Adhyaya 241

Verse 1

ईश्वर उवाच । एतत्ते पूजनं विष्णोः षोडशोपायसंभवम् । कथितं यद्द्विजः कृत्वा प्राप्नोति परमं पदम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പതിനാറു ഉപായങ്ങളാൽ സിദ്ധമാകുന്ന വിഷ്ണുപൂജയെ ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു; അത് ചെയ്താൽ ദ്വിജൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 2

तथा च क्षत्रियविशां करणान्मुक्तिरुत्तमा । शूद्राणां नाधिकारोऽस्मिन्स्त्रीणां नैव कदाचन

അതുപോലെ ക്ഷത്രിയർക്കും വൈശ്യർക്കും ഇത് ആചരിച്ചാൽ ഉത്തമമായ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ കാര്യത്തിൽ ശൂദ്രർക്കു അധികാരമില്ല; സ്ത്രീകൾക്കും ഒരിക്കലുമില്ല.

Verse 3

कार्तिकेय उवाच । शूद्राणां च तथा स्त्रीणां धर्मं विस्तरतो वद । केन मुक्तिर्भवेत्तेषां कृष्णस्याराधनं विना

കാർത്തികേയൻ പറഞ്ഞു—ശൂദ്രന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും ധർമ്മം വിശദമായി പറയുക. കൃഷ്ണാരാധനയില്ലാതെ അവർക്കു മോക്ഷം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

Verse 4

ईश्वर उवाच । सच्छूद्रैरपि नो कार्या वेदाक्षरविचारणा । न श्रोतव्या न पठ्या च पठन्नरकभाग्भवेत्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സച്ചൂദ്രന്മാർക്കും വേദാക്ഷരവിചാരം ചെയ്യരുത്. അത് കേൾക്കരുത്, പാരായണം ചെയ്യരുത്; പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ നരകഭാഗിയാകും.

Verse 5

पुराणानां नैव पाठः श्रवणं कारयेत्सदा । स्मृत्युक्तं सुगुरोर्ग्राह्यं न पाठः श्रवणादिकम्

പുരാണങ്ങളുടെ പാരായണമോ ശ്രവണവോ എല്ലായ്പ്പോഴും നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കരുത്. സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞതു സദ്ഗുരുവിൽ നിന്നു ഗ്രഹിക്കണം—വെറും പാരായണ-ശ്രവണാദികൾ അല്ല.

Verse 6

स्कंद उवाच । सच्छूद्राः के समाख्यातास्तांश्च विस्तरतो वद । के संतः के च शूद्राश्च सच्छूद्रा नामतश्च के

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—‘സച്ചൂദ്രർ’ എന്നു ആരെ വിളിക്കുന്നു? അവരെ വിശദമായി പറയുക. ആരാണ് സജ്ജനർ, ആരാണ് ശൂദ്രർ, പ്രത്യേകമായി ‘സച്ചൂദ്ര’ എന്ന നാമമുള്ളവർ ആരാണ്?

Verse 7

ईश्वर उवाच । धर्मोढा यस्य पत्नी स्यात्स सच्छूद्र उदाहृतः । समानकुलरूपा च दशदोषविवर्जिता

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ധർമ്മപ്രകാരം വിവാഹിതയായ ഭാര്യയുള്ളവൻ ‘സച്ചൂദ്രൻ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അവൾ സമകുല-രൂപയുള്ളവളായി, ദശദോഷവിവർജിതയായിരിക്കണം.

Verse 8

उद्वोढा वेदविधिना स सच्छूद्रः प्रकीर्तितः । अक्लीवाऽव्यंगिनी शस्ता महारोगाद्यदूषिता

വേദവിധിപ്രകാരം വിവാഹം നടന്നവൻ ‘സച്ചൂദ്രൻ’ എന്നു പ്രഖ്യാതനാകുന്നു. (ഭാര്യ) പ്രശസ്തയായിരിക്കണം—ക്ലീബത്വരഹിത, അവ്യംഗിനി, മഹാരോഗാദികളാൽ അദൂഷിത.

