Adhyaya 34

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तं मुनिं प्रति सूतज । त्वया पुरा सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതപുത്രാ! ആ മുനിയെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞതിനെ സംബന്ധിച്ച് പറയുക. ദേവന്മാരുടെ ഹിതാർത്ഥം പൂർവകാലത്ത് ക്ഷീരസമുദ്രം എങ്ങനെ പാനം ചെയ്യപ്പെട്ടു?

Verse 2

तत्त्वं सूतज नो ब्रूहि विस्तरेण महामते । यथा तेन पुरा पीतो मुनिना पयसांनिधिः

ഹേ മഹാമതിയായ സൂതപുത്രാ! ഇതിന്റെ സത്യതത്ത്വം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയുക—പൂർവകാലത്ത് ആ മുനി ക്ഷീരസമുദ്രം എങ്ങനെ പാനം ചെയ്തു.

Verse 3

सूत उवाच । कालेया इति विख्याताः पुरा दानवसत्तमाः । संभूताः सर्वदेवानां वीर्योत्साहप्रणाशकाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പൂർവകാലത്ത് ‘കാലേയർ’ എന്നു പ്രസിദ്ധരായ ദാനവശ്രേഷ്ഠർ ഉദ്ഭവിച്ചു. അവർ സർവ്വദേവന്മാരുടെ വീര്യവും ഉത്സാഹവും നശിപ്പിക്കുന്നവരായിരുന്നു.

Verse 4

ततस्तैः पीडितं दृष्ट्वा विष्णुना प्रभविष्णुना । त्रैलोक्यं शक्तियोगेन प्रोक्तो देवो महेश्वरः

അവരാൽ പീഡിതമായ ത്രിലോകം കണ്ടപ്പോൾ, പ്രഭാവശാലിയായ വിഷ്ണു തന്റെ ദിവ്യശക്തിയോഗത്താൽ ദേവൻ മഹേശ്വരനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 5

एतदीशान दैतेयैस्त्रैलोक्यं परिपीडितम् । कालिकेयैर्महावीर्येस्तस्मात्कार्यो महाहवः । अद्यैव तैः समं देव समासाद्य धरातलम्

ഹേ ഈശാനാ! മഹാവീര്യവാന്മാരായ കാലികേയ ദൈത്യന്മാരാൽ ത്രിലോകങ്ങളും പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ ഒരു മഹായുദ്ധം അനിവാര്യമാണ്. ഹേ ദേവാ! ഇന്നുതന്നെ ഭൂമിയിലെത്തി അവരെ നേരിട്ടാലും.

Verse 6

ततो विष्णुश्च रुद्रश्च सहस्राक्षः सुरैः सह । शितशस्त्रधराः सर्वे संप्राप्ता धरणीतलम्

അതിനുശേഷം വിഷ്ണുവും രുദ്രനും ദേവന്മാരോടുകൂടി ഇന്ദ്രനും, എല്ലാവരും മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചുകൊണ്ട് ഭൂമിയിലെത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 7

अथ ते दानवाः सर्वे श्रुत्वा देवान्समागतान् । युद्धार्थं सहसा जग्मुः संमुखाः कोपसंयुताः

ദേവന്മാർ വന്നെത്തിയെന്നറിഞ്ഞ ആ ദാനവന്മാരെല്ലാം കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിനായി പെട്ടെന്ന് അവരുടെ മുന്നിലെത്തി.

Verse 8

ततोऽभवन्महायुद्धं देवानां दानवैः सह । त्रैलोक्यं कंपितं येन समस्तं भय विह्वलम्

അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ ഘോരമായ മഹായുദ്ധം നടന്നു. അതുകാരണം മൂന്നു ലോകങ്ങളും വിറയ്ക്കുകയും ഭയത്താൽ പരവശരാവുകയും ചെയ്തു.

