Adhyaya 243

Verse 1

। ब्रह्मोवाच । शूद्रः पैजवनोनाम गार्हस्थ्याच्छुद्धिमाप्तवान् । धर्ममार्गाविरोधेन तन्निबोध महामते

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—പൈജവനൻ എന്നൊരു ശൂദ്രൻ ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമത്തിലൂടെ, ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തെ വിരോധിക്കാതെ, ശുദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ഹേ മഹാമതേ, ഇത് ഗ്രഹിക്കൂ.

Verse 2

आसीत्पैजवनः शूद्रः पुरा त्रेतायुगे किल । स्वधर्मनिरतः ख्यातो विष्णुब्राह्मणपूजकः

പുരാതന ത്രേതായുഗത്തിൽ പൈജവനൻ എന്നൊരു ശൂദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ സ്വധർമ്മനിഷ്ഠനും വിഷ്ണുഭക്തനും ബ്രാഹ്മണപൂജകനുമായി പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു.

Verse 3

न्यायागतधनो नित्यं शांतः सर्वजनप्रियः । सत्यवादी विवेकज्ञस्तस्य भार्या च सुन्दरी

അവന്റെ ധനം ന്യായമാർഗ്ഗത്തിൽ സമ്പാദിച്ചതായിരുന്നു; അവൻ നിത്യവും ശാന്തനും സർവ്വജനപ്രിയനും. അവൻ സത്യവാദിയും വിവേകജ്ഞനും; അവന്റെ ഭാര്യയും സുന്ദരിയായിരുന്നു.

Verse 4

धर्मोढा वेदविधिना समानकुलजा शुभा । पतिव्रता महाभागा देवद्विजहिते रता

അവൾ വേദവിധിപ്രകാരം ധർമ്മപൂർവ്വം വിവാഹിതയായി, സമാനകുലജയും ശുഭയും ആയിരുന്നു. അവൾ പതിവ്രതയും മഹാഭാഗ്യവതിയും, ദേവദ്വിജഹിതത്തിൽ നിരതയുമായിരുന്നു.

Verse 5

काश्यां संबंधिता बाला वैजयंत्यां विवाहिता । सा धर्माचरणे दक्षा वैष्णवव्रतचारिणी

ആ ബാലിക കാശിയിൽ ബന്ധിതയായി (നിശ്ചയാർഥം) പിന്നെ വൈജയന്തിയിൽ വിവാഹിതയായി. അവൾ ധർമ്മാചരണത്തിൽ ദക്ഷയും വൈഷ്ണവവ്രതാചാരിണിയുമായിരുന്നു.

Verse 6

भर्त्रा सह तथा सम्यक्चिक्रीडे सुविनीतवत् । सोऽपि रेमे तया काले हस्तिन्येव महागजः

അവൾ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം സുവിനീതമായി, സംയമത്തോടെ യഥോചിതമായി ക്രീഡാവിഹാരം ചെയ്തു. അവനും ആ സമയത്ത് അവളോടൊപ്പം മഹാഗജം തന്റെ ഹസ്തിനിയോടൊപ്പം രമിക്കുന്നതുപോലെ ആനന്ദിച്ചു.

Verse 7

अर्थाप्तिः पूर्वपुण्येन जाता तस्य महात्मनः । वाणिज्यं स्वजनैर्नित्यं स्वदेशपरदेशजम्

പൂർവ്വപുണ്യഫലത്താൽ ആ മഹാത്മാവിന് ധനസമൃദ്ധി ലഭിച്ചു. അവന്റെ സ്വജനങ്ങൾ സ്വദേശത്തും പരദേശത്തും നിത്യമായി വ്യാപാരം നടത്തി.

Verse 8

कारयत्यर्थजातैश्च परकीयस्वकीयजैः । एवमर्थश्च बहुधा संजातो धर्मदर्शिनः

പരരിൽ നിന്നും സ്വന്തം ഭാഗത്തുനിന്നും ലഭിച്ച ധനത്താൽ അവൻ പല പ്രവർത്തികളും നടത്തിച്ചു. ഇങ്ങനെ ധർമ്മദർശിയായ അവനിൽ പലവിധമായി സമ്പത്ത് കൂട്ടപ്പെട്ടു.