Verse 9

अनिंदिता शुभकला चक्षुरोगविवर्जिता । बाधिर्यहीना चपला कन्या मधुरभाषिणी

ആ കന്യക നിന്ദാരഹിതയും, ശുഭകലകളാൽ സമ്പന്നയും, നേത്രരോഗമില്ലാത്തവളും; ബധിരതയില്ലാത്ത, ചുറുചുറുപ്പുള്ള, മധുരഭാഷിണിയുമായിരിക്കണം।

Verse 10

दूषणैर्दशभिर्हीना वेदोक्तविधिना नरैः । विवाहिता च सा पत्नी गृहिणी यस्य सर्वदा

പത്ത് ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തയും, വേദോക്തവിധിപ്രകാരം മുതിർന്നവരാൽ വിവാഹിതയുമായ അവൾ, തന്റെ ഭർത്താവിന് എപ്പോഴും യഥാർത്ഥ ഗൃഹിണിയായി കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 11

सच्छूद्रः स तु विज्ञेयो देवादीनां विभागकृत् । पुण्यकार्येषु सर्वेषु प्रथमं सा प्रकीर्तिता

ദേവാദികൾക്കുള്ള പങ്കുകൾ യഥാവിധി വിഭജിക്കുന്നവനെയാണ് ‘സത്‌ശൂദ്രൻ’ എന്ന് അറിയേണ്ടത്; എല്ലാ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും ഗൃഹിണി (ഗൃഹസ്ഥധർമ്മം) പ്രഥമമെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 12

तया सुविहितो धर्मः संपूर्णफलदायकः । चातुर्मास्ये विशेषेण तया सह गुणाधिकः

അവളോടൊപ്പം (ഭാര്യയോടൊപ്പം) സുവിധിയായി അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ധർമ്മം സമ്പൂർണ്ണ ഫലം നൽകുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് അവളോടൊപ്പം ചെയ്ത കർമ്മം കൂടുതൽ ഗുണഫലപ്രദമാകുന്നു।

Verse 13

भार्यारतिः शुचिर्भृत्यादीनां पोषणतत्परः । श्राद्धादिकारको नित्यमिष्टापूर्त्तप्रसाधकः

ഭാര്യയോടു സ്നേഹരതനും, ആചാരത്തിൽ ശുചിയുമുള്ളവൻ; ഭൃത്യാദി ആശ്രിതരുടെ പോഷണത്തിൽ തൽപരൻ; നിത്യമായി ശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് ഇഷ്ട-പൂർത്ത പ്രവർത്തികൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നവൻ—അവനാണ് ആദർശ ഗൃഹസ്ഥൻ।

Verse 14

नमस्कारान्तमन्त्रेण नामसंकीर्तनेन च । देवा स्तस्य च तुष्यन्ति पंचयज्ञादिकैः शुभैः

നമസ്കാരാന്തമന്ത്രങ്ങളാലും ദിവ്യനാമസങ്കീർത്തനത്താലും ദേവന്മാർ പ്രസന്നരാകുന്നു; ശുഭമായ പഞ്ചയജ്ഞാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങളാലും അവർ ഹർഷിക്കുന്നു।

Verse 15

स्नानं च तर्पणं चैव वह्निहोमोऽप्यमंत्रकः । ब्रह्मयज्ञोऽतिथेः पूजा पंचयज्ञान्न संत्यजेत्

സ്നാനം, തർപ്പണം, മന്ത്രമില്ലെങ്കിലും അഗ്നിഹോമം, ബ്രഹ്മയജ്ഞം (സ്വാധ്യായം/പാരായണം), അതിഥിപൂജ—ഈ പഞ്ചയജ്ഞ കർത്തവ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കരുത്।

Verse 16

कार्यं स्त्रीभिश्च शूद्रैश्च ह्यमंत्रं पंचयज्ञकम् । पंचयज्ञैश्च संतुष्टा यथैषां पितृदेवताः

സ്ത്രീകളും ശൂദ്രരും മന്ത്രമില്ലാതെ പഞ്ചയജ്ഞം അനുഷ്ഠിക്കണം; ആ പഞ്ചയജ്ഞങ്ങളാൽ അവരുടെ പിതൃദേവതകൾ യഥാവിധി സന്തുഷ്ടരാകുന്നു।

Verse 17

तथा पतिव्रतायाश्च पतिशुश्रूषया सदा । पतिव्रताया देहे तु सर्वे देवा वसंति हि

അതുപോലെ പതിവ്രതയുടെ നിരന്തര പതി-ശുശ്രൂഷയാൽ, ആ പതിവ്രതയുടെ ദേഹത്തിൽ സത്യമായും സർവ്വ ദേവന്മാർ വസിക്കുന്നു।