Verse 9

अथ कालप्रभोनाम दानवो बलगर्वितः । स शक्रं पुरतो दृष्ट्वा वज्रोच्छ्रितकरं स्थितम् । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं मेघगम्भीरनिःस्वनः

അപ്പോൾ തന്റെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ചിരുന്ന കാലപ്രഭൻ എന്ന ദാനവൻ, കയ്യിൽ വജ്രായുധമുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെ കണ്ട്, മേഘഗർജ്ജനം പോലെ ഗാംഭീര്യമുള്ള സ്വരത്തിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.

Verse 10

मुंच वज्र सहस्राक्ष पश्यामि तव पौरुषम् । चिरात्प्राप्तोऽसि मे दृष्टिं दिष्ट्या त्वं त्रिदिवेश्वरः

ഹേ സഹസ്രാക്ഷാ! വജ്രം എറിഞ്ഞാലും, നിന്റെ വീര്യം ഞാൻ കാണട്ടെ. ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം നീ എന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ വന്നിരിക്കുന്നു; ഭാഗ്യവശാൽ നീ ത്രിദിവത്തിന്റെ അധിപനാണ്.

Verse 11

ततश्चिक्षेप संक्रुद्धस्तस्य वज्रं शतक्रतुः । सोऽपि तल्लीलया धृत्वा जगृहे सव्यपाणिना

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) അവന്റെ മേൽ വജ്രം എറിഞ്ഞു; എന്നാൽ അവൻ അത് കളിപോലെ എളുപ്പത്തിൽ തടഞ്ഞ് ഇടങ്കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചെടുത്തു.

Verse 12

ततः शक्रं समुद्दिश्य गदां गुर्वीं मुमोच सः । सर्वायसमयीं रौद्रां यमजिह्वामिवापराम्

പിന്നെ ശക്രനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ ഒരു മഹാഭാരമുള്ള ഗദ എറിഞ്ഞു—മുഴുവനും ഇരുമ്പുകൊണ്ടുള്ളത്, രൗദ്രവും ഭയങ്കരവും, യമജിഹ്വയുടെ മറ്റൊരു രൂപംപോലെ.

Verse 13

तया हतः सहस्राक्षो विसंज्ञो रुधिरप्लुतः । ध्वजयष्टिं समाश्रित्य संनिविष्टो रथोपरि

അതിനാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട സഹസ്രാക്ഷൻ രക്തത്തിൽ മുക്കി ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു; ധ്വജസ്തംഭത്തെ ആശ്രയിച്ച് രഥത്തിന്മേൽ തന്നെ കുനിഞ്ഞുകിടന്നു.

Verse 14

अथ तं मातलिर्दृष्ट्वा विसंज्ञं वलघातिनम् । प्राङ्मुखं च रथं चक्रे संस्मरन्सारथेर्नयम्

അപ്പോൾ മാതലി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട വലഘാതിൻ ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു, സാരഥിയുടെ നയം ഓർത്ത് രഥത്തെ കിഴക്കോട്ടു മുഖമാക്കി തിരിച്ചു.

Verse 15

ततः पराङ्मुखीभूते रथे शक्रस्य संगरे । दुद्रुवुर्भयसंत्रस्ताः सर्वे देवाः समंततः

അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ശക്രന്റെ രഥം പരാങ്മുഖമായപ്പോൾ, ഭയത്തിൽ വിറച്ച എല്ലാ ദേവന്മാരും നാലുദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി।

Verse 16

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः । व्रीडां विहाय विध्वस्ताः पृष्ठदेशे शितैः शरैः

ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, രുദ്രർ, വിശ്വേദേവർ, മരുദ്ഗണങ്ങൾ—ലജ്ജ ഉപേക്ഷിച്ച്—മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ പിൻഭാഗത്ത് കുത്തി തകർന്നു വീണു।

Verse 17

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा दानवैर्मधुसूदनः । आरुह्य गरुडं तूर्णं कालप्रभमुपाद्रवत्

