Adhyaya 11

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു— ഹേ സൂതപുത്രാ! ഏത് അത്ഭുതം കൊണ്ടാണ് രാജാവ് കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായത്? ആ ഭൂപതി എങ്ങനെ തപസ്സു ചെയ്തു, എത്രകാലം ചെയ്തു?

Verse 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

അവനോട് ശംഖതീർത്ഥം കാണിച്ച ആ ബ്രാഹ്മണർ ആരായിരുന്നു—ദുഃഖിതനായ ആ മഹാത്മാവിനെ രോഗമുക്തനാക്കുവാൻ അവർ അതു വെളിപ്പെടുത്തിയതല്ലോ?

Verse 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

ആ ശംഖതീർത്ഥം ഏതാണ്, അത് ഏത് സ്ഥലത്താണ് സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നത്? അതിന്റെ പ്രഭാവം എന്ത്—എല്ലാം നിശേഷമായി വിശദമായി പറയുക.

Verse 4

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഈ മനോഹരമായ കഥ കീർത്തിക്കും; ഇത് സർവ്വപാപഹരവും ചമത്കാരനൃപനിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതുമാണ്.

Verse 5

स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः

അവൻ പ്രഭാസം മുതലായ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പൂർണ്ണമായി സഞ്ചരിച്ചു; തപസ്വിയായിരുന്നു, നിയന്ത്രിതാഹാരിയായിരുന്നു, ഭിക്ഷയായി ലഭിച്ച അന്നം മാത്രമേ ഭക്ഷിച്ചിരുന്നുള്ളു.

Verse 6

पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः

അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രമുഖ വൈദ്യന്മാരോട് ഔഷധങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; അതുപോലെ മന്ത്രവിദന്മാരോടും മന്ത്രങ്ങൾ ചോദിച്ചു—എപ്പോഴും രോഗനാശം ലക്ഷ്യമാക്കി.

Verse 7

न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः

രാജശാർദൂലനായ ആ നൃപന് ഒന്നും ഇഷ്ടമായി ലഭിച്ചില്ല—മന്ത്രമോ ഔഷധമോ തീർത്ഥമോ ഒന്നുമല്ല—അതിനാൽ അവന്റെ വ്യാധി ക്ഷയിക്കുവാൻ.

Verse 9

निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः

അവൻ അത്യന്തം പുണ്യമയമായ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദീർഘകാലം വാസം ചെയ്തു. വീണ ഇലകളും ഫലങ്ങളും ആഹാരമാക്കി, രാത്രിയിൽ എപ്പോഴും ഭൂമിയിൽ ശയിച്ചു; ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കു മാറി, മദവും അഹങ്കാരവും വിട്ടവനായി നിന്നു.

Verse 10

ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्

പിന്നീട് ചില ദിവസങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹീപതി, തീർത്ഥയാത്രയെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന അനേകം ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരെ കണ്ടു.

Verse 11

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത് ശംഖതീർത്ഥോത്പത്തി-മാഹാത്മ്യവർണ്ണനത്തിൽ ‘ചമത്കാര ഭൂപതി ബ്രാഹ്മണർക്കു നഗരദാനം നൽകിയ വിവരണം’ എന്ന ഏകാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 13

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति

“ഇവിടെ ഏതെങ്കിലും ഉപായമുണ്ടോ—ദൈവികമോ മാനുഷികമോ—ഔഷധമോ മന്ത്രമോ—അതുകൊണ്ട് ഈ കുഷ്ഠം ശമിക്കുമോ?”

Verse 15

अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्

അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമൊന്നും അറിയില്ലെങ്കിൽ, തീയിലോ വെള്ളത്തിലോ ചാടിയോ വിഷം കഴിച്ചോ ഞാൻ ഇവിടെ വെച്ച് എന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 16

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കരുണ നിറഞ്ഞ ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാർ ആ രാജാവിനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.