Verse 18

अतस्ताभ्यां समेताभ्यां धर्मादीनां समागमः । यदोभयोर्मते पृष्टे संतुष्टाः पितृदेवताः

അതുകൊണ്ട് ആ ഇരുവരും ഒന്നാകുമ്പോൾ ധർമ്മാദി ഗുണങ്ങളുടെ സമ്യക് സംഗമം സംഭവിക്കുന്നു; ഇരുവരുടെയും സമ്മതത്തോടെ കാര്യം ചെയ്താൽ പിതൃദേവതകൾ സന്തുഷ്ടരാകുന്നു।

Verse 19

कार्यादीनां च सर्वेषां संगमस्तत्र नित्यदा । चातुर्मास्ये समायाते विष्णुभक्त्या तयोः शिवम्

അവിടെ നിത്യം എല്ലാ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളുടെയും അനുബന്ധ കര്‍മ്മങ്ങളുടെയും ശുഭസംഗമം ഉണ്ടാകുന്നു. ചാതുര്മാസ്യം വന്നാല്‍ വിഷ്ണുഭക്തിയാല്‍ ദമ്പതികള്‍ക്ക് ശിവം—മംഗലവും ക്ഷേമവും—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 20

समानजातिसंभूता पत्नी यस्य धृता भवेत् । पूर्वो भर्त्ताऽर्द्धभागी स्याद्द्वितीयस्य न किंचन

ഒരു പുരുഷന്‍ തനിക്കേത് ജാതിയില്‍ ജനിച്ച സ്ത്രീയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചാല്‍, ധര്‍മ്മഫലാധികാരത്തില്‍ മുന്‍ ഭര്‍ത്താവ് അര്‍ദ്ധഭാഗി ആകുന്നു; രണ്ടാം ഭര്‍ത്താവിന് ഒന്നുമില്ല.

Verse 21

अर्थकार्याधिकारोऽस्यास्तेन धर्मार्धधारिणी । स्वंस्वं कृतं सदैव स्यात्तयोः कर्म शुभाशुभम्

ധനവും പ്രായോഗികകാര്യങ്ങളും സംബന്ധിച്ച് അവള്‍ക്ക് അധികാരമുണ്ട്; അതുകൊണ്ട് അവള്‍ ധര്‍മ്മത്തിന്റെ അര്‍ദ്ധഭാരം വഹിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഓരോരുത്തന്‍ ചെയ്തതും എപ്പോഴും അവനുടേതുതന്നെ—ശുഭമോ അശുഭമോ കര്‍മ്മം സ്വകീയമാണ്.

Verse 22

याऽनुगच्छति भर्तारं मृतं सुतपसा द्विज । साध्वी सा हि परिज्ञेया तया चोद्ध्रियते कुलम्

ഹേ ദ്വിജാ! കഠിനമായ പതിവ്രത-തപസ്സിലൂടെ മരിച്ച ഭര്‍ത്താവിനെയും അനുഗമിക്കുന്ന സ്ത്രീയെയാണ് സത്യസാധ്വി എന്നു അറിയേണ്ടത്; അവളാല്‍ കുലം ഉന്നതമാകുന്നു.

Verse 23

अन्यजातेर्मृतस्याथ धृता वापि विवाहिता । वैश्वानरस्य मार्गेण सा तमुद्धरते पतिम्

മറ്റൊരു ജാതിയിലെ പുരുഷന്‍ മരിച്ച ശേഷം അവളെ ആരെങ്കിലും സ്വീകരിച്ചാലും അല്ലെങ്കില്‍ വിവാഹം ചെയ്താലും, വൈശ്വാനര-മാര്‍ഗ്ഗത്തിലൂടെ അവള്‍ക്ക് ആ ഭര്‍ത്താവിനെ ഉദ്ധരിക്കാം.

Verse 24

यथा जलाच्च जंबालः कृष्यते धार्मिकैर्नृभिः । एवमुद्धरते साध्वी भर्त्तारं याऽनुग च्छति

ധർമ്മനിഷ്ഠരായ പുരുഷന്മാർ വെള്ളത്തിൽ നിന്നു ചെളിയെ ഉയർത്തി എടുക്കുന്നതുപോലെ, ഭർത്താവിനെ അനുസരിക്കുന്ന പതിവ്രതയായ സാധ്വി തന്റെ ഭർത്താവിനെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു।

