Adhyaya 272

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमीशानस्य महीपतेः । ईश्वरेण पुरा दत्तमायुर्यावत्स्ववासरम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! ഈശാനൻ എന്ന മഹീപതിയെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത്, അഥവാ ഈശ്വരൻ പൂർവ്വം തന്റെ ‘ദിവസ’പരിമിതിവരെ ആയുസ്സ് ദാനം ചെയ്തുവെന്നത്—ഇനിയും വിശദമായി പറയുക.

Verse 2

किंप्रमाणं भवेत्तस्य दिवसस्य ब्रवीहि नः । सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि प्रमाणं दिवसस्य तु

ആ ‘ദിവസ’ത്തിന്റെ അളവ് എത്ര? ഞങ്ങളോട് പറയുക. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ ദിവസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവ് ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിവരിക്കും.

Verse 3

माहेश्वरस्य विप्रेन्द्राः श्रूयतां गदतः स्फुटम् । निमेषस्य चतुर्भागस्त्रुटिः स्यात्तद्द्वयं लवः

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മഹേശ്വരന്റെ കാലമാനം ഞാൻ പറയുന്നതു വ്യക്തമായി ശ്രവിക്കുവിൻ. നിമേഷത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് ‘ത്രുടി’; രണ്ട് ത്രുടികൾ ചേർന്നാൽ ‘ലവ’ ആകുന്നു.

Verse 4

लवद्वयं यवः प्रोक्तः काष्ठा ते दश पंच च । त्रिंशत्काष्ठाः कलामाहुः क्षणस्त्रिंशत्कलो मतः

രണ്ട് ലവങ്ങൾ ‘യവ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അത്തരം പതിനഞ്ച് യവങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ‘കാഷ്ഠാ’. മുപ്പത് കാഷ്ഠകൾ ‘കലാ’; മുപ്പത് കലകൾ ‘ക്ഷണം’ എന്നു കരുതുന്നു.

Verse 5

क्षणैः षष्ट्या पलं प्रोक्तं षष्ट्या तेषां च नाडिका । नाडिकाद्वितयेनैव मुहूर्तं परिकीर्तितम्

അറുപത് ക്ഷണങ്ങൾ ‘പല’ എന്നു പറയുന്നു; അത്തരം അറുപത് പലങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ‘നാഡിക’. രണ്ട് നാഡികകളാൽ തന്നെയാണ് ‘മുഹൂർത്തം’ നിർവചിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 6

त्रिंशन्मुहूर्त्तमुद्दिष्टमहोरात्रं मनीषिभिः । मासस्त्रिंशदहोरात्रैद्वौ द्वौ मासावृतुं विदुः

മുനിമാർ അഹോരാത്രം മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങളാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അത്തരം മുപ്പത് അഹോരാത്രങ്ങൾ ഒരു മാസം; രണ്ട് മാസം ചേർന്നാൽ ഒരു ഋതു എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 7

ऋतुत्रयं चाप्ययनमयने द्वे तु वत्सरम् । मानुषाणां हि सर्वेषां स एव परिकीर्तितः

മൂന്ന് ഋതുക്കൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ‘അയനം’; രണ്ട് അയനങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു ‘വത്സരം’ (വർഷം). ഇതേ കണക്കാണ് എല്ലാ മനുഷ്യർക്കുമായി പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 8

स देवानामहोरात्रं पुराणज्ञाः प्रचक्षते । अयनं चोत्तरं शुक्लं यद्देवानां दिनं च तत् । यद्दक्षिणं तु सा रात्रिः शुभकर्मविगर्हिता

പുരാണജ്ഞർ ഈ വാർഷിക ചക്രത്തെ ദേവന്മാരുടെ അഹോരാത്രമെന്ന് പറയുന്നു. ശുക്ല ഉത്തരായണം ദേവന്മാരുടെ പകൽ; ദക്ഷിണായണം അവരുടെ രാത്രി—ശുഭകർമ്മങ്ങൾക്ക് അനനുകൂലമെന്നു നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന കാലം.

