
അധ്യായം 81 പലപാളി സംവാദങ്ങളിലൂടെ പുരോഗമിക്കുന്നു. ഗരുഡൻ ഭൃഗുവംശീയനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണ സുഹൃത്തിനെയും അവന്റെ പുത്രി മാധവിയെയും വിവരിക്കുന്നു—അവൾക്ക് യോജ്യനായ വരൻ ലഭിക്കുന്നില്ല. രൂപ‑ഗുണങ്ങളിൽ വിഷ്ണുവേ സമാനൻ എന്നു കരുതി ഗരുഡൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ദിവ്യതേജസ്സിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക നീക്കാൻ കന്യയെ പ്രത്യക്ഷദർശനത്തിന് കൊണ്ടുവരാൻ വിഷ്ണു നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഗൃഹ്യ‑കർമ്മങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംഘർഷം ഉയരുന്നു. ലക്ഷ്മീ ദേവി കന്യയുടെ സമീപ്യം മത്സരമായി കരുതി ‘അശ്വമുഖി’ (കുതിരമുഖി) ആകട്ടെ എന്നു ശപിക്കുന്നു. ജനങ്ങൾ ഭീതിയിലാകുന്നു; ബ്രാഹ്മണർ ക്രോധിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ—വാക്കിലൂടെ ചെയ്ത അപേക്ഷ മാത്രം വിവാഹമല്ല; അതിനാൽ ശാപത്തിന്റെ പ്രാബല്യത്തിന് പരിധിയുണ്ട്, ഫലം ഭാവിജന്മബന്ധങ്ങളിൽ പ്രകടമാകും എന്നു വാദിക്കുന്നു. പിന്നീട് ഗരുഡൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സമീപത്ത് അത്ഭുതകരമായ ഒരു വൃദ്ധയെ കാണുന്നു. വിഷ്ണു അവളെ ശാണ്ഡിലി എന്നു പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു—ജ്ഞാനത്തിലും ബ്രഹ്മചര്യത്തിലും പ്രസിദ്ധയായവൾ. സ്ത്രീസ്വഭാവത്തെയും യൗവനകാമത്തെയും കുറിച്ച് ഗരുഡൻ സംശയത്തോടെ സംസാരിച്ച ഉടൻ തന്നെ അവന്റെ ചിറകുകൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവൻ അശക്തനാകുന്നു. വാക്സംയമം, പക്ഷപാതത്യാഗം, തപസ്വിനിയോടുള്ള ആദരം എന്നിവയുടെ നൈതികബോധമാണ് ഇതിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
Verse 1
। श्रीगरुड उवाच । ममास्ति दयितं मित्रं ब्राह्मणो भृगुवंशजः । तस्यास्ति माधवीनाम कन्या कमललोचना
ശ്രീഗരുഡൻ അരുളിച്ചെയ്തു: എനിക്ക് ഒരു പ്രിയ സുഹൃത്ത് ഉണ്ട്—ഭൃഗുവംശജനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ. അവനു ‘മാധവീ’ എന്ന പേരുള്ള കമലനയനയായ പുത്രിയുണ്ട്.
Verse 2
न तस्याः सदृशः कांतः प्राप्तस्तेन महात्मना । यतस्ततोऽहमादिष्टः कांतमस्यास्त्वमानय । अनुरूपं द्विजश्रेष्ठ यद्यहं संमतस्तव
ആ മഹാത്മാവിന് അവൾക്കു തുല്യമായ യോജ്യനായ വരനെ ലഭിച്ചില്ല. അതുകൊണ്ട് എന്നോട് ആജ്ഞയായി: ‘ഈ കന്യയ്ക്കു അനുയോജ്യനായ ഭർത്താവിനെ കൊണ്ടുവരിക, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ—നീ എന്റെ അപേക്ഷ അംഗീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.’
Verse 3
ततो मयाऽखिला भूमिस्तद्वरार्थं विलोकिता । न तदर्थं वरो लब्धः सर्वैः समुचितो गुणैः
അപ്പോൾ അത്തരം വരനെ തേടി ഞാൻ സമഗ്ര ഭൂമിയെയും പരിശോധിച്ചു; എന്നാൽ ആ ലക്ഷ്യത്തിന് യോജ്യനായ, എല്ലാ ഉചിതഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായ വരനെ ഞാൻ കണ്ടെത്തിയില്ല।
Verse 4
ततस्त्वं पुण्डरीकाक्ष मम चित्ते व्यवस्थितः । अनुरूपः पतिस्तस्याः सर्वैरेव गुणैर्युतः
അതുകൊണ്ട്, ഹേ പുണ്ഡരീകാക്ഷാ! നീ എന്റെ ചിത്തത്തിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതനാണ്; ആ കന്യയ്ക്കു സർവ്വഗുണസമ്പന്നനായ യഥാർത്ഥ അനുയോജ്യ ഭർത്താവ് നീ തന്നെയാണ്।
Verse 5
तस्मात्पाणिग्रहं तस्याः स्वीकुरुष्व सुरेश्वर । अत्यन्तरूपयुक्ताया मम वाक्यप्रणोदितः
അതുകൊണ്ട്, ഹേ സുരേശ്വരാ! എന്റെ അപേക്ഷയാൽ പ്രേരിതനായി, അത്യന്തം രൂപസമ്പന്നയായ ആ കന്യയുടെ പാണിഗ്രഹണം സ്വീകരിക്കണമേ।
Verse 6
भगवानुवाच । अत्रानय द्विजश्रेष्ठ तां कन्यां कमलेक्षणाम् । येन दृष्ट्वा स्वयं पश्चात्प्रकरोमि यथोदितम्
ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ആ കമലനയനയായ കന്യയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ഞാൻ അവളെ സ്വയം കണ്ടശേഷം പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്യും।
Verse 7
गरुड उवाच । तव तेजोभयादेव सा कन्या जनकान्विता । मया दूरे विनिर्मुक्ता तत्कथं तामिहानये
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ തേജസ്സിന്റെ ഭയത്താൽ തന്നേ ആ കന്യയെ പിതാവോടുകൂടെ ഞാൻ ദൂരെയായി വിട്ടയച്ചു; പിന്നെ ഞാൻ അവളെ ഇവിടെ എങ്ങനെ കൊണ്ടുവരും?
Verse 8
श्रीभगवानुवाच । अत्र तां मम तत्तेजो जनकेन समन्विताम् । न हि धक्ष्यति तस्मात्त्वं शीघ्रं द्विजवराऽनय
ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജാ! അവളുടെ പിതാവിനോടുകൂടെ ആ കന്യയെ വേഗം ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക. എന്റെ ആ തേജസ് അവളെ ദഹിപ്പിക്കുകയില്ല; അതിനാൽ ഭയപ്പെടേണ്ട.
Verse 9
एवमुक्तस्ततस्तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । तां कन्या मानयामास तं च विप्रभृगूद्वहम्
പ്രഭവിഷ്ണുവായ വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, അവൻ ആ കന്യയെ ആദരിച്ചു; ഭൃഗുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനായ ദ്വിജോത്തമനെയും യഥോചിതമായി ബഹുമാനിച്ചു.
Verse 10
अथासौ प्रणिपत्योच्चैर्ब्राह्मणो मधुसूदनम् । लक्ष्मीवन्न्यविशत्पार्श्वे गरुडस्य समीपतः
അനന്തരം ആ ബ്രാഹ്മണൻ മധുസൂദനനോട് ആഴത്തിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു; ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ ഗരുഡന്റെ സമീപത്ത്, ഭഗവാന്റെ പാർശ്വത്ത് ഇരുന്നുവന്നു.
Verse 11
सापि कन्या वरारोहा बाल्यभावादनिन्दिता । शय्यैकांते समाविष्टा दक्षिणे मुरविद्विषः
ആ സുന്ദരാംഗിയായ കന്യയും—ബാല്യനിഷ്കളങ്കതകൊണ്ട് കുറ്റമറ്റവൾ—ശയ്യയുടെ അറ്റത്ത്, മുരവൈരിയായ വിഷ്ണുവിന്റെ വലതുഭാഗത്ത് ഇരുന്നു.
Verse 12
अथ कोपपरीतांगी महिष्याधर्ममाश्रिता । लक्ष्मीः शशाप तां कन्यां सपत्नीति विचिन्त्य च
അപ്പോൾ കോപം നിറഞ്ഞ അവയവങ്ങളോടെയുള്ള ലക്ഷ്മീ—ഈർഷ്യയുള്ള മഹിഷിയെപ്പോലെ അധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ച്—“ഇവൾ എന്റെ സപത്നി” എന്നു വിചാരിച്ച് ആ കന്യയെ ശപിച്ചു.
Verse 13
यस्मान्मे पुरतः पापे कांतस्य मम हर्षिता । शय्यायां त्वं समाविष्टा लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः । तस्मादश्वमुखी नूनं विकृता त्वं भविष्यसि
കാരണം, ഹേ പാപിനീ, എന്റെ മുമ്പിൽ തന്നേ നീ എന്റെ പ്രിയകാന്തനെക്കുറിച്ച് ഹർഷിതയായി അവന്റെ ശയ്യയിൽ ഇരുന്നു, ലജ്ജയെ ദൂരെയാക്കി; അതിനാൽ നീ നിശ്ചയമായി വികൃതയായി അശ്വമുഖിയാകും।
Verse 14
एवं शापे श्रिया दत्ते हाहाकारो महानभूत् । सर्वेषां तत्र संस्थानां कोपश्चापि द्विजन्मनः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) ശാപം നൽകിയപ്പോൾ മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു. അവിടെ കൂടിയിരുന്ന എല്ലാവരും വിറച്ചു; ദ്വിജൻ (ബ്രാഹ്മണൻ)യും ക്രോധിതനായി।
Verse 16
यावन्नाग्निद्विजातीनां प्रत्यक्षं गुरुसंनिधौ । ससंकल्पं स्वयं दत्ता गृह्योक्तविधिना जनैः
പവിത്ര അഗ്നിയും ദ്വിജന്മാരും സാക്ഷികളായി നിലകൊണ്ടിരിക്കെ, ഗുരുസന്നിധിയിൽ തന്നെ, ജനങ്ങൾ സ്വയം സംकल्पത്തോടെ—ഗൃഹ്യവിധിയിൽ പറഞ്ഞ പ്രകാരം—ആ ദാനം നൽകി।
Verse 18
एवमुक्त्वा स विप्रेंद्रस्ततः प्रोवाच केशवम् । आतिथ्यं विहितं ह्येतत्तव पत्न्या यथोचितम् । तस्मात्तत्र प्रयास्यामि यत्र स्यात्तादृशी सुता
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ വിപ്രേന്ദ്രൻ കേശവനോട് പറഞ്ഞു: “നിന്റെ ഭാര്യ യഥോചിതമായി വിധിപൂർവം ഈ അതിഥിസത്കാരം നിർവഹിച്ചു. അതിനാൽ അത്തരത്തിലുള്ള ഗുണവതിയായ പുത്രി ലഭിക്കുന്നിടത്തേക്ക് ഞാൻ പോകുന്നു.”
Verse 19
ब्राह्मण उवाच । सहस्रं याच्यते कन्या करोत्येकः करग्रहम् । वाङ्मात्रेण न तस्याः स्यात्पत्नीभावः कथंचन
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: “കന്യയെ ആയിരം പേർ അപേക്ഷിക്കാം; എന്നാൽ കരഗ്രഹണം (വിവാഹം) ഒരാൾ മാത്രമേ നടത്തൂ. വാക്കുമാത്രം കൊണ്ടു അവൾ എങ്ങനെയും ഭാര്യയാകുകയില്ല.”
Verse 20
तस्मान्नाश्वमुखी ह्येषा जन्मन्यस्मिन्भविष्यति । गृहीत्वेमां गृहं गच्छ प्रयच्छ स्वेप्सिताय च
അതുകൊണ്ട് ഈ ജന്മത്തിൽ അവൾ അശ്വമുഖിയാകുകയില്ല. അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വീട്ടിലേക്കു പോയി, നീ ഇച്ഛിക്കുന്നവനു വിവാഹമായി നൽകുക.
Verse 22
सेयं तव सुता विप्र बंधुस्थानं समाश्रिता । भविष्यति ततो जामिः कनिष्ठा मेऽन्यजन्मनि
ഹേ വിപ്രാ! നിന്റെ ഈ പുത്രി ബന്ധുത്വസ്ഥാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ അവൾ എന്റെ കനിഷ്ഠ സഹോദരി, അടുത്ത രക്തബന്ധിനിയാകും.