Verse 9

पुत्रत्रयं च संजातं पितुः शुश्रूषणे रतम् । तस्य पुत्राः पितुर्भक्ता द्रव्यादिमदवर्जिताः

പിതാവിന്റെ ശുശ്രൂഷയിൽ ലീനമായ മൂന്ന് പുത്രന്മാർ അവനു ജനിച്ചു. അവർ പിതൃഭക്തരായിരുന്നു; ധനാദികളാൽ വരുന്ന മദം അവർക്കില്ലായിരുന്നു.

Verse 10

पितृवाक्यरताः श्रेष्ठाः स्वधर्माचारशोभनाः । पित्रोः शुश्रूषणादन्यन्नाभिनंदंति किंचन

അവർ ശ്രേഷ്ഠർ—പിതാവിന്റെ വചനങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവർ, സ്വധർമ്മാചരണത്തിൽ ശോഭിക്കുന്നവർ. മാതാപിതൃശുശ്രൂഷയ്ക്ക് പുറമെ മറ്റൊന്നിലും അവർ സന്തോഷം കണ്ടില്ല.

Verse 11

ते सम्बन्धैः सुसंबद्धाः पित्रा धर्मार्थदर्शिना । तत्पत्न्यो मातृपित्रर्चां कारयंत्यनिवारितम्

ധർമ്മവും അർത്ഥവും അറിയുന്ന പിതാവ് അവരെ യോജ്യബന്ധങ്ങളാൽ നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. അവരുടെ ഭാര്യമാർ മാതാപിതാക്കളുടെ പൂജയും ആദരവും നിരന്തരം, തടസ്സമില്ലാതെ നടത്തി.

Verse 12

ऋद्धिमद्भवनं तस्य धनधान्यसमन्वितम् । सोऽपि धर्मरतो नित्यं देवतातिथिपूजकः

അവന്റെ ഭവനം സമൃദ്ധമായിരുന്നു; ധനവും ധാന്യവും നിറഞ്ഞിരുന്നു. എങ്കിലും അവൻ നിത്യം ധർമ്മനിഷ്ഠനായി ദേവപൂജയും അതിഥിസത്കാരവും ചെയ്തു.

Verse 13

गृहागतो न विमुखो यस्य जातु कदाचन । शीतकाले धनं प्रादादुष्णकाले जलान्नदः

ആരെങ്കിലും അവന്റെ വീട്ടിലെത്തിയാൽ ഒരിക്കലും നിരസിക്കപ്പെട്ടില്ല. ശീതകാലത്ത് ധനം നൽകി; ഉഷ്ണകാലത്ത് ജലവും അന്നവും ദാനം ചെയ്തു.

Verse 14

वर्षा काले वस्त्रदश्च बभूवान्नप्रदः सदा । वापीकूपतडागादिप्रपादेवगृहाणि च

മഴക്കാലത്ത് അവൻ വസ്ത്രദാനി ആയിരുന്നു; എപ്പോഴും അന്നദാനി കൂടെ. കൂടാതെ കിണറുകൾ, കുളം/തടാകങ്ങൾ, ജലശാലകൾ, ദേവാലയങ്ങൾ, വിശ്രമഗൃഹങ്ങൾ എന്നിവയും പണിയിച്ചു.

Verse 15

कारयत्युचिते काले शिवविष्णुव्रतस्थितः । इष्टधर्मस्तु वर्णानां समाचीर्णो महाफलः

യോഗ്യ സമയങ്ങളിൽ അവൻ കർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നടത്തിച്ചു; ശിവ-വിഷ്ണു വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരനായിരുന്നു. വർണങ്ങളുടെ ഇഷ്ടധർമ്മം വിധിപൂർവ്വം ആചരിച്ചാൽ മഹാഫലം നൽകുന്നു.

