Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः

Transliteration

etadrājyaṃ ca deśaṃ ca hastyaśvādi tathāparam | yatkiṃcidvidyate mahyaṃ tadgṛhṇaṃtu dvijottamāḥ

Translation

ഈ രാജ്യം, ഈ ദേശം, ആന-കുതിര മുതലായവയും, എനിക്കുള്ളതെല്ലാം—ദ്വിജോത്തമന്മാർ സ്വീകരിക്കട്ടെ.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (राज्यम्)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• देशम्: country; land
• देशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• हस्त्यश्वादि: elephants, horses, etc.
• हस्त्यश्वादि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हस्ति + अश्व + आदि (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वसमासः (हस्ति-अश्व) + आदि-शब्दः (etc.)

• तथा: likewise; also
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (प्रकारवाचक-अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयार्थक-अव्यय (in like manner; also)

• अपरम्: other (things)
• अपरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अनुक्तं द्रव्यम्)

• यत्: whatever (that which)
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• किंचित्: anything; something
• किंचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अनिश्चितार्थक-सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (here with यत्: nominative)

• विद्यते: exists; is found
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; भावे/सत्तायाम् (exists)

• मह्यम्: to me; for me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गृह्णन्तु-क्रियायाः कर्म)

• गृह्णन्तु: let them take
• गृह्णन्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• द्विजोत्तमाः: the best Brahmins (best of the twice-born)
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तृपदं (imperative subject)

Speaker

King (Rājā)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas (dvijottamāḥ)

Visual Art Cues

Scene: The king formally offers deeds of land and royal wealth—elephants and horses symbolically present—to assembled brāhmaṇas at the tīrtha, indicating total relinquishment.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas (Dvijottamāḥ)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a holy context, the king models rājadharma by placing wealth and power at the service of dharma through generous dāna to worthy brāhmaṇas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 11), praising the sanctity of the local puṇya-kṣetra where such gifts are made.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable gifting) of land, kingdom-resources, and valuables to brāhmaṇas is the emphasized act.