Verse 25

अन्यजातिसमुद्भूता अन्येन विधृता यदि । तावुभौ धर्मकार्येषु संत्याज्यौ नित्यदा मतौ

മറ്റൊരു ജാതിയിൽ ജനിച്ച സ്ത്രീയെ മറ്റൊരു പുരുഷൻ സ്വീകരിച്ചാൽ, ആ ഇരുവരെയും ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ നിത്യമായി ഉപേക്ഷ്യരെന്നു കരുതുന്നു।

Verse 26

स्वंस्वं कर्म प्रकुरुतः सत्कर्म जं स्वकं फलम् । तस्माद्वरिष्ठा हीना वा सत्कुल्या शूद्रसंभवैः

ഓരോരുത്തനും താന്താന്റെ കര്‍മ്മം ചെയ്യുന്നു; കര്‍മ്മഫലവും താന്താന്റേതുതന്നെ. അതുകൊണ്ട് ഉയർന്നവളായാലും താഴ്ന്നവളായാലും, സത്കുലജനിതയായ സ്ത്രീ ശൂദ്രസംഭവരേക്കാൾ ശ്രേയസ്കരി എന്നു പറയുന്നു।

Verse 27

धृता न कार्या सा पत्नी यत्करोति न वर्द्धते । तया सह कृतं पुण्यं वर्द्धते दशधोत्तरम्

ഏത് ഭാര്യ ചെയ്തതും വർദ്ധിക്കാത്തതോ, അത്തരം ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കരുത്. എന്നാൽ അവളോടൊപ്പം ചെയ്ത പുണ്യം പത്തിരട്ടിയും അതിലധികവും വർദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 28

अनन्ततृप्तिदं नैव तत्सुतैरपि वा तथा । क्रयक्रीता च या कन्या दासी सा परिकीर्तिता

ആ ക്രമം അനന്ത തൃപ്തി നൽകുന്നതല്ല; അവളുടെ പുത്രന്മാരാലും അങ്ങനെ ആവുകയില്ല. വില കൊടുത്ത് വാങ്ങപ്പെട്ട കന്യയെ ‘ദാസി’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 29

सच्छूद्रस्याधिकारे सा कदाचिन्नैव जायते । या कन्या स्वयमुद्यम्य पित्रा दत्ता वराय च

പിതാവ് സ്വയം മുന്നോട്ടുവന്ന് വരനു ദാനം ചെയ്യുന്ന ആ കന്യ ഒരിക്കലും സത്സൂദ്രന്റെ അധികാരപരിധിയിൽപ്പെടുകയില്ല।

Verse 30

विवाहविधिनोदूढा पितृदेवार्थसाधिनी । सुलक्षणा विनीता सा विवेकादिगुणा शुभा

വിധിപ്രകാരം വിവാഹിതയായ അവൾ പിതൃ-ദേവകാര്യങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം നിറവേറ്റുന്നു. ശുഭലക്ഷണസമ്പന്ന, വിനീതയും നിയന്ത്രിതയും, വിവേകാദി ഗുണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയായ അവൾ മംഗളമയിയാണ്।

Verse 31

सच्चरित्रा पतिपरा सा तेभ्यो दातुमर्हति । विशुद्धकुलजा कन्या धर्मोढा धर्मचारिणी

സച്ചരിത്രയും പതിപരായണയും ആയ അവൾ അവർക്കു (വിവാഹാർത്ഥം) ദാനം ചെയ്യാൻ യോഗ്യയാണ്. വിശുദ്ധകുലജനിത കന്യ, ധർമ്മപ്രകാരം വിവാഹിതയായി ധർമ്മാചാരിണിയാണ്।

Verse 32

सा पुनाति कुलं सर्वं मातृतः पितृतस्तथा । एष एव मया प्रोक्तः सच्छूद्राणां परो विधिः

അവൾ മാതൃപക്ഷത്തിലും പിതൃപക്ഷത്തിലും സമസ്ത കുലത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഇതുതന്നെ, ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ, സത്സൂദ്രർക്കുള്ള പരമവിധിയാണ്।

Verse 33

अधोजातिसमुद्भूता सच्छूद्रात्क्रमहीनजा । विवाहो दशधा तेषां दशधा पुत्रता भवेत्

അധോജാതിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർക്കും, സത്സൂദ്രനിൽ നിന്നു ക്രമഭ്രഷ്ടമായി ജനിച്ചവർക്കും വിവാഹം ദശവിധമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ പുത്രത്വവും ദശവിധമാകുന്നു।