Verse 9

यथा सुप्तो न गृह्णाति किंचिद्भोगादिकं नरः । तथा देवाश्च यज्ञांशान्न गृह्णन्ति कथं चन

ഉറങ്ങുന്ന മനുഷ്യൻ ഭോഗാദികൾ ഒന്നും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗ്രഹിക്കാത്തതുപോലെ, യോജ്യമായ യോഗ്യത/ജാഗ്രത ഇല്ലെങ്കിൽ ദേവന്മാരും യാഗഭാഗങ്ങൾ ഒരുവിധത്തിലും സ്വീകരിക്കുകയില്ല.

Verse 10

अनेनैव तु मानेन मानवेन द्विजोत्तमाः । लक्षैः सप्तदशाख्यैस्तु वत्सराणां प्रकीर्तितम्

ഇതേ മനുഷ്യകാലമാനപ്രകാരം, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, വർഷങ്ങളുടെ എണ്ണം പതിനേഴു ലക്ഷം എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 11

अष्टाविंशत्सहस्रैस्तु वत्सराणां कृतं युगम् । तस्मिञ्छ्वेतोऽभवद्विष्णुर्भगवान्यो जगद्गुरुः

ഇരുപത്തിയെട്ടായിരം വർഷങ്ങളുള്ളതായിരുന്നു കൃതയുഗം. ആ യുഗത്തിൽ ജഗദ്ഗുരു ഭഗവാൻ വിഷ്ണു ശ്വേത (ദീപ്തിമയ) രൂപത്തിലായിരുന്നു.

Verse 12

लोकाः पापविनिर्मुक्ताः शांता दांता जितेन्द्रियाः । दीर्घायुषस्तथा सर्वे सदैव तपसि स्थिताः

ജനങ്ങൾ പാപവിമുക്തരും ശാന്തരും ദമനശീലരുമായ ഇന്ദ്രിയജയികളുമായിരുന്നു. എല്ലാവരും ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ; സദാ തപസ്സിൽ സ്ഥിരരായിരുന്നു.

Verse 13

यो यथा जन्म चाप्नोति तथा स म्रियते नरः । न पुत्रसंभवो मृत्युर्वीक्ष्यते जनकैः क्वचित्

മനുഷ്യൻ എങ്ങനെ ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നുവോ അതുപോലെ തന്നെ മരിക്കുന്നു; ജനകരുടെ ദൃഷ്ടിയിൽ പ്രസവം മൂലം മരണം എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 14

कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभो मत्सर एव च । न जायते नृणां तत्र युगे तु द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ആ യുഗത്തിൽ മനുഷ്യരിൽ കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ദംഭം, മത്സരം എന്നിവ ഉദിക്കുകയില്ല।

Verse 15

ततस्त्रेतायुगं भावि द्वितीयं मुनिसत्तमाः । पादेनैकेन पापं तु रौद्रं धर्मे तदाविशत्

അതിനുശേഷം, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രണ്ടാം യുഗമായ ത്രേതായുഗം വന്നു; അപ്പോൾ ധർമ്മത്തിൽ ഒരു പാദം (ചതുർത്ഥാംശം) അളവിൽ ക്രൂര പാപം പ്രവേശിച്ചു।

Verse 16

ततो रक्तत्वमभ्येति भगवान्मधुसूदनः । पापांशेऽपि च संप्राप्ते सस्पर्द्धो जायते जनः

അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ മധുസൂദനൻ രക്തിമ (ദീപ്ത) ഭാവം സ്വീകരിക്കുന്നു; പാപത്തിന്റെ അംശം പോലും വന്നാൽ മനുഷ്യർ സ്പർധയോടെ (വൈരപൂർവ്വം) ജന്മിക്കുന്നു।

Verse 17

स्वर्गमार्गकृते सर्वे चक्रुर्यज्ञांस्ततः परम् । अग्निष्टोमादिकांस्तत्र बहुहोमादिकांस्तथा

പിന്നീട് സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗം നേടുവാൻ എല്ലാവരും യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്തു—അവിടെ അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗങ്ങളും, അനേകം ഹോമങ്ങളുള്ള മറ്റു യജ്ഞങ്ങളും കൂടി।