Verse 23
अवतीर्णस्य भूपृष्ठे देवकार्येण केनचित् । वाजिवक्त्रधरा प्रोक्ता यद्येषा मम कांतया
ഞാൻ ഏതോ ദേവകാര്യത്തിനായി ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ പ്രിയയുടെ കാരണത്താൽ അവളെ ‘അശ്വമുഖധാരിണി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ…
Verse 24
ततोऽहं सुमहत्कृत्वा तपश्चैवानया सह । करिष्यामि शुभास्यां च तथा लक्ष्मीमपि द्विज
അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോടൊപ്പം അത്യന്തം മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്യും; ഹേ ദ്വിജാ! ശുഭമുഖിയെയും ലക്ഷ്മിയെയും കൂടി സിദ്ധിപ്പിക്കും.
Verse 25
एवं स भगवान्विप्रं तं सन्तोष्य तदा गिरा । गरुडेन समं चक्रे कथाश्चित्रा मनोरमाः
ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ തന്റെ വചനങ്ങളാൽ ആ വിപ്രനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; തുടർന്ന് ഗരുഡനോടൊപ്പം അത്ഭുതകരവും മനോഹരവുമായ കഥകൾ സംസാരിച്ചു.
Verse 26
अथ तस्मिन्कथांते स गरुडः पुरुषोत्तमम् । प्रोवाच तां स्त्रियं दृष्ट्वा वृद्धां तेजःसमन्विताम्
അങ്ങനെ ആ സംഭാഷണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ ഗരുഡൻ പുരുഷോത്തമനോട് സംസാരിച്ചു. തേജസ്സോടെ യുക്തയായ ആ വൃദ്ധസ്ത്രീയെ കണ്ടിട്ട് അവളെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു.
Verse 27
अपूर्वेयं सुरश्रेष्ठ स्त्री वृद्धा तव पार्श्वगा । किमर्थं केयमाख्याहि कुतः प्राप्ता जनार्दन
ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! നിന്റെ പക്കൽ നിൽക്കുന്ന ഈ വൃദ്ധസ്ത്രീ അത്യപൂർവയാണ്. അവൾ ഇവിടെ എന്തിനാണ്? പറയുക—അവൾ ആരാണ്, എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, ഹേ ജനാർദനാ?
Verse 28
श्रीभगवानुवाच । एषा ख्याता खगश्रेष्ठ लोकेऽस्मिन्वृद्धकन्यका । शांडिलीनाम सर्वज्ञा ब्रह्मचर्यपरायणा
ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഹേ ഖഗശ്രേഷ്ഠാ! ഇവൾ ഈ ലോകത്തിൽ ‘വൃദ്ധകന്യകാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്. ഇവളുടെ പേര് ശാണ്ഡിലീ—സർവ്വജ്ഞയും ബ്രഹ്മചര്യവ്രതപരായണയും.
Verse 29
तपोवीर्यसमोपेता सर्वदेवाभिवंदिता । नास्ति वै चेदृशी नारी खगेन्द्रात्र जगत्त्रये
തപസ്സിന്റെ വീര്യത്തോടെ സമ്പന്നയും സർവ്വദേവന്മാർ വന്ദിക്കുന്നവളുമായ—ഹേ ഖഗേന്ദ്രാ! ത്രിലോകത്തിലും അവളെപ്പോലൊരു സ്ത്രീ സത്യത്തിൽ ഇല്ല.
Verse 30
सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विहस्य विहगाधिपः । प्रोवाच वासुदेवं च तां विलोक्य चिरं द्विजाः
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിഹഗാധിപനായ ഗരുഡൻ ചിരിച്ചു. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അവളെ ദീർഘനേരം നോക്കിയ ശേഷം അദ്ദേഹം വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു.
Verse 31
गरुड उवाच । नैतच्चित्रं तपो यच्च क्रियते सुमहत्तरम् । यथा च दीयते दानं यच्च तत्रास्ति चाद्भुतम् । तथा च क्रियते युद्धं संग्रामे युद्धशालिभिः
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു—മഹത്തായ തപസ്സുകൾ ചെയ്യുന്നതിൽ അത്ഭുതമില്ല; ദാനം നൽകുന്നതിലും, അതു വിസ്മയകരമായാലും, അത്ഭുതമില്ല. അതുപോലെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ യുദ്ധനിപുണർ യുദ്ധം നടത്തുന്നു.
Verse 32
नाश्चर्यं चित्रमेतच्च ब्रह्मचर्यं तदद्भुतम् । विशेषाद्यौवनावस्थां संप्राप्य पुरुषोत्तम
ഇത് യഥാർത്ഥ വിസ്മയം അല്ല. ബ്രഹ്മചര്യം—ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തോടുകൂടിയ പവിത്രസംയമം—അതുതന്നെയാണ് അത്ഭുതം, പ്രത്യേകിച്ച് യൗവനാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, ഹേ പുരുഷോത്തമാ.
