Adhyaya 52

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ ईशानीशिखरं महत् । यत्र गौर्या तपस्तप्तं सुपुण्यं लोकविश्रुतम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, മഹത്തായ ‘ഈശാനീ-ശിഖരം’ എന്ന ശിഖരത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ഗൗരീ ദേവി തപസ്സു ചെയ്തു—അതിപുണ്യകരവും ലോകവിഖ്യാതവും।

Verse 2

यस्य संदर्शनेनापि नरः पापात्प्रमुच्यते । लभते चातिसौभाग्यं सप्तजन्मांतराणि च

അതിന്റെ ദർശനം മാത്രം കൊണ്ടും മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു; കൂടാതെ തുടർച്ചയായ ഏഴ് ജന്മാന്തരങ്ങളിലേക്കും അത്യധികം സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 3

ययातिरुवाच । कस्मिन्काले तपस्तप्तं देव्या तत्र मुनीश्वर । किमर्थं च महत्त्वेतत्कौतुकं वक्तुमर्हसि

യയാതി പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരാ, ദേവി അവിടെ ഏത് കാലത്ത് തപസ്സു ചെയ്തു? പിന്നെ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ സ്ഥലം ഇത്ര മഹത്തായത്? ദയവായി ഈ അത്ഭുതവിഷയം വിശദീകരിക്കണം।

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्कथां दिव्यामद्भुतां लोकविश्रुताम् । यस्याः संश्रवणादेव मुच्यते सर्वपातकैः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ലോകവിഖ്യാതമായ ഈ ദിവ്യവും അത്ഭുതകരവുമായ കഥ കേൾക്കുക; ഇതിന്റെ ശ്രവണമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ എല്ലാ പാതകങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 6

वीर्यं यदि त्रिनेत्रस्य क्षेत्रे गौर्याः पतिष्यति । अस्माकं पतनं नूनं जगतश्च भविष्यति

ത്രിനേത്രനായ പ്രഭുവിന്റെ മഹാവീര്യം ഗൗരിയുടെ പാവനക്ഷേത്രത്തിൽ പതിച്ചാൽ, നിശ്ചയം നമ്മുടെ പതനവും ലോകത്തിന്റെ വിനാശവും സംഭവിക്കും.

Verse 7

संततेस्तु विनाशाय ततो गच्छामहे वयम्

അതുകൊണ്ട് സന്തതിയുടെ നാശം തടയുന്നതിനായി ഞങ്ങൾ ഉടൻ അവിടെ പോകുന്നു.

Verse 8

एवं संमंत्र्य देवास्ते कैलासं पर्वतं गताः । ततस्तु नंदिना सर्वे निषिद्धाः समयं विना

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ആ ദേവഗണങ്ങൾ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ മുൻകൂട്ടി അനുമതി/സമയം ഇല്ലാതെ വന്നതിനാൽ നന്ദി എല്ലാവരെയും തടഞ്ഞു.

Verse 9

पुरा गौर्या समासक्तं ज्ञात्वा देवाः सवासवाः । मंत्रं चक्रुर्भयाविष्टा एकांते समुपाश्रिताः

മുമ്പ്, (ശിവൻ) ഗൗരിയിൽ അത്യന്തം ആസക്തനാണെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവഗണങ്ങൾ ഭയാവിഷ്ടരായി ഏകാന്തത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച് ആലോചന നടത്തി.

Verse 10

अथ देवगणाः सर्वे वञ्चयित्वा च तं गणम् । प्रैषयंस्तत्र वायुं च गुप्तमूचुर्वचस्त्विदम्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ആ ഗണത്തെ വഞ്ചിച്ച് അവിടെ വായുവിനെ അയച്ചു; പിന്നെ രഹസ്യമായി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 11

गत्वा वायो भवं ब्रूहि न कार्या संततिस्त्वया । एवं देवगणा देव प्रार्थयंति भयातुराः

