Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

ततः कलियुगं प्रोक्तं चतुर्थं च सुदारुणम् । एकपादो वृषो यत्र पापं पादैस्त्रिभिः स्थितम्

tataḥ kaliyugaṃ proktaṃ caturthaṃ ca sudāruṇam | ekapādo vṛṣo yatra pāpaṃ pādaistribhiḥ sthitam

അതിനു ശേഷം നാലാമത്തേതായ അത്യന്തം ദാരുണമായ കലിയുഗം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ധർമ്മവൃഷഭം ഒരു പാദത്തിൽ നിൽക്കുന്നു, പാപം മൂന്നു പാദങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമാകുന്നു।

tataḥthereafter
tataḥ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअपादान/अनन्तरबोधक-अव्यय (from then/thereafter)
kali-yugamthe Kali age
kali-yugam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkali (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (kaleḥ yugam)
proktamhas been said/declared
proktam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (वच्, धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
caturthamfourth
caturtham:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal adjective)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
sudāruṇamvery dreadful
sudāruṇam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग) + dāruṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
eka-pādaḥone-footed
eka-pādaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (संख्या-प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्विगु/तत्पुरुष-समासः (ekaḥ pādaḥ yasya)
vṛṣaḥthe bull (of Dharma)
vṛṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
pāpamsin
pāpam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
pādaiḥby feet/parts
pādaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
tribhiḥwith three
tribhiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषण, तृतीया (3), बहुवचन
sthitamis established/stands
sthitam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (स्था, धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘स्थितम्’ = ‘is established’

Skanda (deduced from Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Scene: Personified Dharma as a bull standing on one leg, trembling; beside it, a three-legged dark figure of Pāpa/Kali stands firm; the sky shows the turning of ages.

K
Kali Yuga
D
Dharma (as Vṛṣa/Bull)
P
Pāpa (Sin)

FAQs

Kali Yuga is marked by a drastic weakening of dharma and a dominance of sin; spiritual effort must therefore be more deliberate.

No specific tīrtha is named in this verse; it sets the yuga-context within a Tīrthamāhātmya discourse.

None is directly prescribed here.