Verse 16

अन्येषां पूर्तधर्माणां तेषां पूर्तकरः सदा । स बभूव धनाढ्योपि व्यसनैर्न समाश्रितः

മറ്റുള്ളവരുടെ പൂർ‍ത്തധർമ്മ പ്രവർത്തനങ്ങളും അവൻ സദാ പൂർത്തിയാക്കിച്ചു. ധനവാനായിരുന്നിട്ടും അവൻ ദുർവ്യസനങ്ങളാലോ ദുരിതങ്ങളാലോ ഒരിക്കലും പിടിക്കപ്പെട്ടില്ല.

Verse 17

एकदा गालवमुनिः शिष्यैर्बहुभिरावृतः

ഒരിക്കൽ ഗാലവമുനി അനേകം ശിഷ്യന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റി അവിടെ എത്തി.

Verse 18

विष्णुभक्तिरतो नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

അവൻ നിത്യം വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ ലീനനായിരുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് പുണ്യമായ ചാതുർമാസ്യകാലത്ത്.

Verse 19

स वाग्भिर्मधुभिस्तस्य अभ्युत्थानासनादिभिः । उपचारैः पुनर्युक्तः कृतार्थ इव मानयन्

അവൻ മധുരവചനങ്ങളാൽ, എഴുന്നേറ്റ് സ്വാഗതം ചെയ്ത്, ആസനം നൽകി, പതിവായ ഉപചാരങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നടത്തി—കൃതാർത്ഥനായതുപോലെ—അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.

Verse 20

अद्य मे सफलं जन्म जातं जीवितमुत्तमम् । अद्य मे सफलो धर्मः कुशलश्चोद्धृतस्त्वया

ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി, എന്റെ ജീവിതം ഉത്തമമായി. ഇന്ന് എന്റെ ധർമ്മം ഫലവത്തായി, എന്റെ കുശലം നിന്മൂലം ഉയർത്തപ്പെട്ടു.

Verse 21

मम पापसहस्राणि दृष्ट्या दग्धानि ते मुने । गृहं मम गृहस्थस्य सकलं पावितं त्वया

ഹേ മുനേ! നിന്റെ ദൃഷ്ടിമാത്രത്തിൽ എന്റെ ആയിരം പാപങ്ങൾ ദഗ്ധമായി. ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥൻ; എന്റെ സമസ്ത ഗൃഹവും നിന്മൂലം പവിത്രമായി.

Verse 22

तस्य भक्त्या प्रसन्नोऽभूद्गतमार्गपरिश्रमः । उवाच मुनिशार्दूलः सच्छूद्रं तं कृतांजलिम्

അവന്റെ ഭക്തിയിൽ പ്രസന്നനായി, യാത്രാശ്രമം അകന്ന മുണിശാർദൂലൻ, കൈകൂപ്പി നിന്ന ആ സത്സൂദ്രനോടു പറഞ്ഞു।

Verse 23

कच्चित्ते कुशलं सौम्य मनो धर्मे प्रवर्तते । अर्थानुबंधाः सततं बन्धुदारसुतादयः

ഹേ സൗമ്യാ, നിനക്ക് കുശലമോ? നിന്റെ മനസ് ധർമ്മത്തിൽ പ്രവൃത്തിക്കുന്നുണ്ടോ? ബന്ധുക്കൾ, ഭാര്യ, മക്കൾ മുതലായ ലോകബന്ധങ്ങൾ ആസക്തിയാൽ നിത്യവും നിന്നെ ബന്ധിക്കുന്നുണ്ടോ?

Verse 24

गोविन्दे सततं भक्तिस्तथा दाने प्रवर्तते । धर्मार्थकाम कार्येषु सप्रभावं मनस्तव

ഗോവിന്ദനോടു നിനക്ക് നിരന്തര ഭക്തിയുണ്ടോ? അതുപോലെ ദാനത്തിൽ പ്രവൃത്തി തുടരുന്നുണ്ടോ? ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നീ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്റെ മനസ് ശുഭപ്രഭാവവും യഥാർത്ഥ സാമർത്ഥ്യവും ഉള്ളതാകട്ടെ।

Verse 25

विष्णुपादोदकं नित्यं शिरसा धार्यते न वा । पादोद्भवं च गंगोदं द्वादशाब्दफलप्रदम्

നീ നിത്യവും വിഷ്ണുപാദോദകം ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുമോ, അല്ലയോ? ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ആ ഗംഗാജലം പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ പുണ്യഫലം നൽകുന്നു।

Verse 26

चातुर्मास्ये विशेषेण तत्फलं द्विगुणं भवेत् । हरिभक्तिर्हरिकथा हरिस्तोत्रं हरेर्नतिः

ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് പ്രത്യേകമായി അതിന്റെ ഫലം ഇരട്ടിയാകും. ഹരിഭക്തി, ഹരികഥ, ഹരിസ്തോത്രം, ഹരിക്ക് നമസ്കാരം—ഇവയാണ് പ്രിയകർമ്മങ്ങൾ.

Verse 27

हरिध्यानं हरेः पूजा सुप्ते देवे च मोक्षकृत् । एवं ब्रुवाणं स मुनिं पुनराह नतिं गतः

ഹരിധ്യാനവും ഹരിപൂജയും—ഭഗവാൻ യോഗനിദ്രയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും—മോക്ഷം നൽകുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ മുനിയെ നമസ്കരിച്ചു അവൻ വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.

Verse 28

भवद्दृष्ट्याश्रमफलमेतज्जातं न संशयः । तथापि श्रोतुमिच्छामि तव वाणीमनामयीम्

നിങ്ങളുടെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ആശ്രമജീവിതഫലം ലഭിച്ചു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. എങ്കിലും, ദോഷരഹിതവും നിർമലവുമായ നിങ്ങളുടെ വാണി കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 29

भवादृशानां गमनं सर्वार्थेषु प्रकल्पते । ततस्तौ सुमुदा युक्तौ संजातौ हृष्टचेतसौ

നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള മഹാത്മാവിന്റെ വരവ് എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സഫലമാക്കുന്നതാണ്. അതുകൊണ്ട് അവർ ഇരുവരും മഹാനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ് ഹൃഷ്ടചിത്തരായി.

Verse 30

मुनिं पैजवनोनाम सच्छूद्रः प्राह संमतः । किमागमनकृत्यं ते कथयस्व प्रसादतः

പൈജവനൻ എന്ന സത്സൂദ്രൻ, മാന്യനും യോഗ്യനും ആയി, മുനിയോട് പറഞ്ഞു—“താങ്കളുടെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്ത്? കൃപയാൽ പറയുക.”

Verse 31

को वा तीर्थप्रसंगश्च चातुर्मास्ये समीपगे । गालवः प्राह सच्छूद्रं धार्मिकं सत्यवादिनम्

“അല്ലെങ്കിൽ ചാതുർമാസ്യം അടുത്തിരിക്കെ ഏത് തീർത്ഥപ്രസംഗമാണ്?” എന്ന് ഗാലവൻ, ധാർമ്മികനും സത്യവാദിയുമായ ആ സത്സൂദ്രനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 32

मम तीर्थावसिक्तस्य मासा बहुतरा गताः । इदानीमाश्रमं यास्ये चातुर्मास्ये समागते

തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തുകൊണ്ട് എനിക്ക് അനേകം മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ ചാതുർമാസ്യം എത്തിയതിനാൽ ഞാൻ എന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 33

आषाढशुक्लैकादश्यां करिष्ये नियमं गृहे । नारायणस्य प्रीत्यर्थं श्रेयोऽर्थं चात्मनस्तथा । प्रत्युवाच मुनिर्धर्मान्विनयानतकन्धरम्

ആഷാഢ ശുക്ല ഏകാദശിയിൽ ഞാൻ വീട്ടിൽ നിയമവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും—നാരായണന്റെ പ്രീതിക്കായും എന്റെ പരമ ശ്രേയസ്സിനായും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനി വിനയത്തോടെ തലകുനിഞ്ഞവനോട് ധർമ്മോപദേശം ചെയ്തു.