Verse 17

अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्

ഹേ രാജാവേ, ഈ സ്ഥലത്തിന് അധികം അകലെയല്ലാതെ സകല രോഗങ്ങളെയും ശമിപ്പിക്കുന്ന 'ശംഖതീർത്ഥം' എന്ന് പേരുള്ള ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്.

Verse 18

ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः

രോഗബാധിതരും, ഒറ്റക്കണ്ണുള്ളവരും, അന്ധരും, ബുദ്ധിമാന്ദ്യമുള്ളവരും, അംഗവൈകല്യമുള്ളവരും, അധിക അവയവങ്ങളുള്ളവരും, വിരൂപരും, വികൃതമായ മുഖമുള്ളവരുമായ മനുഷ്യർ—

Verse 19

तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे

അവരും ചൈത്രമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഉപവാസമെടുത്ത്, ചന്ദ്രൻ ചിത്തിര നക്ഷത്രത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഉടൻ തന്നെ രോഗവിമുക്തരാകും.

Verse 20

अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः

ഞങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന് പേരെ കണ്ടു—പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാന്മാർ, കാമദേവനെപ്പോലെ മനോഹരരൂപികൾ, തേജസ്സും വീര്യവും സമന്വിതർ.

Verse 21

राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശംഖതീർത്ഥം ഞാൻ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയണം? അത് എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക.

Verse 22

ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—പൂർവകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ ‘ലിഖിത’ എന്ന മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം മുനി ശാണ്ഡില്യന്റെ പുത്രൻ, തപോബലസമ്പന്നൻ.

Verse 23

अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः

പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുജനായി ‘ശംഖ’ ജനിച്ചു—ധർമ്മശാസ്ത്രവിദ്വാൻ; കന്ദമൂലഫലാഹാരം കഴിച്ച് സദാ തപസ്സിൽ സ്ഥിരനായിരുന്നു.

Verse 24

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया

ഒരു സമയത്ത് അത്യന്തം വിശപ്പാൽ പീഡിതനായ ശംഖൻ, മധുരഫലങ്ങൾ തേടി ലിഖിതന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 25

स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः

അവൻ മഹാത്മാവായ ലിഖിതന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി, അത് ശൂന്യമെന്ന് കണ്ടു ‘ഇവ എന്റെതുപോലെ തന്നേ’ എന്നു കരുതി പിന്നെ ഫലങ്ങൾ എടുത്തു।

Verse 26

भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः

അവൻ ധാരാളം പാകമായ മധുരഫലങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചു. അതിനിടയിൽ ശിഷ്യനോടുകൂടി ലിഖിതൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 27

स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः

ഫലങ്ങൾ എടുത്തതായി കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ കോപത്തോടെ ശംഖനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 28

अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे

“ഹേ പാപി! ഞാൻ കൊടുക്കാത്ത ഫലങ്ങൾ നീ എടുത്തു. കള്ളരൂപത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പിന്നീടുണ്ടാകുന്ന ഫലപരിണാമം എന്തുകൊണ്ട് ചിന്തിക്കുന്നില്ല?”

Verse 29

शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे

ശംഖൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ. ഈ നിർജനസ്ഥാനത്ത്, നിങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിൽ, ഞാൻ ഫലങ്ങൾ എടുത്തു.”

Verse 30

तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः

അതുകൊണ്ട് എന്റെ ഈ മോഷണജന്യ അപരാധത്തിന് യോജിച്ച ശിക്ഷ/നിയമനം എനിക്കു വിധിക്കണമേ; അതുവഴി ഇഹലോകവും പരലോകവും എനിക്കു മംഗളകരവും സുഖപ്രദവും ആകട്ടെ।

Verse 31

ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः

അപ്പോൾ അവൻ ശംഖന്റെ കൈ പിടിച്ചു; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ക്രോധാവേശത്തോടെ—തപസ്വികൾ തടഞ്ഞിട്ടും—ആ കൈ വെട്ടിമാറ്റി।