അപ്പോൾ ദാനവർ സൈന്യത്തെ തകർത്തത് കണ്ട മധുസൂദനൻ, വേഗത്തിൽ ഗരുഡനെ കയറി കാലപ്രഭയിലേക്കു പാഞ്ഞുചെന്നു।

Verse 19

स तैराच्छादितो विष्णुः शुशुभे च समंततः । सम्यक्पुलकितांगश्च रक्ताचल इवापरः

അവരാൽ ചുറ്റുമാകെ മൂടപ്പെട്ട വിഷ്ണു എല്ലാടവും ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു; ശരീരമൊട്ടാകെ രോമാഞ്ചത്തോടെ, അദ്ദേഹം മറ്റൊരു ചുവന്ന പർവ്വതംപോലെ തോന്നി।

Verse 20

ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैः शरैः कंकपतत्रिभिः । छेदयित्वेषुजालानि दैतेयान्निजघान सः

പിന്നീട് ശാർങ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വിട്ട, കൊക്കുപക്ഷിയുടെ തൂവലുകളുള്ള അമ്പുകളാൽ അദ്ദേഹം ഇഷുജാലങ്ങൾ മുറിച്ചെറിഞ്ഞ് ദൈത്യരെ വധിച്ചു।

Verse 21

ततो दैत्यगणाः सर्वे हन्यमाना सुरारिणा । त्रातारं नाभ्यगच्छंत मृगाः सिंहार्दिता इव

അപ്പോൾ ദേവശത്രുവാൽ വധിക്കപ്പെടുന്ന എല്ലാ ദൈത്യഗണങ്ങൾക്കും രക്ഷകൻ ലഭിച്ചില്ല—സിംഹപീഡിത മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ അവർ ആയിത്തീർന്നു।

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे दैत्यः कालखंज इति स्मृतः । स कोपवशमापन्नो वासुदेवमुपाद्रवत्

അതിനിടയിൽ ‘കാലഖഞ്ജ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ദൈത്യൻ ക്രോധവശനായി വാസുദേവനെ ആക്രമിച്ചു।

Verse 23

स हत्वा पञ्चभिर्बाणैर्वासुदेवं शिला शितैः । जघान गरुडं क्रुद्धो दशभिर्नतपर्वभिः

അവൻ ശിലപോലെ മൂർച്ചയുള്ള അഞ്ചു ബാണങ്ങളാൽ വാസുദേവനെ പ്രഹരിച്ചു; പിന്നെ ക്രോധിച്ച് വളഞ്ഞ സന്ധികളുള്ള (മുളളുള്ള) പത്തു ബാണങ്ങളാൽ ഗരുഡനെയും വേദനിപ്പിച്ചു।

Verse 24

ततः सुदर्शनं चक्रं तस्य दैत्यस्य माधवः । प्रमुमोच वधार्थाय ज्वालामालासमावृतम्

അപ്പോൾ മാധവൻ ആ ദൈത്യനെ വധിക്കാനായി ജ്വാലാമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സുദർശനചക്രം പ്രയോഗിച്ചു।

Verse 25

सोऽपि तच्चक्रमालोक्य वासुदेवकराच्च्युतम् । आगच्छंतं प्रसार्यास्यं ग्रस्तुं तत्संमुखो ययौ

വാസുദേവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയ ആ ചക്രം തന്റെ നേരെ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, അവനും വായ് വിശാലമായി തുറന്ന് അതിനെ വിഴുങ്ങാൻ മുന്നിൽ ചെന്നു നേരിട്ടു।

Verse 26

अग्रसच्च महादैत्यस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । वासुदेवं समुद्दिश्य ततश्चिक्षेप सायकान्

മഹാദൈത്യൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി “നിൽക്കൂ, നിൽക്കൂ!” എന്നു വിളിച്ചു. പിന്നെ വാസുദേവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അമ്പുകൾ എറിഞ്ഞു.