Verse 34

पैजवन उवाच । मामनुग्रहजां बुद्धिं ब्रूहि त्वं द्विजपुंगव । वेदेऽधिकारो नैवास्ति वेदसारजपस्य वा

പൈജവനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ബോധം എനിക്ക് ഉപദേശിക്കണം. എനിക്ക് വേദാധ്യയനാധികാരമില്ല; വേദസാരജപത്തിനും ഇല്ല.

Verse 35

पुराणस्मृतिपाठस्य तस्मात्किंचिद्वदस्व मे । तत्त्वात्मसदृशं किंचिद्भाति रूपं महाफलम्

അതുകൊണ്ട് പുരാണ-സ്മൃതി പാരായണത്തിൽ നിന്നെങ്കിലും എനിക്ക് കുറെ ഉപദേശം പറയുക. തത്ത്വത്തിനും ആത്മാവിനും യോജിക്കുന്ന, മഹാഫലം നൽകുന്ന പ്രകാശമയമായ ഒരു സാധന.

Verse 36

चातुर्मास्ये विशेषेण मुक्तिसंसाधकं वद

പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് മുക്തി സിദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാധനം പറയുക.

Verse 37

गालव उवाच । शालिग्रामगतं विष्णुं चक्रांकित पुटं सदा । येऽर्चयन्ति नरा नित्यं तेषां भुक्तिस्त्वदूरतः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ചക്രചിഹ്നിത ശാലഗ്രാമത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ വിഷ്ണുവിനെ നിത്യമായി ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് വിഷയഭോഗാസക്തി ദൂരെയാകും.

Verse 38

शालिग्रामे मनो यस्य यत्किंचित्क्रियते शुभम् । अक्षय्यं तद्भवेन्नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

ശാലഗ്രാമത്തിൽ മനസ്സ് നിശ്ചലമായിരിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുന്ന ഏതു ശുഭകർമ്മവും നിത്യമായി അക്ഷയമാകും; പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ।

Verse 39

शालिग्रामशिला यत्र यत्र द्वारावती शिला । उभयोः संगमः प्राप्तो मुक्तिस्तस्य न दुर्लभा

എവിടെ ശാലഗ്രാമശിലയും എവിടെ ദ്വാരാവതീശിലയും—ഇരുവരുടെയും സംഗമം ലഭിച്ചാൽ, അവനു മോക്ഷം ദുർലഭമല്ല।

Verse 40

शालिग्रामशिला यस्यां भूमौ संपूज्यते नृभिः । पञ्चक्रोशं पुनात्येषा अपि पापशतान्वितैः

മനുഷ്യർ ശാലഗ്രാമശിലയെ വിധിപൂർവം പൂജിക്കുന്ന ഭൂമിയിൽ, ആ ശില അഞ്ചു ക്രോശ പരിധിവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—ശതപാപഭാരമുള്ളവരായാലും പോലും।

Verse 41

तैजसं पिंडमेतद्धि ब्रह्मरूपमिदं शुभम् । यस्याः संदर्शनादेव सद्यः कल्मषनाशनम्

ഇത് തീർച്ചയായും തേജോമയമായ പിണ്ഡം—ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ ശുഭരൂപം; ഇതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഉടൻ കല്മഷം നശിക്കുന്നു।

Verse 42

सर्वतीर्थानि पुण्यानि देवतायतनानि च । नद्यः सर्वा महाशूद्र तीर्थत्वं प्राप्नुवंति हि

ഹേ മഹാശൂദ്രാ! എല്ലാ പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളും, ദേവതകളുടെ പുണ്യാലയങ്ങളും, എല്ലാ നദികളും—ഈ മഹാത്മ്യബന്ധത്താൽ—നിശ്ചയമായും തീർത്ഥത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 43

सन्निधानेन वै तस्याः क्रिया सर्वत्रशोभनाः । व्रजंति हि क्रियात्वं च चातुर्मास्ये विशेषतः

അവളുടെ സന്നിധി മാത്രത്താൽ എല്ലായിടത്തും എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും മംഗളകരവും ശോഭനവുമാകുന്നു; അവ പൂർണ്ണ ഫലപ്രാപ്തി നേടുന്നു—വിശേഷിച്ച് പുണ്യമായ ചാതുർമാസ്യകാലത്ത്.

Verse 44

पूज्यते भवने यस्य शालिग्राम शिला शुभा । कोमलैस्तुलसीपत्रैर्विमुखस्तत्र वै यमः

ഏത് ഭവനത്തിൽ ശുഭമായ ശാലിഗ്രാമശിലയെ কোমല തുളസിയിലകളാൽ പൂജിക്കുന്നുവോ, ആ സ്ഥലത്തുനിന്ന് യമൻ നിശ്ചയമായും വിമുഖനാകുന്നു.

Verse 45

ब्राह्मणक्षत्रियविशां सच्छूद्राणामथापि वा । शालिग्रामाधिकारोऽस्ति न चान्येषां कदाचन

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ—അതുപോലെ സദാചാരമുള്ള ശൂദ്രർക്കും—ശാലിഗ്രാമപൂജയ്ക്ക് അധികാരമുണ്ട്; മറ്റുള്ളവർക്ക് ഒരിക്കലുമില്ല.

Verse 46

सच्छूद्र उवाच । ब्रह्मन्वेदविदां श्रेष्ठ सर्वशास्त्रविशारद । स्त्रीशूद्रादिनिषेधोऽयं शालिग्रामे हि श्रूयते

സദാചാരമുള്ള ശൂദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മൻ! വേദവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സർവ്വശാസ്ത്രവിശാരദനും ആയവനേ—ശാലിഗ്രാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സ്ത്രീ, ശൂദ്ര മുതലായവർക്കുള്ള ഈ നിഷേധം കേൾക്കപ്പെടുന്നുവല്ലോ.

Verse 47

मादृशस्त्वं कथं शालिग्रामपूजाविधिं वद

എന്നെപ്പോലെയുള്ളവന് എങ്ങനെ യോഗ്യത ഉണ്ടാകും? ദയവായി ശാലിഗ്രാമപൂജാവിധി ശരിയായി പറഞ്ഞു തരുക.

Verse 48

गालव उवाच । असच्छूद्रगतं दास निषेधं विद्धि मानद । स्त्रीणामपि च साध्वीनां नैवाभावः प्रकीर्तितः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഓ മാന്യനായ ദാസാ, നിഷേധം ദുഷ്ടശൂദ്രനോടാണ് ബന്ധപ്പെട്ടത്; സ്ത്രീകളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് സാധ്വിയും ധർമ്മനിഷ്ഠയുമുള്ളവർക്കു, അയോഗ്യതയൊന്നും പ്രസ്താവിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 49

मा भूत्संशयस्तेनात्र नाऽप्नुषे संशयात्फलम् । शालिग्रामार्चनपराः शुद्धदेहा विवेकिनः

ഇതിൽ സംശയം വരുത്തരുത്; സംശയത്താൽ ഫലം ലഭിക്കുകയില്ല. ശാലിഗ്രാമാർച്ചനയിൽ നിരതരായവർ ദേഹത്തിൽ ശുദ്ധരും മനസ്സിൽ വിവേകികളും ആകുന്നു.

Verse 50

न ते यमपुरं यांति चातुर्मास्ये च पूजकाः । शालिग्रामार्पितं माल्यं शिरसा धारयंति ये

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പൂജകർ ശാലിഗ്രാമത്തിന് അർപ്പിച്ച മാല തലയിൽ ധരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവർ യമപുരത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല.

