദ്യം ഞാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ലിംഗത്തെ അർച്ചിച്ച്, തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ എന്നെ പൂജിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും.”

Verse 17

गौरीश्वरेति विख्यातं नाम तस्य भवेत्प्रभो । तथेत्यहं प्रतिज्ञाय तत्र स्थाने स्थितो ऽभवम्

“പ്രഭോ, അതിന്റെ പ്രസിദ്ധ നാമം ‘ഗൗരീശ്വര’മാകട്ടെ.” എന്ന് ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ഞാൻ അതേ സ്ഥലത്ത് വസിച്ചു.

Verse 18

देव्या सह महादेवि प्रहृष्टेनांतरात्मना । अद्यापि अयने प्राप्ते उत्तरे दक्षिणेऽपि वा

ഓ മഹാദേവി! ഇന്നും ഉത്തരായണമോ ദക്ഷിണായണമോ വന്നാൽ, ഞാൻ ദേവിയോടൊപ്പം അന്തരാത്മാവിൽ ആനന്ദിച്ച് (അവിടെ) വരുന്നു.

Verse 19

गौरींस्थानं समभ्येति तत्र देव गुणैर्युतः । तस्मिन्नहनि यस्तत्र विशिष्टानि फलानि च । संप्रयच्छति विप्रेभ्यस्तस्य पुत्रा भवंति च

അവൻ ഗൗരിയുടെ പുണ്യധാമം പ്രാപിച്ച് അവിടെ ദൈവഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനാകുന്നു. അതേ ദിവസം അവിടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു വിശിഷ്ട ഫലങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുന്നവന് പുത്രന്മാരും ജനിക്കുന്നു.

Verse 20

पुत्रहीना तु या नारी नालिकेरं प्रयच्छति । पुत्रं सा लभते शीघ्रं सबलं लक्षणान्वितम्

പുത്രഹീനയായ സ്ത്രീ തേങ്ങ അർപ്പിച്ചാൽ, അവൾ വേഗത്തിൽ ബലവാനും ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള പുത്രനെ പ്രാപിക്കും.

Verse 21

घृतेन दीपकं तत्र या नारी संप्रयच्छति । रक्तवर्त्त्या महादेवि यावत्तस्यैव तंतव

ഓ മഹാദേവി! അവിടെ നെയ്യ് നിറച്ച ദീപം ചുവന്ന തിരിയോടെ അർപ്പിക്കുന്ന സ്ത്രീയ്ക്ക്—ആ തിരിയുടെ നൂലിഴകൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും…

Verse 22

तावज्जन्मांतराण्येव सा सौभाग्यमवाप्नुयात्

അത്രയും ജന്മാന്തരങ്ങളോളം അവൾ നിശ്ചയമായും സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 23

या नृत्यं कुरुते तत्र भक्त्या परमया युता । आरोग्यसुखसौभाग्यैः संयुक्ता सा भवेच्चिरम्

അവിടെ പരമഭക്തിയോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ ദീർഘകാലം ആരോഗ്യവും സുഖവും സൗഭാഗ്യവും ചേർന്നവളായി നിലനിൽക്കും।

Verse 24

तत्रांते सुमहत्कुडं तीर्थं स्वच्छोदपूरितम् । यः स्नानमाचरेत्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

അവിടെ അറ്റത്ത് തെളിഞ്ഞ ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ മഹത്തായ ഒരു തീർത്ഥകുണ്ഡം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും।

Verse 25

यः श्राद्धं कुरुते तत्र पितॄनुद्दिश्य भक्तितः । स याति परमं स्थानं पितृभिः सह पुण्यभाक्

അവിടെ പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ പുണ്യവാനായി പിതൃകളോടൊപ്പം പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും।

Verse 26

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । गीतवाद्यादिभिर्नृत्यै रात्रौ कुर्वीत जागरम्

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും അവിടെ വിധിപൂർവ്വം ശ്രാദ്ധം ആചരിക്കണം; രാത്രിയിൽ ഗാനം, വാദ്യം, നൃത്തം എന്നിവയോടെ ജാഗരണം ചെയ്യണം।

Verse 27

दंपत्योः परिधानं च तत्र देयं सदक्षिणम् । यश्चैतत्पठते नित्यं तृतीयायां विशेषतः । पार्वत्याः पुरतो देवि स सौभाग्यमवाप्नुयात्

അവിടെ ദമ്പതികൾക്കായി വസ്ത്രദാനം യഥോചിത ദക്ഷിണയോടുകൂടെ നൽകണം. ഇതിനെ നിത്യമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ—പ്രത്യേകിച്ച് തൃതീയാ തിഥിയിൽ—ഹേ ദേവി, പാർവതിയുടെ സന്നിധിയിൽ, സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കും।

Verse 28

शृणुयाद्वाऽपि यो भक्त्या सम्यग्भक्तिपरायणः । सोऽपि सौभाग्यमाप्नोति यावज्जीवं न संशयः

ഭക്തിയോടെ കേവലം ശ്രവണമാത്രം ചെയ്യുന്നവനും, സത്യഭക്തിയിൽ പരായണനായാൽ, അവനും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 68

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गौरीतपोवनमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्टितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകസംഹിതയിലെ സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ത്തിൽ ‘ഗൗരീതപോവനമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന അഷ്ടഷഷ്ടിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി.