Adhyaya 82

Verse 1

सूत उवाच । तद्दृष्ट्वा पुंडरीकाक्षो गरुडस्य विचेष्टितम् । विस्मितश्चिंतयामास किमिदं सांप्रतं स्थितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഗരുഡന്റെ ആ വിചിത്രചേഷ്ട കണ്ട പദ്മനേത്രനായ ഭഗവാൻ വിസ്മയിച്ചു; പിന്നെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഇപ്പോൾ ഇതെന്തൊരു സ്ഥിതിയാണ് വന്നത്?”

Verse 2

अपि वज्रप्रहारेण यस्य रोमापि न च्युतम् । तौ पक्षौ सहसा चास्य कथं निपतितौ भुवि

വജ്രപ്രഹാരം ഉണ്ടായാലും ഒരു രോമംപോലും വീഴാത്തവന്റെ ആ രണ്ടു ചിറകുകൾ എങ്ങനെ പെട്ടെന്ന് ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു?

Verse 3

नूनमेतेन या स्त्रीणां कृता निंदा महात्मना । दूषितं ब्रह्मचर्यं यच्छांडिलीं समवेक्ष्य च

നിശ്ചയം ആ മഹാത്മാവ് സ്ത്രീകളെ നിന്ദിച്ചു; ശാണ്ഡിലിയെ നോക്കി ബ്രഹ്മചര്യധർമ്മം മലിനമാക്കിയതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇതു സംഭവിച്ചു.

Verse 4

अनया पातितौ पक्षौ तपःशक्तिप्रभावतः । नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी भुवनत्रये

അവളുടെ തപശ്ശക്തിയുടെ പ്രഭാവം കൊണ്ടാണ് ഈ ചിറകുകൾ വീണത്; ത്രിലോകങ്ങളിൽ ഇത്തരമൊരു ശക്തി മറ്റാരിലും ഇല്ല.

Verse 5

ततः प्रसादयामास शांडिलीं गरुडध्वजः । तदर्थं विनयोपेतः स्मितं कृत्वा द्विजोत्तमाः

അനന്തരം ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാൻ ശാണ്ഡിലിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; അതിനായി വിനയത്തോടെ മൃദുഹാസം ധരിച്ചു ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सामान्यवचनं प्रोक्तं सर्वस्त्रीणामनेन हि । तत्किमर्थं महाभागे त्वया चैवेदृशः कृतः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അവൻ എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും കുറിച്ച് പൊതുവായ വാക്ക് മാത്രമേ പറഞ്ഞുള്ളൂ. എങ്കിൽ, ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ, നീ എന്തിന് ഇത്തരമൊരു കർമ്മം ചെയ്തു?

Verse 7

शांडिल्युवाच । मम वक्त्रं समालोक्य स्मितं चक्रे जनार्दन । स्त्रीनिंदा विहितानेन स्वमत्यापि जगद्गुरो

ശാണ്ഡില്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനാർദന, അവൻ എന്റെ മുഖം നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു. എന്നാൽ ഹേ ജഗദ്ഗുരോ, സ്വന്തം കുമതിയാൽ അവൻ സ്ത്രീനിന്ദയുടെ ദോഷം ചെയ്തു.

Verse 8

एतस्मात्कारणादस्य निग्रहोऽयं मया कृतः । मनसा न च वाक्येन न च केशव कर्मणा

ഈ കാരണത്താലാണ് ഞാൻ അവനിൽ ഈ നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തിയത്. ഹേ കേശവ, മനസ്സാലോ വാക്കാലോ പ്രവൃത്തിയാലോ ഞാൻ വൈരഭാവത്തോടെ ചെയ്തതല്ല.

Verse 9

श्रीभगवानुवाच । तथापि कुरु चास्य त्वं प्रसादं गतकल्मषे । मम वाक्यानुरोधेन यदिमां मन्यसे शुभे

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—എങ്കിലും, ഹേ ശുഭേ, മലിനതകൾ നീങ്ങിയവളേ, അവനോട് പ്രസാദം കാണിക്കൂ. എന്നെ പ്രിയമായി കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, എന്റെ വാക്കിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം അത് ചെയ്യൂ.

Verse 10

शांडिल्युवाच । मनसापि मया ध्यातं शुभं वा यदिवाऽशुभम् । नान्यथा जायते देव विशेषात्कोपयुक्तया

ശാണ്ഡില്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, മനസ്സിൽ ഞാൻ ധ്യാനിച്ചതെന്തായാലും—ശുഭമോ അശുഭമോ—അത് മറ്റെങ്ങനെ ആകുകയില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് കോപം ചേർന്നിരിക്കുമ്പോൾ.

Verse 11

तस्मादेष ममादेशादाराध यतु शंकरम् । पक्षलाभाय नान्यस्य शक्तिर्दातुं व्यवस्थिता

അതുകൊണ്ട് എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവൻ ശങ്കരനെ ആരാധിക്കട്ടെ; പക്ഷലാഭം നൽകാനുള്ള ശക്തി മറ്റാര്ക്കും നിയുക്തമല്ല.

Verse 12

अथवा पुंडरीकाक्ष रूपमीदृग्व्यवस्थितः । एष संस्थास्यते लोके सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ പുണ്ടരീകാക്ഷാ! ഇത്തരത്തിലുള്ള രൂപത്തിൽ സ്ഥിരനായി അവൻ ലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കും; ഇതു സത്യമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 13

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तं प्रोवाच जनार्दनः । गरुडं दैन्यसंयुक्तं भासपिंडोपमं स्थितम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു— അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജനാർദനൻ അവനോട് പറഞ്ഞു— ദൈന്യത്തിൽ മുങ്ങിയ ഗരുഡനോട്, മങ്ങിയ ലോഹക്കട്ടിപോലെ നിൽക്കുന്നവനോട്.

Verse 14

एष एव वरश्चास्या द्विपदेश्या द्विजोत्तम । पक्षलाभाय यत्प्रोक्तं तव शंभुप्रसादनम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ദ്വിപദേശ്യയായ അവൾക്കുള്ള വരം ഇതുതന്നെ— പക്ഷലാഭത്തിനായി പറഞ്ഞത് ശംഭുവിന്റെ പ്രസാദം നേടുക എന്നതാണ്.

Verse 15

तस्मादाराधय क्षिप्रं त्वं देवं शशिशेखरम् । अव्यग्रं चित्तमास्थाय दिवारात्रमतंद्रितः

അതുകൊണ്ട് നീ शीഘ്രം ശശിശേഖര ദേവനെ ആരാധിക്ക; ചിത്തം അവ്യഗ്രമായി വെച്ച് പകലും രാത്രിയും അപ്രമാദമായി.

Verse 16

येन ते तत्प्रभावेन भूयः स्यात्तादृशं वपुः । तस्य देवस्य माहात्म्यादचिरादपि काश्यप

ആ ദേവന്റെ പ്രഭാവത്താൽ നിന്റെ ദേഹം വീണ്ടും മുൻപുപോലെ തന്നെയാകും; ആ ദേവന്റെ മഹിമയാൽ, ഹേ കാശ്യപ, ഇത് അധികകാലം കൂടാതെ തന്നെ സംഭവിക്കും।

Verse 17

तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं धृतपाशुपतव्रतः । संस्थाप्य देवमीशानं ततस्तं तोषमानयत्

ഇതു കേട്ട് ഗരുഡൻ ഉടൻ പാശുപത വ്രതം സ്വീകരിച്ചു. വിധിപൂർവ്വം ഈശാനദേവൻ (ശിവൻ)നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 18

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्राजापत्यानि चक्रेऽथ पाराकाणि तदग्रतः

അവൻ ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങളും കൃച്ഛ്ര തപസ്സുകളും സാന്തപന പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചു; കൂടാതെ ആ പ്രഭുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രാജാപത്യവും പാരാകവും കൂടി ആചരിച്ചു।

Verse 19

स्नात्वा त्रिषवणं पश्चाद्भस्मस्नान परायणः । जपन्रुद्रशिरो रुद्रान्नीलरुद्रांस्तथापरान्

പിന്നീട് അവൻ ത്രിസന്ധ്യ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭസ്മസ്നാനത്തിൽ പരായണനായി. റുദ്രശിരസ്, റുദ്രസൂക്തങ്ങൾ, നീലരുദ്രം എന്നിവയും മറ്റു പ്രാർത്ഥനകളും ജപിച്ചു।

Verse 20

चक्रे पूजां स्वयं तस्य स्नापयित्वा यथाविधि । बलिपूजोपहारांश्च विधानेन प्रयच्छति

അവൻ സ്വയം അവനെ പൂജിച്ചു, വിധിപൂർവ്വം ദേവമൂർത്തിക്ക് സ്നാനം (അഭിഷേകം) നടത്തി. പിന്നെ വിധാനപ്രകാരം ബലി, പൂജോപചാരങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു ഉപഹാരങ്ങളും സമർപ്പിച്ചു।

Verse 21

एवं तस्य व्रतस्थस्य जपपूजापरस्य च । ततो वर्षसहस्रांते गतस्तुष्टिं महेश्वरः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति वृणुष्वेष्टं द्विजोत्तम

ഇങ്ങനെ അവൻ വ്രതസ്ഥനായി ജപപൂജകളിൽ പരനായിരുന്നപ്പോൾ, ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ള വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക” എന്നു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 22

गरुड उवाच । पश्यावस्थां ममेशान शांडिल्या या विनिर्मिता । पक्षपातः कृतोऽस्माकं तमहं प्रार्थयामि वै

ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ഈശാനാ, ശാണ്ഡിലീ ഉണ്ടാക്കിയ എന്റെ ഈ അവസ്ഥ കാണുക. ഞങ്ങളോടു പക്ഷപാതം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനായി ഞാൻ സത്യമായി നിന്നോടു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.”

Verse 23

त्वयात्रैव सदा लिंगे स्थेयं हर ममाधुना । मम वाक्यादसंदिग्धं यदि चेष्टं प्रयच्छसि

“അതുകൊണ്ട് ഹേ ഹരാ, ഇനി മുതൽ നീ ഇവിടെ ഈ ലിംഗത്തിൽ സദാ വസിക്കണം. ഇത് എന്റെ സംശയരഹിതമായ അപേക്ഷ—നീ എന്റെ ഇഷ്ടം പ്രസാദിച്ചാൽ.”

Verse 24

भगवानुवाच । अद्यप्रभृति मे चात्र लिंगे वासो भविष्यति । त्वं च तद्रूपसंपन्नो विशेषाद्बलवेगभाक्

ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഇന്നുമുതൽ എന്റെ വാസം ഇവിടെ ഈ ലിംഗത്തിൽ തന്നെയാകും. നീയും ആ രൂപസമ്പന്നനായി, പ്രത്യേകിച്ച് ബലവും വേഗവും പ്രാപിക്കും.”

Verse 25

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्विहंगम । एवमुक्त्वाथ तं देवः स्वयं पस्पर्श पाणिना

“ഹേ വിഹംഗമാ, എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല.” എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവൻ സ്വഹസ്തംകൊണ്ട് അവനെ സ്പർശിച്ചു.

Verse 26

ततोऽस्य पक्षौ संजातौ तत्क्षणादेव सुन्दरौ । तथा रोमाणि दिव्यानि जातरूपोपमानि च

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവനു മനോഹരമായ ചിറകുകൾ ഉദിച്ചു; അവന്റെ തൂവലുകളും ദിവ്യമായി, തിളങ്ങുന്ന സ്വർണ്ണസദൃശമായി മാറി।

Verse 27

ततः प्रणम्य तं देवं प्रहष्टः स विहंगमः । गतः स्वभवनं पश्चादनुज्ञाप्य महेश्वरम्

അപ്പോൾ ആ പക്ഷി ഹർഷഭരിതഹൃദയത്തോടെ ആ ദേവനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, മഹേശ്വരന്റെ അനുവാദം നേടി, പിന്നെ തന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് മടങ്ങി।

Verse 29

तस्य चायतने पुण्ये योगात्प्राणान्परित्यजेत् । प्रायोपवेशनं कृत्वा न स भूयोऽपि जायते

ആ പുണ്യസന്നിധിയിൽ യോഗസമാധിയാൽ പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിക്കാം; പ്രായോപവേശനവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അവൻ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 30

अपि पाप समाचारः कौलो वा निर्घृणोऽपि वा । ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा चौरो वा भ्रूणहाऽपि वा

അവൻ പാപാചാരിയായാലും—കൗലനായാലും ക്രൂരനായാലും—ബ്രാഹ്മണഹന്തകനായാലും, മദ്യപനായാലും, കള്ളനായാലും, ഭ്രൂണഹന്തകനായാലും പോലും।

Verse 31

त्रिकालं पूजयन्यस्तु श्रद्धापूतेन चेतसा । संवत्सरं वसेत्सोऽपि शिवलोके महीयते

ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ത്രികാലപൂജ ചെയ്ത് ഒരു വർഷം അവിടെ വസിക്കുന്നവനും ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 32

अथवा सोमवारेण यस्तं पश्यति मानवः । कृत्वा क्षणं सुभक्त्या यो यावत्संवत्सरं द्विजाः

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! തിങ്കളാഴ്ച അവനെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ശുദ്ധഭക്തിയോടെ ക്ഷണമാത്രം അർപ്പിച്ചാലും, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ സേവിച്ചതുപോലെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 33

सोऽपि याति न संदेहः पुरुषः शिवमन्दिरे । विमानवरमारूढः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

അവനും—സംശയമില്ലാതെ—ശിവധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം കയറി, അപ്സരാഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവനാകുന്നു.

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कलिकाले विशेषतः । द्रष्टव्यो वै सुपर्णाख्यो देवः श्रद्धासमन्वितैः

അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും—പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ—ശ്രദ്ധയുള്ളവർ ‘സുപർണ’ എന്ന ദേവനെ നിർബന്ധമായി ദർശിക്കണം.

Verse 35

संत्याज्याश्च तथा प्राणास्तदग्रेप्रायसंश्रितैः । वांछद्भिः शिवसांनिध्यं सत्यमेतन्मयोदितम्

അവിടെ തന്നേ, അവന്റെ സന്നിധിയിൽ, ‘പ്രായ’ (വ്രതപൂർവക അന്തിമ ഉപവാസം) ആശ്രയിക്കുന്നവർ—ശിവസാന്നിധ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—പ്രാണനും ഉപേക്ഷിക്കണം; ഇതു ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച സത്യമാകുന്നു.