Verse 51

तेषां पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात् । शालिग्राम शिलाग्रे तु ये प्रयच्छंति दीपकम्

ശാലിഗ്രാമശിലയുടെ മുമ്പിൽ ദീപം അർപ്പിക്കുന്നവരുടെ ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ ആ നിമിഷം തന്നേ ലയിച്ചുപോകുന്നു.

Verse 52

तेषां सौरपुरे वासः कदाचिन्नैव हीयते । शालिग्रामगतं विष्णुं सुमनोभिर्मनोहरैः । येऽर्चयंति महाशूद्र सुप्ते देवे हरौ तथा

അവർക്കു സൗരപുരത്തിലെ വാസം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുകയില്ല. ഹേ മഹാശൂദ്രാ! ശാലിഗ്രാമത്തിൽ അധിവസിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിനെ മനോഹര സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ അർച്ചിക്കുന്നവർ—ദേവ ഹരി യോഗനിദ്രയിൽ ഇരുന്നാലും—അക്ഷയഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 53

पंचामृतेन स्नपनं ये कुर्वंति सदा नराः । शालिग्रामशिलायां च न ते संसारिणो नराः

ശാലിഗ്രാമശിലയ്ക്ക് സദാ പഞ്ചാമൃതസ്നാപനം ചെയ്യുന്നവർ സംസാരബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങുകയില്ല; അവർ സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നവരല്ല.

Verse 54

मुक्तेर्निदानममलं शालिग्रामगतं हरिम् । हृदि न्यस्य सदा भक्त्या यो ध्यायति स मुक्तिभाक्

ശാലിഗ്രാമത്തിൽ അധിവസിക്കുന്ന, നിർമലവും മോക്ഷത്തിന്റെ കാരണവുമായ ഹരിയെ ഹൃദയത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ച് സദാ ഭക്തിയോടെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ മോക്ഷഭാഗി ആകുന്നു.

Verse 55

तुलसीदलजां मालां शालिग्रामोपरि न्यसेत् । चातुर्मास्ये विशेषेण सर्वकामानवाप्नुयात्

ശാലിഗ്രാമത്തിന്മേൽ തുളസിദളമാല അർപ്പിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭക്തൻ എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കും.

Verse 56

न तावत्पुष्पजा माला शालिग्रामस्य वल्लभा । सर्वदा तुलसी देवी विष्णोर्नित्यं शुभा प्रिया

ശാലിഗ്രാമത്തിന് പുഷ്പമാല അത്ര പ്രിയമല്ല; തുളസീദേവി സദാ മംഗളദായിനിയും വിഷ്ണുവിന് നിത്യപ്രിയയും ആകുന്നു.

Verse 57

तुलसी वल्लभा नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः । शालिग्रामो महाविष्णुस्तुलसी श्रीर्न संशयः

തുളസി നിത്യവും പ്രിയമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുര്മാസ്യത്തിൽ. ശാലിഗ്രാമം തന്നെയാണ് മഹാവിഷ്ണു; തുളസിയാണ് ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 58

अतो वासितपानीयैः स्नाप्यं चंदनचर्चितैः । मंजरीभिर्युतं देवं शालग्रामशिलाहरिम्

അതുകൊണ്ട് സുഗന്ധജലങ്ങളാൽ ശാലിഗ്രാമശിലാരൂപനായ ഹരിയെ സ്നാനിപ്പിച്ച്, ചന്ദനലേപനം ചെയ്ത്, തുളസി മഞ്ജരികളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ ദേവനെ ആരാധിക്കണം.

Verse 59

तुलसीसंभवाभिश्च कृत्वा कामानवाप्नुयात् । पत्रे तु प्रथमे ब्रह्मा द्वितीये भगवाञ्छिवः

തുളസിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ദ്രവ്യങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്താൽ അഭിലഷിത ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും. അതിന്റെ ആദ്യ ഇലയിൽ ബ്രഹ്മാവും, രണ്ടാം ഇലയിൽ ഭഗവാൻ ശിവനും വസിക്കുന്നു.