ഹേ വായുവേ, ചെന്നു ഭവനെ (ശിവനെ) അറിയിച്ചു കൊൾക—‘നിനക്കാൽ സന്തതി ഉണ്ടാക്കരുത്.’ ഹേ ദേവാ, ഭയത്താൽ ആർത്തരായ ദേവഗണങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നിന്നെ അപേക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 12

ततो वायुर्द्रुतं गत्वा स्थितो यत्र महेश्वरः । उच्चैर्जगाद तद्वाक्यं यदुक्तं त्रिदशालयैः

അതിനുശേഷം വായു വേഗത്തിൽ ചെന്നു മഹേശ്വരൻ നിന്നിരുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി. ത്രിദശാലയവാസികളായ ദേവന്മാർ പറഞ്ഞ അതേ വാക്ക് ഉച്ചത്തിൽ അവനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 13

ततस्तु भगवाञ्छर्वो व्रीडया परया युतः । गौरीं त्यक्त्वा समुत्तस्थौ बाढमित्येव चाब्रवीत्

അപ്പോൾ അത്യന്തം ലജ്ജയാൽ നിറഞ്ഞ ഭഗവാൻ ശർവൻ (ശിവൻ) ഗൗരിയെ വിട്ട് എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു; ‘ബാഢം, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ’ എന്നു മാത്രം പറഞ്ഞു।

Verse 14

ततो गौरी सुदुःखार्ता शशाप त्रिदशालयान्

അതിനുശേഷം അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ ആർത്തയായ ഗൗരി ത്രിദശാലയവാസികളായ ദേവന്മാരെ ശപിച്ചു।

Verse 15

गौर्युवाच । यस्मादहं कृता देवैः पुत्रहीना समागतैः । तस्मात्तेऽपि भविष्यन्ति सन्तानेन विवर्ज्जिताः

ഗൗരി പറഞ്ഞു—“ഒരുമിച്ചു വന്ന ദേവന്മാർ എന്നെ സന്താനഹീനയാക്കി; അതിനാൽ അവരും സന്താനരഹിതരാകും।”

Verse 16

यस्माद्वायो समायातः स्थानेऽस्मिञ्जनवर्जिते । तस्मात्कायविनिर्मुक्तस्त्वं भविष्यसि सर्वदा

ഹേ വായുവേ! നീ ഈ ജനവിരഹിതമായ നിർജനസ്ഥാനത്ത് എത്തിയതിനാൽ, നീ സദാ ദേഹവിമുക്തനായി ശരീരരഹിതനായി ഇരിക്കും।

Verse 17

एवमुक्त्वा ततो दीर्घं भर्तुः कोपपरायणा । त्यक्त्वा पार्श्वं गता राजन्नर्बुदं नगसत्तमम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം അവൾ ദീർഘകാലം ഭർത്താവിനോടുള്ള കോപത്തിൽ ലീനയായി നിന്നു; പിന്നെ അവന്റെ സമീപം വിട്ട്, ഹേ രാജാവേ, പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ അർബുദത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 19

इन्द्राद्यैर्विबुधैः सार्द्धं तदंतिकमुपागमत् । अथ शक्रो विनीतात्मा देवीं ता प्रत्यभाषत

ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരോടൊപ്പം അവൻ അവളുടെ സമീപത്ത് എത്തി; തുടർന്ന് വിനീതഹൃദയനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 20

एष देवः शिवः प्राप्तस्तव पार्श्वं स्वलज्जया । नायाति तत्प्रसादोऽस्य क्रियता महती भव

ഈ ദേവൻ ശിവൻ സ്വലജ്ജയാൽ സംകുചിച്ച് നിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ മുന്നോട്ട് വരുന്നില്ല. ഹേ മഹാദേവീ! അവനോട് മഹത്തായ പ്രസാദകൃപ ദയചെയ്യണമേ।

Verse 21

देव्युवाच । त्यक्ताऽहं तव वाक्येन पतिना समयान्विता । पुत्रं लब्ध्वा प्रयास्यामि तस्य पार्श्वे सुरेश्वर