Verse 19

देवलोकांस्ततो यांति मूलाद्यावच्चतुर्दश । ब्रह्मलोकस्य पर्यंतं स्वकीयैर्य ज्ञकर्मभिः

സ്വന്തമായ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളുടെ പുണ്യഫലത്തോടെ അവർ പിന്നെ ദേവലോകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു—മൂലത്തിൽ നിന്ന് മേലോട്ടു ചതുര്ദശ ഭുവനങ്ങൾ കടന്ന് ബ്രഹ്മലോകം വരെ എത്തുന്നു।

Verse 20

जनके विद्यमाने च स्व ल्पदोषाः प्रकीर्तिताः । कामक्रोधादयो ये च भवंति न भवंति च

ജനകസമനായ ഭരണാധികാരി ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ ചെറിയ ദോഷങ്ങൾ മാത്രമേ പറയപ്പെടൂ; കാമക്രോധാദി വികാരങ്ങൾ ഉദിച്ചാലും അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ പിടിമുറുക്കുകയില്ല।

Verse 21

एकया वेलया तत्र वापितं सस्यमुत्तमम् । सप्तवारान्प्रगृह्णंति वैश्याः कृषिपरायणाः

അവിടെ ഒരേ കാലത്ത് വിതച്ച ഉത്തമ വിള ഏഴു പ്രാവശ്യം കൊയ്യപ്പെടുന്നു; കൃഷിനിഷ്ഠരായ വൈശ്യർ അതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ശേഖരിക്കുന്നു।

Verse 22

सर्वा घटस्रवा गावो महिष्यश्च चतुर्गुणाः । प्रयच्छंति तथा क्षीरमुष्ट्र्यस्तासां चतुर्गुणम्

എല്ലാ പശുക്കളും ഘടംഘടമായി പാൽ നൽകുന്നു; മഹിഷികൾ നാലിരട്ടി നൽകുന്നു; ഉഷ്ട്രികൾ അവയുടെതിലും നാലിരട്ടി പാൽ നൽകുന്നു।

Verse 23

अजाविकास्तथा पादं नार्यः सर्वास्तथैव च । वेदाध्ययनसंपन्नाः प्रतिग्रहविवर्जिताः । शापानुग्रहकृत्येषु समर्थाः संभवंति च

അതുപോലെ ആടുകളും ചെമ്മരിയാടുകളും പൂർണ്ണഫലം നൽകുന്നു; എല്ലാ സ്ത്രീകളും അതുപോലെ തന്നെയാകുന്നു। വേദാധ്യയനസമ്പന്നരും പ്രതിഗ്രഹം വെടിഞ്ഞവരുമായവർ ശാപവും അനുഗ്രഹവും ചെയ്യുന്ന കര്‍മ്മങ്ങളിലും സമർത്ഥരാകുന്നു।

Verse 24

क्षत्रियाः क्षात्रधर्मेण पालयंति वसुंधराम् । न तत्र दृश्यते चौरो न च जारः कथंचन । स्वधर्मनिरताः सर्वे वर्णाश्चैव व्यवस्थिताः

ക്ഷത്രിയർ ക്ഷാത്രധർമ്മപ്രകാരം ഭൂമിയെ പരിപാലിക്കുന്നു. അവിടെ കള്ളൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല; വ്യഭിചാരിയും ഒരിക്കലുമില്ല. എല്ലാവരും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠരായി, വർണക്രമം സുസ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 25

तच्च द्वादशभिर्लक्षैर्वत्सराणां प्रकीर्तितम् । षण्णवत्या सहस्रैस्तु द्वितीयं युगमुत्तमम्

അത് (പ്രഥമ യുഗം) പന്ത്രണ്ട് ലക്ഷം വർഷങ്ങളെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ തൊണ്ണൂറ്റാറായിരം (കൂടി) ചേർന്ന് രണ്ടാം ഉത്തമ യുഗം എന്നും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 26