Verse 60

मंजर्यां भगवान्विष्णुस्तदेकस्थत्रया सदा । मंजरी दलसंयुक्ता ग्राह्या बुधजनैः शुभा

മഞ്ജരിയിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ ഒരേ തുളസിയിൽ ത്രിമൂർത്തികൾ സദാ ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇലകളോടുകൂടിയ ശുഭ തുളസി മഞ്ജരി ജ്ഞാനികൾ പൂജയ്ക്കായി സ്വീകരിക്കണം.

Verse 61

तां निवेद्य गुरौ भक्त्या जन्मादिक्षयकारणम् । शालिग्रामे धूपराशिं निवेद्य हरितत्परः

ആ (തുളസി സമർപ്പണം) ഭക്തിയോടെ ഗുരുവിന് നിവേദിച്ച്—ജന്മാദികളുടെ ക്ഷയകാരണമാകുന്നതായി—ഹരിയിൽ തത്പരനായി ശാലിഗ്രാമത്തിന് ധൂപരാശി നിവേദിക്കണം.

Verse 62

चातुर्मास्ये विशेषेण मनुष्यो नैव नारकी । शालिग्रामं नरो दृष्ट्वा पूजितं कुसुमैः शुभैः

ചാതുര്മാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി മനുഷ്യൻ നരകഗാമിയാകുകയില്ല; ശുഭപുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ട ശാലിഗ്രാമദർശനം കൊണ്ടു നരൻ നരകഗതിയിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 63

सर्वपापविशुद्धात्मा याति तन्मयतां हरौ । य स्तौत्यश्मगतं विष्णुं गंडकीजलसंभवम्

ഗണ്ഡകീജലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശിലാരൂപ വിഷ്ണുവിനെ ആരെല്ലാം സ്തുതിക്കുന്നുവോ, അവർ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധരായി ഹരിയിൽ തന്മയത പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 64

श्रुतिस्मृतिपुराणैश्च सोऽपि विष्णुपदं व्रजेत् । शालिग्रामशिलायाश्च चतुर्विंशतिसंख्यकाः । भेदाः संति महाशूद्र ताञ्छृणुष्व महामते

ശ്രുതി, സ്മൃതി, പുരാണങ്ങളുടെ സാക്ഷ്യപ്രകാരം അവനും വിഷ്ണുപദം പ്രാപിക്കും. ഹേ മഹാശൂദ്രാ, ശാലിഗ്രാമശിലയ്ക്ക് ഇരുപത്തിനാലു ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ട്—ഹേ മഹാമതേ, കേൾക്കുക।

Verse 65

इमाः पूज्याश्च लोकेऽत्र चतुर्विंशतिसंख्यकाः । तासां च दैवतं विष्णुं नामानि च वदाम्यहम्

ഈ ഇരുപത്തിനാലു പ്രകാരങ്ങളും ഈ ലോകത്തിൽ പൂജ്യങ്ങളാണ്; അവയുടെ അധിഷ്ഠാതൃദേവൻ വിഷ്ണുവാണ്. ഇനി അവയുടെ നാമങ്ങളും ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 66

स एव मूर्त्तश्चतुरुत्तरासिर्विंशद्भिरेको भगवान्यथाऽद्यः । स एव संवत्सरनामसंज्ञः स एव ग्रावागत आदिदेवः

അവൻ തന്നേ ആദ്യഭഗവാൻ; ഒരുവനായിട്ടും ഇരുപത്തിനാലു മൂർത്തികളായി പ്രകാശിക്കുന്നു। അവൻ തന്നേ (ഇരുപത്തിനാലു) സംവത്സരനാമങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ തന്നേ ആദിദേവൻ, പുണ്യശിലാരൂപമായി അവതരിച്ചവൻ।

Verse 243

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने शालिग्रामपूजनमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത്, ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനവും ബ്രഹ്മ-നാരദസംവാദവും ഉൾപ്പെട്ട ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യത്തിലെ പൈജവനോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘ശാലിഗ്രാമപൂജനമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന ഇരുനൂറ്റി നാല്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തം.