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—നിന്റെ വാക്കിനാൽ, പരസ്പരസമയബന്ധത്തിൽ ആയിരുന്ന എന്നെ എന്റെ ഭർത്താവ് ഉപേക്ഷിച്ചു. ഹേ സുരേശ്വരാ! പുത്രനെ ലഭിച്ച ശേഷം മാത്രമേ ഞാൻ അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് മടങ്ങുകയുള്ളൂ।

Verse 22

तस्यास्तं निश्चयं ज्ञात्वा स्वयं देवः समाययौ । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं प्रसादः क्रियतामिति

അവളുടെ ആ തീരുമാനം അറിഞ്ഞ് ദേവൻ തന്നെ നേരിട്ടെത്തി, പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അരുളിച്ചെയ്തു: "പ്രസാദിച്ചാലും, അനുഗ്രഹിച്ചാലും."

Verse 23

दृष्टिदानेन देवेशि भाषणेन वरानने । मया देवहितं कार्यं सर्वावस्थासु पार्वति

ഹേ ദേവേശ്വരീ, സുന്ദരമുഖീ, പാർവ്വതീ! നോട്ടം കൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും എല്ലാ അവസ്ഥയിലും എനിക്ക് ദേവന്മാരുടെ നന്മ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

Verse 24

अकाले तेन मुक्ताऽसि निवृत्तिः सुरते कृता । पुत्रार्थं ते समारंभो यतश्चासीत्सुरेश्वरि

ഹേ സുരേശ്വരീ! അകാലത്തിൽ അദ്ദേഹം നിന്നെ വിട്ടൊഴിഞ്ഞു, രതിക്രീഡ അവസാനിപ്പിച്ചു; എന്തെന്നാൽ നിന്റെ ഈ ഉദ്യമം പുത്രലാഭത്തിന് വേണ്ടിയായിരുന്നുവല്ലോ.

Verse 25

तस्मात्ते भविता पुत्रो निजदेहसमुद्भवः । मत्प्रसादादसंदिग्धं चतुर्थे दिवसे प्रिये

അതിനാൽ പ്രിയേ! എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിസ്സംശയം നാലാം ദിവസം നിന്റെ സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും.

Verse 26

निजांगमलमादाय यादृग्रूपं सुरेश्वरि । करिष्यसि न सन्देहस्तादृगेव भविष्यति

ഹേ സുരേശ്വരീ! നിന്റെ ശരീരത്തിലെ അഴുക്ക് എടുത്ത് നീ എങ്ങനെയുള്ള രൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നുവോ, സംശയമില്ല, അത് അങ്ങനെ തന്നെ ആയിത്തീരും.

Verse 27

सद्यो देवगणानां च दैत्यानां च विशेषतः । तथा वै सर्वमर्त्त्यानां सिद्धिदो बहुरूपधृक्

അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ദേവഗണങ്ങൾക്കും—വിശേഷിച്ച് ദൈത്യർക്കും—അതുപോലെ എല്ലാ മർത്ത്യർക്കും, പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു സിദ്ധി നൽകുന്നവനാകുന്നു।

Verse 28

एवमुक्ता त्रिनेत्रेण परितुष्टा सुरेश्वरी । आलापं पतिना चक्रे सार्द्धं हर्षसमन्विता

ത്രിനേത്രനായ പ്രഭു ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ സുരേശ്വരി അത്യന്തം സന്തുഷ്ടയായി; ഹർഷസമന്വിതയായി ഭർത്താവിനോടു സംഭാഷണം നടത്തി।

Verse 29

चतुर्थे दिवसे प्राप्ते ततः स्नात्वा शिवा नृप । तदोद्वर्त्तनजं लेपं गृहीत्वा कौतुकात्किल । चतुर्भुजं चकाराऽथ हरवाक्याद्विनायकम्

നാലാം ദിവസം വന്നപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ! ശിവാ സ്നാനം ചെയ്തു; പിന്നെ കൗതുകത്താൽ ശരീരഘർഷണത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ലേപം എടുത്ത്, ഹരന്റെ വചനപ്രകാരം വിനായകനെ ചതുര്ഭുജനാക്കി രൂപപ്പെടുത്തി।