ततश्च द्वापरं भावि तृतीयं द्विजसत्तमाः । द्वौ पादौ तत्र पापस्य द्वौ च धर्मस्य संस्थितौ । भगवान्वासुदेवश्च कपिलस्तत्र जायते

അതിന് ശേഷം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മൂന്നാമത്തെ യുഗമായ ദ്വാപരം വരുന്നു. അവിടെ പാപത്തിന് രണ്ട് പാദങ്ങളും ധർമ്മത്തിനും രണ്ട് പാദങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു. ആ യുഗത്തിൽ ഭഗവാൻ വാസുദേവനും കപിലനും ജനിക്കുന്നു.

Verse 27

तच्चाष्टलक्षमानेन वत्सराणां प्रकीर्तितम् । चतुःषष्टिभिरन्यैस्तु सहस्राणां द्विजोत्तमाः

അത് (ദ്വാപരയുഗം) എട്ട് ലക്ഷം വർഷങ്ങളുടെ അളവെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ മറ്റൊരു അറുപത്തിനാലായിരം (കൂടി) ചേർന്ന്, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ.

Verse 28

कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभो मत्सर एव च । षडेते तत्र जायंते ईर्ष्या चैव तु सप्तमी

കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ദംഭം, മത്സരം—ഈ ആറു അവിടെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; കൂടാതെ ഈർഷ്യ ഏഴാമത്തേതായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 29

अथ संसेवितास्तैस्तु मानवाश्च परस्परम् । विरुद्धांश्च प्रकुर्वंति नाप्नुवंति यथा दिवम्

അപ്പോൾ ആ ദോഷങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ മനുഷ്യർ പരസ്പരം വിരോധികളായി കലഹം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവർ യഥോചിതമായി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നില്ല।

Verse 30

केचित्तत्रापि जायंते शांता दांता जितेंद्रियाः । न सर्वेऽपि द्विजश्रेष्ठा यतोऽर्द्धं पातकस्य तु

ആ യുഗത്തിലും ചിലർ ശാന്തരും, ദാന്തരും (സംയമികൾ), ജിതേന്ദ്രിയരും ആയി ജനിക്കുന്നു; എന്നാൽ എല്ലാവരും—ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരിലും—അങ്ങനെ അല്ല, കാരണം പാപത്തിന്റെ അർദ്ധം ഇപ്പോഴും ശേഷിക്കുന്നു।

Verse 31

ततः कलियुगं प्रोक्तं चतुर्थं च सुदारुणम् । एकपादो वृषो यत्र पापं पादैस्त्रिभिः स्थितम्

അതിനു ശേഷം നാലാമത്തേതായ അത്യന്തം ദാരുണമായ കലിയുഗം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ധർമ്മവൃഷഭം ഒരു പാദത്തിൽ നിൽക്കുന്നു, പാപം മൂന്നു പാദങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമാകുന്നു।

Verse 32

कृष्णत्वं याति देवोऽपि तत्र चैव चतुर्भुजः । एक पादोऽपि धर्मस्य यावत्तावत्प्रवर्तते

അവിടെ ചതുര്ഭുജനായ ഭഗവാനും കൃഷ്ണത്വം (അന്ധകാരഭാവം) പ്രാപിക്കുന്നു; ധർമ്മത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഏക പാദവും കഴിയുന്നത്ര കാലം മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നു।

Verse 33

पश्चान्नाशं समभ्येति यावत्तावच्छनैःशनैः । प्रमाणं तस्य निर्दिष्टं लक्षाश्चत्वार एव हि

പിന്നീട് അത് പതുക്കെ പതുക്കെ, അല്പം അല്പമായി, നാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു; അതിന്റെ അളവ് കൃത്യമായി നാല് ലക്ഷം എന്നു നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 34

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि युगस्यैवांतिमस्य च । कलिना तत्र संपृष्टा मर्त्याः सर्वे परस्परम्

ആ അന്തിമയുഗത്തിനും മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം (എണ്ണം) ഉണ്ടാകുന്നു. അവിടെ കലിയുടെ സ്പർശത്താൽ സർവ്വ മർത്ത്യരും പരസ്പരം പീഡിതരായി കലങ്ങുന്നു.