Verse 32

छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु

കൈ മുറിഞ്ഞിട്ടും ശംഖൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു; സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്ക് വീണ്ടും എത്തി, പ്രത്യേകമായി കൂടുതൽ തീവ്രമായി അത് അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 33

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्

പിന്നീട് കുറെ കാലത്തിന് ശേഷം മഹാദേവൻ അവനിൽ പ്രസന്നനായി; അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ദർശനം നൽകി, ആ മുനീശ്വരനായ ശംഖനോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 34

महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्

മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഓ ഓ മുനേ, മഹാസത്ത്വാ! നീ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കാര്യം നിർവഹിച്ചു. എന്റെ പക്കൽ നിന്ന് നിന്റെ മനസ്സ് സത്യമായി ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം സ്വീകരിക്കൂ।

Verse 35

शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम

ശംഖൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! നീ എനിക്കു പ്രസന്നനാകുകയും പ്രഭോ വരം നൽകുവാൻ ഇച്ഛിക്കുകയുമെങ്കിൽ, ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് മുമ്പുപോലെ തന്നെ രണ്ടു കൈകളും വീണ്ടും ലഭിക്കട്ടെ।

Verse 36

तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्

അങ്ങനെ ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, ഈ തീർത്ഥം എന്റെ പേരാൽ തന്നെ അറിയപ്പെടട്ടെ. ഇത് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാകുകയും മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റുകയും ചെയ്യും।

Verse 37

हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः

അംഗഹീനനായാലും, അധികാംഗമുള്ളവനായാലും, രോഗബാധിതനായാലും—ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ शीഘ്രം വീണ്ടും പുതുതായി, പൂർണ്ണത പ്രാപിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു।

Verse 38

भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्

ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! ഈ തീർത്ഥം നിന്റെ പേരാൽ തന്നെ പ്രസിദ്ധമാകും. ഇന്നുമുതൽ ഇത് ദേഹധാരികളുടെ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കും।

Verse 39

हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः

അംഗഹീനനായാലും അധികാംഗമുള്ളവനായാലും—ആർ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുമോ, ചൈത്ര മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഉപവാസത്തോടെ, ചന്ദ്രൻ ചിത്രാ നക്ഷത്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ—അവൻ സ്വർണ്ണാംഗനും തേജസ്വിയും ആകും; സംശയമില്ല।

Verse 40

सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! സകാമഭാവത്തോടെ സൗന്ദര്യം ധ്യാനിച്ച് ഇത് ആചരിക്കുന്നവൻ സുന്ദരരൂപം പ്രാപിക്കും; നിഷ്കാമനായാൽ ശിവസ്വരൂപമായ പരമധാമത്തിലേക്ക് ഗമിക്കും।

Verse 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഇവിടെ ചതുര്ദശി ദിനത്തിൽ, ചന്ദ്രൻ ചിത്രാ നക്ഷത്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ പിതൃകൾ പരമ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 42

अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति

ഹേ വിപ്രശാർദൂലാ! ഇന്നുതന്നെ ചൈത്ര ശുക്ലപക്ഷത്തിന്റെ ഉത്തമാന്ത്യത്തിൽ, അപരാഹ്നത്തിൽ, നിശാനാഥനായ ചന്ദ്രൻ ചിത്രാ-യോഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും।

Verse 43

तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ

അവിടെ ഉപവാസത്തോടെ ഇരുന്ന് സമ്യക് സ്നാനം ചെയ്തവന്, അതേ ക്ഷണത്തിൽ, രണ്ടു കൈകളും സുന്ദരരൂപസമ്പന്നമാകും—മുമ്പെ ഉണ്ടായതുപോലെ തന്നെ വീണ്ടും ആകും।

Verse 44

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭഗവാൻ പിന്നീട് ദർശനാതീതനായി. തുടർന്ന് ശംഖനും കുതപകാലത്ത് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു।