Verse 33
विशेषेण च नारीभिरत्र न श्रद्दधाम्यहम् । अवश्यं यौवनस्थेन तिर्यग्योनिगतेन च
ഈ കാര്യത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച്, എനിക്ക് വിശ്വാസം വരുന്നില്ല. കാരണം യൗവനത്തിൽ ഉള്ളവൻ—തിര്യക്യോണിയിൽ ജനിച്ചവനായാലും—അവശ്യമായി കാമവേഗത്തിന് അടിമപ്പെടുന്നു.
Verse 34
विकारः खलु कर्तव्यो नाधि काराय यौवनम् । यदि न प्राप्नुवंत्येताः पुरुषं योषितः क्वचित्
യൗവനത്തിൽ വികാരവും ചാഞ്ചല്യവും സ്വാഭാവികമായി ഉയരും; അത് സംയമത്തിന് സ്വാഭാവികമായി യോജ്യമല്ല. ഈ സ്ത്രീകൾ എവിടെയും പുരുഷനെ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, അവരുടെ കാമം കൂടുതൽ വർധിക്കും.
Verse 35
अन्योन्यं मैथुनं चक्रुः कामबाणप्रपीडिताः । कुष्ठिनं व्याधितं वापि स्थविरं व्यंगमेव च । अप्येताः पुरुषाभावे मन्यंते पंचसायकम्
കാമന്റെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായി അവർ പരസ്പരവും മൈഥുനം ചെയ്യുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ കുഷ്ഠരോഗി, രോഗബാധിതൻ, വൃദ്ധൻ, വൈകല്യമുള്ളവൻ എന്നിവരോടും. യോജ്യപുരുഷൻ ഇല്ലെങ്കിലും അവർ പഞ്ചസായകനായ കാമനെ ദുര്നിവാരനെന്ന് കരുതുന്നു.
Verse 36
नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां नापगानां महोदधिः । नांतकः सर्वभूतानां न पुंसां वामलोचना
അഗ്നി ഒരിക്കലും വിറകുകൊണ്ട് തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; മഹാസമുദ്രവും നദികളാൽ തൃപ്തിയാകുന്നില്ല. അന്തകൻ ജീവികളാൽ തൃപ്തിയാകുന്നില്ല—അതുപോലെ വാമലോചനയായ സ്ത്രീയും പുരുഷന്മാരാൽ തൃപ്തിയാകുന്നില്ല.
Verse 37
न परत्र भयादेता मर्यादां विदधुः स्त्रियः । मुक्त्वा भूपभयं चैकमथवा गुरुजं भयम्
സ്ത്രീകൾ പരലോകഭയത്താൽ ആചാരമര്യാദ നിശ്ചയിക്കുന്നില്ല; അവർ രാജദണ്ഡഭയത്താൽ—അല്ലെങ്കിൽ ഗുരുക്കന്മാരുടെയും മുതിർന്നവരുടെയും ഭയത്താൽ—അത്തരം പരിധി സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Verse 38
सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा शांडिली ब्रह्मचारिणी । मौनव्रतधराऽप्येवं हृदि कोपं दधार सा
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രഹ്മചരിണിയായ ശാണ്ഡിലി, മൗനവ്രതം പാലിച്ചിരുന്നിട്ടും, ഹൃദയത്തിൽ കോപം ധരിച്ചു.
Verse 39
एतस्मिन्नंतरे तस्य पक्षिनाथस्य तत्क्षणात् । उभौ पक्षौ गतौ नाशं रुण्डाकारोऽत्र सोऽभवत्
അതിനിടയിൽ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ പക്ഷിനാഥന്റെ ഇരുചിറകുകളും നശിച്ചു; അവൻ ഇവിടെ ചിറകില്ലാതെ, ധഡംപോലെ വികലനായി.
Verse 40
मांसपिंडमयो रौद्रः सर्वरोगविवर्जितः । अशक्तश्च तथा गन्तुं पदमात्रमपि क्वचित्
അവൻ മാംസപിണ്ഡംപോലെ ഭീകരനായി, സർവരോഗവിമുക്തനായി തോന്നി; എങ്കിലും അവൻ അശക്തനായി—എവിടെയും ഒരു പടിയെങ്കിലും പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.