Verse 34

चत्वार उत्तमाः प्रोक्ता विवाहा मुनिसत्तम । शेषाः सर्वप्रकृतिषु कथिताश्च पुराविदैः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! നാല് വിവാഹങ്ങൾ ഉത്തമമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശേഷിക്കുന്നവയും വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾക്കും സാഹചര്യങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായി പുരാതനപരമ്പരാവിദഗ്ധർ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 35

प्राजापत्यस्तथा ब्राह्मो दैवार्षो चातिशोभना । गांधर्वश्चासुरश्चैव राक्षसश्च पिशाचकः

പ്രാജാപത്യവും ബ്രാഹ്മവും, ദൈവവും ആർഷവും—ഇവ അത്യന്തം പ്രശസ്തം. കൂടാതെ ഗന്ധർവം, ആസുരം, രാക്ഷസം, പൈശാചം—ഇവയും വിവാഹഭേദങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 36

प्रातिभो घातनश्चेति विवाहाः कथिता दश । एते हि हीनजातीनां विवाहाः परिकीर्तिताः

‘പ്രാതിഭ’യും ‘ഘാതന’യും—ഇങ്ങനെ വിവാഹങ്ങൾ ആകെ പത്ത് എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇവ തന്നെയാണ് ഹീനജാതികളിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ട വിവാഹരൂപങ്ങൾ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 37

औरसः क्षेत्रजश्चैव दत्तः कृत्रिम एव च । गूढोत्पन्नोऽपविद्धश्च कानीनश्च सहोढजः

പുത്രഭേദങ്ങൾ—ഔരസൻ, ക്ഷേത്രജൻ, ദത്തൻ, കൃത്രിമൻ; കൂടാതെ ഗൂഢോത്പന്നൻ, അപവിദ്ധൻ, കാനീനൻ, സഹോഢജൻ—എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നു.

Verse 38

क्रीतः पौनर्भवश्चापि पुत्रा दशविधाः स्मृताः । औरसादपि हीनाश्च तेऽपि तेषां शुभावहाः

ക്രീതനും പൗനർഭവനും കൂടി സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെ പുത്രർ പത്ത് വിധം. ഔരസനേക്കാൾ ഹീനരായാലും, തത്തത് സാഹചര്യത്തിൽ അവർക്ക് ശുഭഫലപ്രദരാണ്.

Verse 39

अष्टादशमिता नीचाः प्रकृतानां यथातथा । विधिनैव क्रिया नैव स्मृति मार्गोऽपि नैव च

സമൂഹത്തിൽ എങ്ങനെയായാലും കാണപ്പെടുന്ന നീചർ പതിനെട്ട് വിഭാഗങ്ങളാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവർക്കു വിധിപ്രകാരം ക്രിയയില്ല; സ്മൃതിനിർദ്ദേശിച്ച മാർഗവും ഇല്ല.

Verse 41

न दानस्य क्षयो लोके श्रद्धया यत्प्रदीयते । अश्रद्धयाऽशुचितया दानं वैरस्यकारणम्

ഈ ലോകത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ നൽകിയ ദാനം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കുകയില്ല. എന്നാൽ അശ്രദ്ധയോടെയും അന്തർഅശുചിതയോടെയും നൽകിയ ദാനം വൈരത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

Verse 42

अहिंसादि समादिष्टो धर्मस्तासां महाफलः । चातुर्मास्ये विशेषेण त्रिदिवेशादिसेवया

അവർക്കായി അഹിംസ മുതലായവയിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ധർമ്മം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതു മഹാഫലദായകം. പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ, ദേവേന്ദ്രാദി ദിവ്യന്മാരുടെ ഭക്തിസേവയാൽ.

Verse 43

सुदर्शनैस्तथा धर्मः सेव्यते ह्यविरोधिभिः । सच्छूद्रैर्दानपुण्यैश्च द्विजशुश्रूषणादिभिः

സുദർശനവും വിരോധമില്ലാത്തവരുമായവർ ധർമ്മം ആചരിക്കണം. അതുപോലെ സത്സൂദ്രരും ദാനപുണ്യങ്ങളാലും ദ്വിജശുശ്രൂഷ മുതലായ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളാലും ധർമ്മം പാലിക്കണം.