Verse 30

ततः सजीवतां प्राप्य हरवाक्येन तं तदा । विशेषेण महाराज नायकोऽसौ कृतः क्षितौ । सर्वेषां चैव मर्त्यानां ततः ख्यातो बभूव ह

പിന്നീട് ഹരന്റെ വചനത്താൽ അവന് ജീവൻ ലഭിച്ചു; ഹേ മഹാരാജാവേ! അന്നുതന്നെ ഭൂമിയിൽ അവനെ പ്രത്യേകമായി ‘നായകൻ’ ആക്കി സ്ഥാപിച്ചു; തുടർന്ന് എല്ലാ മർത്ത്യരിലും പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 31

विनायक इति श्रीमान्पूज्यस्त्रैलोक्यवासिनाम् । सर्वेषां देवमुख्यानां बभूव हि विनायकः

അവൻ ‘വിനായകൻ’ എന്ന ശ്രീനാമത്തിൽ പ്രശസ്തനായി, ത്രിലോകവാസികൾക്ക് പൂജ്യനായി; കൂടാതെ എല്ലാ പ്രധാന ദേവന്മാരിലും വിനായകൻ അഗ്രഗണ്യനായി।

Verse 32

ततो देवगणाः सर्वे देवीप्रियहिते रताः । तस्मै ददुर्वरान्दिव्यान्प्रोचुर्देवीं च पार्थिव

അപ്പോൾ ദേവിക്ക് പ്രിയവും ഹിതവും വരുത്തുന്നതിൽ നിരതരായ സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളും അവനു ദിവ്യവരങ്ങൾ നൽകി; ഹേ രാജാവേ, ദേവിയോടും അവർ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 33

देवा ऊचुः । तवायं तनयो देवि सर्वेषां नः पुरःसरः । प्रथमं पूजिते चास्मिन्पूजा ग्राह्या ततः सुरैः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, നിന്റെ ഈ പുത്രൻ ഞങ്ങളൊക്കെയുടെയും മുൻനിരനായകനാണ്. ആദ്യം അവനെ പൂജിച്ചാൽ, പിന്നെ ദേവന്മാർ പൂജ സ്വീകരിക്കും।

Verse 34

एतच्छृंगं गिरे रम्यं तव संसेवनाच्छुभे । सर्वपापहरं नृणां दर्शनाच्च भविष्यति

ഹേ ശുഭേ, നിന്റെ സന്നിധിയും സേവനവും മൂലം ഈ മനോഹരമായ പർവ്വതശിഖരം മനുഷ്യർക്കു ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ സർവ്വപാപഹരമാകും।

Verse 35

येऽत्र स्नानं करिष्यन्ति सुपुण्ये सलिलाश्रये । ते यांस्यंति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ഇവിടെ ഈ അതിപുണ്യമായ ജലാശ്രയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ ജരാമരണവിരഹിതമായ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും।

Verse 36

माघमासे तृतीयायां शुक्लायां ये समाहिताः । सप्तजन्मांतराण्येव भविष्यन्ति सुखान्विताः

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ല തൃതീയയിൽ സമാഹിതചിത്തരായി ഇരിക്കുന്നവർ ഏഴ് ജന്മാന്തരങ്ങളോളം സുഖസമ്പന്നരായിരിക്കും।

Verse 37

एवमुक्त्वा सुराः सर्वे स्वस्थानं तु ततो गताः । देवोऽपि सहितो देव्या कैलासं पर्वतं गतः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്കു പോയി. ദേവിയും കൂടെ, ദേവൻ കൈലാസപർവതത്തിലേക്കു ഗമിച്ചു.

Verse 52

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्ड ईशानीशिखरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘ഈശാനീശിഖരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 918

सुतार्थं सा तपस्तेपे यतवाक्कायमानसा । ततो वर्षसहस्रान्ते देवदेवो महेश्वरः

പുത്രാർത്ഥമായി അവൾ വാക്കും ശരീരവും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു. തുടർന്ന് ആയിരം വർഷത്തിന്റെ അവസാനം ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ (പ്രകടനായി).