Verse 45

ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവന്റെ ഇരുകൈകളും മുൻപുപോലെ തന്നെ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—ചുവന്ന താമരപോലെ മനോഹരവും, മത്സ്യചിഹ്നം പതിഞ്ഞതുമായവ।

Verse 46

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപോത്തമാ! ഇങ്ങനെ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ഒരു തീർത്ഥം ഉദ്ഭവിച്ചു; ദേവദേവനായ ചന്ദ്രാങ്കന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അത് ശുഭവും കല്യാണകരവും ആകുന്നു।

Verse 47

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നീയും അവിടെ സ്നാനം ആചരിക്ക—ചൈത്ര മാസത്തിലെ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ, ചന്ദ്രൻ ചിത്രാ നക്ഷത്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ।

Verse 48

भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते

നീ സംശയമില്ലാതെ എല്ലാ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിവാകും. പറഞ്ഞതുപോലെ, യുക്തമായ കാലം വന്നാൽ ഞങ്ങൾ നിന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി (വിധിയും സ്ഥലവും) കാണിച്ചുതരാം।

Verse 49

सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी

സൂതൻ പറഞ്ഞു—കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ചൈത്ര മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷം എത്തി; ചന്ദ്രൻ ചിത്രാ നക്ഷത്രത്തിൽ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ ചതുര്ദശി തിഥിയും പ്രാപ്തമായി।

Verse 50

ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ രാജാവിന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചു, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ രാജാവിനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ശംഖതീർത്ഥത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 51

ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः

പിന്നീട് അദ്ദേഹം മനസ്സിൽ കുഷ്ഠരോഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണ നാശം ധ്യാനിച്ച്, പരമശ്രദ്ധയോടെ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്തു।

Verse 52

ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തനായി, മഹാഹർഷത്തോടെ ആ ജലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു।

Verse 53

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

പിന്നീട് അദ്ദേഹം വേദപാരംഗതരായ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെല്ലാവർക്കും പ്രണാമം ചെയ്ത്, കൈകൂപ്പി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 54

प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्

‘ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാരേ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ കുഷ്ഠവ്യാധിയിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായത്; ഇത് ദീർഘകാലം ഭയങ്കരവും ദേഹികളിൽ നിന്ദിതവുമാണ്.’

Verse 55

तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇനി ഞാൻ രാജ്യം തേടുകയില്ല. ഈ തീർത്ഥത്തിൽ തന്നേ ഇന്നുമുതൽ നിത്യമായി മഹത്തപസ് അനുഷ്ഠിക്കും.

Verse 56

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

ഈ രാജ്യം, ഈ ദേശം, ആന-കുതിര മുതലായവയും, എനിക്കുള്ളതെല്ലാം—ദ്വിജോത്തമന്മാർ സ്വീകരിക്കട്ടെ.

Verse 57

ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः

എനിക്ക് അനുഗ്രഹം ലഭിക്കേണ്ടതിനായി ദയചെയ്ത് കൂടുതൽ മഹത്തായ കരുണ കാണിക്കണമേ—വിശേഷിച്ച് ദീനനും ഭക്തിയുക്തനും വിരക്തനുമായ എനിക്കു.

Verse 58

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾക്ക് രാജ്യം സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിവില്ല. അപ്പോൾ രാജ്യത്തിൽ കലാപം വരുത്തുന്നതിനെ സ്വീകരിച്ചാൽ എന്ത് പ്രയോജനം?

Verse 59

जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ, പുരാകാലത്ത് ജാമദഗ്ന്യ രാമൻ (പരശുരാമൻ) ക്ഷത്രിയരെ ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രാവശ്യം ഇല്ലാതാക്കി ഈ വസുന്ധരയെ ഞങ്ങൾക്ക് ദാനമായി നൽകി.