Verse 44

वृत्तिश्च सत्यानृतजा वाणिज्यव्यव हारजा । अशीतिभागमारद्याद्व्याजाद्वार्धुषिकः शते

ജീവിക സത്യമായോ സത്യ-അസത്യ മിശ്രമായോ ഉള്ള ഇടപാടുകളിൽ നിന്നും, വാണിജ്യ-വ്യാപാരങ്ങളിൽ നിന്നും ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ പലിശയിൽ, നൂറിന് എൺപതാം ഭാഗം മാത്രം പലിശയായി എടുക്കണം.

Verse 45

सपादभागवृद्धिस्तु क्षत्त्रियादिषु गृह्यते । एवं न बन्धो भवति पातकस्य कदाचन

ക്ഷത്രിയാദികളിൽ പാദഭാഗ വർധന അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ നിയമം പാലിച്ചാൽ പാപബന്ധം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 46

प्रातःकर्म सुरेशानां मध्याह्ने द्विजसेवनम् । अपराह्णेऽथ कार्याणि कुर्वन्मर्त्यः सुखी भवेत्

പ്രഭാതത്തിൽ ദേവാധിപന്മാരെ പൂജിക്കണം, മധ്യാഹ്നത്തിൽ ദ്വിജസേവനം ചെയ്യണം. പിന്നെ അപരാഹ്നത്തിൽ ലോകകാര്യങ്ങൾ ചെയ്താൽ മർത്ത്യൻ സുഖിയാകും.

Verse 47

गृहस्थैश्च सदा भाव्यं यावज्जीवं क्रियापरैः । पंचयज्ञरतैश्चैवातिथिद्विजसुपूजकैः

ഗൃഹസ്ഥർ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സദാചാരക്രിയകളിൽ നിഷ്ഠരായി, പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങളിൽ രതരായി, അതിഥിയെയും ദ്വിജനെയും യഥോചിതമായി പൂജിക്കണം.

Verse 48

विष्णुभक्तिरतैश्चैव वेदमन्त्रविपाठकैः । सततं दानशीलैश्च दीनार्तजनवत्सलैः

അവർ വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ രതരായി, വേദമന്ത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്ത്, എപ്പോഴും ദാനശീലരായി, ദീനരും ആർ‍ത്തരുമായ ജനങ്ങളോടു വാത്സല്യമുള്ളവരായിരിക്കണം.

Verse 49

क्षमादिगुणसंयुक्तैर्द्वादशाक्षरपूजकैः । षडक्षरमहोद्गारपरमानन्दपूरितैः

ക്ഷമാദിഗുണങ്ങളാൽ യുക്തരായി ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രത്തോടെ പൂജിക്കണം; പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞ് ഷഡക്ഷര മഹാമന്ത്രം മഹോച്ചരിക്കണം.

Verse 50

सदपत्यैः सदाचारैः सतां शुश्रूषणैरपि । विमत्सरैः सदा स्थेयं तापक्लेशविवर्जितैः

സത്പുത്രന്മാരോടും സദാചാരത്തോടും സജ്ജനസേവയോടും കൂടി സദാ വസിക്കണം. അസൂയരഹിതനായി താപക്ലേശങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലെയിരിക്കണം.

Verse 51

प्रव्रज्यावर्जनैरेवं सच्छूद्रैर्धर्मतत्परैः । तोषणं सर्वभूतानां कार्यं वित्तानुसारतः

ഇങ്ങനെ അന്യായമായ അലച്ചിൽ ഒഴിവാക്കി ധർമ്മത്തിൽ തത്പരരായ സച്ചൂദ്രർ തങ്ങളുടെ ശേഷിയനുസരിച്ച് സർവഭൂതങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കണം.

Verse 52

सदा विष्णुशिवादीनां ये भक्तास्ते नराः सदा । देववद्दिवि दीव्यंति चातुर्मास्ये विशेषतः

വിഷ്ണു, ശിവ മുതലായ ദേവന്മാരോടു സദാ ഭക്തിയുള്ളവർ—അവർ പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യ വ്രതാചരണത്തിലൂടെ ദേവന്മാരെപ്പോലെ സ്വർഗത്തിൽ ദീപ്തിമാന്മാരാകുന്നു.

Verse 241

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्यान ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये तपोऽधिकारे सच्छूद्रकथनंनामैकचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ അന്തർഗതമായ ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ–നാരദ സംവാദത്തിലെ ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യ തപോऽധികാര ഭാഗത്തിൽ ‘സച്ചൂദ്രകഥനം’ എന്ന രണ്ടുനൂറ്റി നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.