Verse 36

विबुधैस्ते प्रवर्तंते रागद्वेषपरायणाः । यस्ययस्य गृहे वित्तं तथा नार्यो मनोरमाः

അവർ ‘വിബുധർ’ എന്നറിയപ്പെടുന്നവരാലും പ്രേരിതരായി രാഗദ്വേഷങ്ങളിൽ തന്നെ പരായണരാകുന്നു. ഏത് വീട്ടിൽ ധനം ഉണ്ടോ, അവിടെയേ മനോഹരസ്ത്രീകളെയും തേടുന്നു.

Verse 37

लोकद्वयविनाशः स्याद्यतश्चेतो न शुध्यति । प्रावृट्कालेऽपि संप्राप्ते दुर्भिक्षेण प्रपीडिताः

ചിത്തം ശുദ്ധിയാകാത്തതിനാൽ ഇഹലോകവും പരലോകവും—ഇരണ്ടും നാശത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. മഴക്കാലം വന്നിട്ടും ജനങ്ങൾ ദുര്ഭിക്ഷത്താൽ കഠിനമായി പീഡിതരാകുന്നു.

Verse 38

भ्रमंति च कलौ लोका गगनासक्तदृष्टयः । जानाति चापि तनयः पिता चेन्निधनं व्रजेत्

കലിയുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ ആകാശത്തിൽ പതിഞ്ഞ ദൃഷ്ടിയോടെ (അസ്ഥിരമായി) അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. പിതാവ് മരണത്തിലേക്ക് പോയാൽ, പുത്രനും മനസ്സിൽ മുൻകൂട്ടി അതിനെ കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 39

ततोहं गृहपो भूयां बांधवो ह्यपि बांधवम् । स्नुषापि वेत्ति चित्तेन यदि श्वश्रूः क्षयं व्रजेत्

അപ്പോൾ മനസ്സിൽ ‘ഞാൻ ഗൃഹാധിപനാകണം’ എന്ന വൃത്തി ഉയരും. ബന്ധുവും ബന്ധുവിനെതിരെ കപടമായി ചിന്തിക്കുന്നു. ശ്വശ്രൂ മരിച്ചാൽ മരുമകളും ഹൃദയത്തിൽ അത് അറിഞ്ഞ് (പദ്ധതി) വെക്കുന്നു.

Verse 40

मम स्याद्गृह ऐश्वर्यं तत्सर्वं नान्यथा व्रजेत् । काव्यैरुपहता वेदाः पुत्रा जामातृकैस्तथा

“എന്റെ ഗൃഹൈശ്വര്യം എനിക്കുതന്നെയാകട്ടെ; അത് മറ്റെവിടെയും മറ്റുവഴിയിലും പോകാതിരിക്കട്ടെ” എന്ന മോഹം. വെറും കാവ്യപ്രദർശനം കൊണ്ടു വേദങ്ങൾ വേദനിക്കുന്നു; പുത്രന്മാരും ജാമാതൃബന്ധങ്ങളും ലോകബന്ധങ്ങളും മൂലം ചാഞ്ചാടുന്നു.

Verse 41

शालकैर्बांधवाश्चैव ह्यसतीभिः कुलस्त्रियः । शूद्रास्तपस्विनश्चैव शूद्रा धर्मस्य सूचकाः

കലിയുഗത്തിൽ കുലസ്ത്രീകൾ ശാലകർ, ബന്ധുബാന്ധവർ, അസതീ സങ്കേതങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെടും. ശൂദ്രർ തപസ്വിയുടെ വേഷം ധരിക്കും; ‘ധർമ്മം’ എന്നു പറയുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുകയും നിർണ്ണയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരായും ശൂദ്രർ തന്നെ മാറും.

Verse 42

ब्राह्मणानां ततः शूद्रा उपदेशं वदंति च । अल्पोदकास्तथा मेघा अल्पसस्या च मेदिनी

അപ്പോൾ ശൂദ്രർ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കുപോലും ഉപദേശം പറയും. മേഘങ്ങളിൽ ജലം കുറയും; ഭൂമിയും അല്പമായ വിളവേ നൽകും.