Verse 27

ततश्चक्री स दैत्येन ग्रस्तचक्रेण ताडितः । सुपर्णेन समायुक्तो जगाम विषमां व्यथाम्

അപ്പോൾ ചക്രധാരിയായ ശക്രൻ, തന്റെ തന്നെ ചക്രം പിടിച്ചിരുന്ന ദൈത്യന്റെ പ്രഹരത്തിൽ പീഡിതനായി; സുപർണൻ (ഗരുഡൻ) കൂടെയുണ്ടായിട്ടും കടുത്ത വ്യഥയിൽ വീണു.

Verse 28

एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धो भगवांस्त्रिपुरांतकः । दृष्ट्वा हरिं तथाभूतं शक्रं चापि पराङ्मुखम्

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ഭഗവാൻ ത്രിപുരാന്തകൻ (ശിവൻ), ഹരിയെ ആ നിലയിൽയും ശക്രനെയും പരാങ്മുഖനായി പിന്മാറുന്നതായും കണ്ടു.

Verse 29

ततः शूलप्रहारेण तं निहत्य दनोः सुतम् । शरैः पिनाकनिर्मुक्तैर्जघानोच्चैस्तथा परान्

പിന്നീട് ശൂലപ്രഹാരത്തോടെ ദനുവിന്റെ പുത്രനെ വധിച്ച്, പിനാകത്തിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകളാൽ മറ്റു ശത്രുക്കളെയും ശക്തിയായി വീഴ്ത്തി.

Verse 30

कालप्रभं प्रकालं च कालास्यं कालविग्रहम् । जघान भगवाञ्छंभुस्तथान्यानपि नायकान्

ഭഗവാൻ ശംഭു കാലപ്രഭ, പ്രകാല, കാലാസ്യ, കാലവിഗ്രഹം എന്നിവരെയും മറ്റ് നേതാക്കളെയും കൂടി സംഹരിച്ചു.

Verse 31

ततः प्रधानास्ते सर्वे दानवा अपिदारुणाः । पलायनपरा जाता निरुत्साहा द्विषज्जये

അപ്പോൾ ആ പ്രധാന ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും, എത്ര ഭീകരരായിരുന്നാലും, ശത്രുവിന്റെ വിജയം കണ്ടു ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെടുത്തി പലയോട്ടത്തിലേയ്ക്ക് മാത്രം തിരിഞ്ഞു.

Verse 32

ततः शक्रश्च विष्णुश्च लब्धसंज्ञौ धृतायुधौ । श्लाघयंतौ महादेवं संस्थितौ रणमूर्धनि

അപ്പോൾ ശക്രനും വിഷ്ണുവും ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചു, യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ നിലകൊണ്ട് മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 33

एतस्मिन्नंतरे भग्नान्समुद्वीक्ष्य दनोः सुतान् । जघ्नुः शरशतैः शस्त्रैः सर्वे देवाः सवासवाः

ഇതിനിടയിൽ ദനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ തകർന്നു പിന്മാറുന്നതു കണ്ടു, വാസവനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകളും ആയുധങ്ങളും കൊണ്ട് അവരെ വധിച്ചു.

Verse 34

अथ ते हतभूयिष्ठा दानवा बलवत्तराः । हन्यमानाः शितैर्बाणैस्त्रिदशैर्जितकाशिभिः

പിന്നീട് അത്യന്തം ബലവാന്മാരായ ആ ദാനവന്മാരും ഭൂരിഭാഗം വധിക്കപ്പെട്ടു; ജയകാന്തിയിൽ ദീപ്തമായ ത്രിദശന്മാരുടെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ അവരെ തുടർച്ചയായി തുളച്ചു.

Verse 35

अगम्यं मनसा तेषां प्रविष्टा वरुणालयम् । शस्त्रैश्च क्षतसर्वांगा हतनाथाः सुदुःखिताः

അവരുടെ മനസ്സിനും അഗമ്യമായി അവർ വരുണന്റെ ആലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആയുധങ്ങളാൽ ശരീരമൊട്ടാകെ മുറിവേറ്റു, നേതാക്കൾ വധിക്കപ്പെട്ടു, അവർ മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.