Verse 60

सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः

എന്നിരുന്നാലും വീണ്ടും ശക്തിയേറിയ ക്ഷത്രിയർ അത് ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് കവർന്നു; അവർ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരെയും അവഹേളിച്ച്, കളിയെന്നപോലും, പുനഃപുനഃ അപമാനിച്ചു.

Verse 61

राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन

രാജാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് രക്ഷയുടെ ക്രമം ഏർപ്പെടുത്താം. ഞാൻ തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായാലും, ഈ കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് യാതൊരു വിധത്തിലും ഭയം വേണ്ട.

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു— ദാനമായി പരിപാകമാകുന്ന സത്യശ്രദ്ധ നിനക്കുണ്ടെങ്കിൽ, ഈ മഹാപുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ഉത്തമപുരം പണിതു ഞങ്ങൾക്ക് ദാനമായി നൽകുക.

Verse 63

सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा

എല്ലാ ബ്രാഹ്മണേന്ദ്രർക്കുമായി പ്രാകാരവും പരിഖയും ഉള്ള ഒരു പുരം വേണം; വിവിധ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഞങ്ങൾ സുഖമായി വസിക്കേണ്ടതിന്; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട് സദാ സ്വാധ്യായത്തിൽ നിരതരായിരിക്കണം.

Verse 64

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു— അത് കേട്ട് രാജാവ് അത്യന്തം ഹർഷിതനായി ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞ്, അതേ സ്ഥലത്ത് മഹത്തായ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിപ്പിച്ചു.

Verse 65

प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्

ആ നഗരം എല്ലാടവും ഉയർന്ന പ്രാകാരവും പരിഖ മുതലായവയും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതും, നീളം-വീതി ഒരു ക്രോശമാത്രം വ്യാപിച്ചതും, അത്യന്തം മനോഹരവുമായിരുന്നു।

Verse 66

त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः

മൂന്നും നാലും വഴിച്ചേരുന്ന ചത്വരങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടതും, എല്ലാടവും ധ്വജങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചതും; ചുറ്റും ഉയർന്ന, മനോഹര, തിളങ്ങുന്ന ചുണ്ണാമ്പുപൂശിയ പ്രാസാദങ്ങളാൽ വൃതമായതുമായിരുന്നു।

Verse 67

मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः

ആ നഗരം മത്തഗജങ്ങളോടുകൂടിയ അനേകം രാജാക്കന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും, സത്യകാമൻ മുതലായ ധർമ്മനിഷ്ഠ ഭരണാധികാരികളാൽ സമ്പൂർണ്ണമായതും, സാദുജനങ്ങൾ പ്രശംസിച്ചതുമായിരുന്നു।

Verse 68

ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि

അതിനുശേഷം ആ രാജാവ് എല്ലാ വീടുകളും സ്വർണം, മണി, മുത്ത് മുതലായവയും മറ്റു വിലയേറിയ വസ്തുക്കളും കൊണ്ട് നിറച്ചു।

Verse 69

ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः

ശ്രദ്ധയോടുകൂടിയ അവൻ പ്രത്യേകിച്ച് കുലീനരും വേദവിദ്വാന്മാരുമായ ബ്രാഹ്മണർക്കും, ശ്രോത്രിയർക്കും ദാന്തന്മാർക്കും (സംയമികൾക്കും) ദാനം നൽകി।

Verse 70

यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः

അനന്തരം ജ്യേഷ്ഠതയും ശ്രേഷ്ഠതയും അനുസരിച്ച ക്രമത്തിൽ അവരുടെ പാദങ്ങൾ പ്രക്ഷാളനം ചെയ്ത്, ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം ദ്വിജസത്തമന്മാർക്ക് ദാനങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു।

Verse 97

ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते

അതിനുശേഷം രാജശ്രേഷ്ഠൻ പരമവൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു; ഏകാകിയായി, മനസ്സും ആത്മാവും നിയന്ത്രിച്ച്, സർവ്വസത്ത്വങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ സ്ഥലത്ത് വസിച്ചു।