Verse 43

अल्पक्षीरास्तथा गावः क्षीरे सर्पिस्तथाऽल्पकम् । सर्वभक्षास्तथा विप्रा नृपा निष्करुणास्ततः । कृष्या लज्जंति वैश्याश्च शूद्रा ब्राह्मणप्रेषकाः

പശുക്കൾ കുറച്ച് പാൽ മാത്രം നൽകും; പാലിൽ നിന്നുള്ള നെയ്യും അല്പമാകും. ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുന്നവരാകും; രാജാക്കന്മാർ കരുണരഹിതരാകും. വൈശ്യർ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് ലജ്ജിക്കും; ശൂദ്രർ ബ്രാഹ്മണരെ ആജ്ഞാപിച്ച് അയക്കും.

Verse 44

हेतुवादरता ये च भंडंविद्यापराश्च ये । तेते स्युर्भूमिपालस्य सदाऽभीष्टाः कलौ युगे

ഹേതുവാദത്തിലും തർക്കവാദത്തിലും രമിക്കുന്നവരും, ഭണ്ഡവിദ്യയും ആഡംബരജ്ഞാനവും പിന്തുടരുന്നവരും—കലിയുഗത്തിൽ എപ്പോഴും ഭരണാധിപന്മാർക്ക് പ്രിയരായിരിക്കും.

Verse 45

श्वःश्वःपापीयदिवसाः पृथिवी गतयौवना । अतिक्रांत शुभाः कालाः पर्युपस्थितदारुणाः

ദിവസംതോറും കാലം കൂടുതൽ പാപമയമാകുന്നു; ഭൂമി തന്റെ യൗവനശക്തി നഷ്ടപ്പെടുത്തി. ശുഭകാലങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു; ദാരുണകാലങ്ങൾ സമീപിച്ചു.

Verse 46

यथायथा युगं भावि वृद्धिं यांति स्त्रियो नराः । तथातथा प्रयांति स्म लघुतां जंतुभिः सह

വരാനിരിക്കുന്ന യുഗം എത്ര എത്രയായി മുന്നേറുന്നുവോ, അത്ര അത്രയായി സ്ത്രീപുരുഷന്മാർ (ലൗകികമായി) വർദ്ധിക്കുന്നു; എന്നാൽ അതുപോലെ മറ്റു ജീവികളോടൊപ്പം അവർ തുച്ഛതയിലേക്കും ലഘുതയിലേക്കും പതിക്കുന്നു.

Verse 47

द्वादशमे चैव कन्या स्याद्भर्तृसंयुता

പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സിൽ തന്നേ കന്യ ഭർത്താവിനോടു സംയുക്തയാകും.

Verse 48

ततः षोडशमे वर्षे नराः पलितयौवनाः । शौचाचारपरित्यक्ता निजकार्यपरास्तथा

പിന്നീട് പതിനാറാം വയസ്സിൽ തന്നേ പുരുഷന്മാർ യൗവനത്തിലേയും പളിതകേശികളായി വൃദ്ധരെപ്പോലെ തോന്നും. ശൗചവും സദാചാരവും ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം പരരാകും.

Verse 49

भविष्यंति युगस्यांते नराः अंगुष्ठमात्रकाः । गृहं च तेऽथ कुर्वंति बिलैराखुसमुद्भवैः

യുഗാന്തത്തിൽ മനുഷ്യർ അങ്കുഷ്ഠമാത്ര വലിപ്പമുള്ളവരാകും. അപ്പോൾ എലികൾ ഉണ്ടാക്കിയ കുഴികളെയേ അവർ വീടുകളാക്കി തീർക്കും.

Verse 52

पश्चात्कृतयुगं भावि भूयोऽपि द्विजसत्तमाः

അതിന് ശേഷം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കൃതയുഗം വീണ്ടും പുനരാഗമിക്കും.

Verse 53

एवं युगसहस्रेण संप्राप्तेन ततः परम् । ब्रह्मणो दिवसं भावि रात्रिश्चैव ततः परम्

ഇങ്ങനെ ആയിരം യുഗചക്രങ്ങൾ പൂർത്തിയായാൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പകൽ വരുന്നു; അതിന് ശേഷം ക്രമമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാത്രിയും വരുന്നു.

Verse 54

ततश्चानेन मानेन षष्ट्या युक्तैस्त्रिभिः शतैः । ब्रह्मणो वत्सरं भावि केशवस्य च तद्दिनम्

പിന്നീട് ഇതേ അളവുപ്രകാരം, അറുപതോടുകൂടിയ മൂന്നു നൂറ് (അഥവാ 360) ദിവസങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു വർഷം; അതേ കാലം കേശവന്റെ ഒരു ദിവസമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 55

आत्मीये जीविते ब्रह्म यावद्वर्षशतं स्थितः । केशवोऽपि स्वमानेन वर्षाणां जीविते शतम्

സ്വന്തം ജീവപരിമാണത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് നൂറു വർഷം നിലകൊള്ളുന്നു; കേശവനും തന്റെ മാനപ്രകാരം നൂറു വർഷത്തെ ആയുസ്സ് ഉള്ളവൻ.

Verse 56

वर्षेण वासुदेवस्य दिनं माहेश्वरं भवेत् । निजमानेन सोप्यत्र याव द्वर्षशतं स्थितः

വാസുദേവന്റെ ഒരു വർഷംകൊണ്ട് ‘മാഹേശ്വര ദിനം’ ഉണ്ടാകുന്നു; അവനും തന്റെ മാനപ്രകാരം ഇവിടെ നൂറു വർഷം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 57

ततः शक्तिस्वरूपः स्यात्सोऽक्षयी कीर्त्यते यतः । सदाशिवस्य निःश्वासः शैवं वर्षशतं भवेत् । उच्छ्वासस्तु पुनस्तस्य शक्तिरूपेण संस्थितः

അതിന് ശേഷം അവൻ ശക്തിസ്വരൂപനാകുന്നു; അതുകൊണ്ടു അവൾ ‘അക്ഷയാ’ എന്നു കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. സദാശിവന്റെ ഒരു നിശ്വാസം നൂറ് ശൈവവർഷമെന്നു പറയുന്നു; അവന്റെ ഉച്ഛ്വാസം വീണ്ടും ശക്തിരൂപമായി സ്ഥാപിതമാകുന്നു.

Verse 58

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं शिवशक्तिसमुद्भवम् । यावदायुः प्रमाणं च मानुषाढ्यं च यद्भवेत्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശിവശക്തിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ഈ എല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് സമ്യകമായി വിശദീകരിച്ചു; ആയുസ്സിന്റെ അളവും മനുഷ്യരുടെ ഐശ്വര്യവും വിഹിതവും സംബന്ധിക്കുന്നതെല്ലാം കൂടി.

Verse 59

भवद्भिः शांकरं पृष्टो द्विजा अस्मि दिनं पुरा । मया पुनस्तु सर्वेषां मर्त्यादीनां तु कीर्तितम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, നിങ്ങൾ മുമ്പ് ശങ്കരന്റെ ദിനത്തെക്കുറിച്ച് എന്നോട് ചോദിച്ചിരുന്നു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ മർത്ത്യന്മാരെ തുടങ്ങി എല്ലാ ജീവികളുടെയും കണക്കും പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 91

एवं जाते ततो लोके ब्राह्मणो हरिपिंगलः । कल्किगोत्रसमुत्पन्नस्तान्सर्वा न्सूदयेत्ततः

ലോകത്തിൽ ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ച ശേഷം, കല്കിഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ഹരിപിംഗലൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ അവരെ എല്ലാവരെയും സംഹരിക്കുന്നു.

Verse 272

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये युगस्वरूपवर्णनंनाम द्विसप्तत्युत्तरद्विशततमोअध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘യുഗസ്വരൂപ-വർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി എഴുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.