Adhyaya 24

Verse 1

लोमश उवाच । तथैव सर्वं परया मुदान्वितश्चक्रे गिरींद्रः स्वसुतार्थमेव । गर्गं पुरस्कृत्य महानुभावो मंगल्यभूमिं परया विभूत्या

ലോമശൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ തന്നെ പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞ ഗിരിരാജൻ ഹിമാലയം തന്റെ പുത്രിയുടെ ഹിതാർത്ഥം എല്ലാം ക്രമപ്പെടുത്തി. ഗർഗനെ മുൻനിർത്തി, ആ മഹാനുഭാവൻ മഹത്തായ വിഭൂതിയോടെ മംഗല്യ വിവാഹഭൂമി ഒരുക്കി।

Verse 2

आहूय विश्वकर्माणं कारयामास सादरम् । मंडपं च सुविस्तीर्णं वेदिकाभिर्मनोरमम्

വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചു, ആദരത്തോടെ ഒരു വിശാലമായ മണ്ഡപം പണിയിച്ചു; അത് അനേകം വേദികകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായിരുന്നു।

Verse 3

अयुतेनैव विस्तारं योजनानां द्विजोत्तमाः । मंडपं च गुणोपेतं नानाश्चर्यसमन्विततम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ മണ്ഡപത്തിന്റെ വിസ്താരം പത്തായിരം യോജന; അത് സകലഗുണസമ്പന്നവും നാനാവിധ അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമന്വിതവുമായിരുന്നു।

Verse 4

स्थावरं जंगमं चैव सदृशं च मनोहरम् । जंगमं च जितं तत्र स्थावरेण तथैव च

അവിടെ സ്ഥാവരവും ജംഗമവും രണ്ടും ഒരേപോലെ ദൃശ്യവും അത്യന്തം മനോഹരവുമായിരുന്നു. അവിടെ ജംഗമം സ്ഥാവരത്താൽ ജയിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയും, സ്ഥാവരവും ജംഗമത്താൽ അതുപോലെ ജയിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയും തോന്നി।

Verse 5

जंगमेन च तत्रैव जितं स्थावरमेव च । पयसा च जिता तत्र स्थलभूमिरभूत्तदा

അവിടെ ചലിക്കുന്നതു സ്ഥിരത്തെ ജയിച്ചു; സ്ഥിരം തന്നെ ചലിക്കുന്നതിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. ജലം വരണ്ട നിലത്തെയും കീഴടക്കി; ആ സ്ഥലം രൂപാന്തരപ്പെട്ടതുപോലെ ആയി।

Verse 6

जलं किं नु स्थलं तत्र न विदुस्तत्त्वतो जनाः । क्वचित्सिंहाः क्वचिद्धंसाः सारसाश्च महाप्रभाः

അവിടെ ജനങ്ങൾ തത്ത്വത്തിൽ അത് ജലമാണോ നിലമാണോ എന്ന് തിരിച്ചറിയാനായില്ല. ചിലിടങ്ങളിൽ സിംഹങ്ങൾ, ചിലിടങ്ങളിൽ ഹംസങ്ങൾ, മറ്റിടങ്ങളിൽ ദീപ്തിമാനമായ സാരസപക്ഷികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 7

क्वचिच्छिखंडिनस्तत्र कृत्रिमाः सुमनोहराः । तथा नागाः कृत्रिमाश्च हयाश्चैव तथा मृगाः

ചിലിടങ്ങളിൽ അവിടെ അതിമനോഹരമായ കൃത്രിമ മയിലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപോലെ കൃത്രിമ നാഗങ്ങൾ, കുതിരകൾ, മൃഗങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 8

के सत्याः के असत्याश्च संस्कृता विश्वकर्मणा । तथैव चैवं विधिना द्वारपाः अद्भुताः कृताः

ഏത് സത്യം ഏത് അസത്യം എന്ന് ആരും തിരിച്ചറിയാനായില്ല; എല്ലാം വിശ്വകർമ്മൻ രൂപപ്പെടുത്തിയതായിരുന്നു. അതേ രീതിയിൽ അത്ഭുതകരമായ ദ്വാരപാലകരെയും നിർമ്മിച്ചു।

Verse 9

पुंसो धनूंषि चोत्कृष्य स्थावरा जंगमोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

പുരുഷന്മാരുടെ ധനുസ്സുകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു; സ്ഥിരരൂപങ്ങളും ചലിക്കുന്ന ജീവികളെപ്പോലെ തോന്നി. കുതിരകൾ സവാരികളോടും ആനകൾ ആനപ്പുറക്കാരോടും കൂടെ ദൃശ്യമായി।

Verse 10

चामरैर्वीज्यमानाश्च केचित्पुष्पांकुरान्विताः । केचिच्च पुरुषास्तत्र विरेजुः स्रग्विणस्तथा

ചിലരെ ചാമരച്ചൗരികളാൽ വീശിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ചിലർ നവപുഷ്പാങ്കുരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവിടെ ചില പുരുഷന്മാർ മാലകൾ ധരിച്ചു അത്യന്തം ദീപ്തിയോടെ ശോഭിച്ചു.

Verse 11

कृत्रिमाश्च तथा बह्व्यः पताकाः कल्पितास्तथा । द्वारि स्थिता महालक्ष्मीः क्षीरोदधिसमुद्भवा

അവിടെ അനേകം കൃത്രിമ പതാകകളും ക്രമീകരിച്ചിരുന്നു. കവാടത്തിൽ ക്ഷീരോദധിയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച മഹാലക്ഷ്മീ ദേവി വിരാജിച്ചു നിന്നു.

Verse 12

गजाः स्वलंकृता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । तथाश्वाः सादिभिश्चैव गजाश्च गजसादिभिः

ആനകൾ ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു—കൃത്രിമമായിട്ടും സ്വാഭാവികത്തോടു തുല്യമായി തോന്നി. അതുപോലെ സവാരികളോടുകൂടിയ കുതിരകളും, ഗജാരോഹികളോടുകൂടിയ ആനകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 13

रथा रथियुता ह्यासन्कृत्रिमा ह्यकृतोपमाः । सर्वेषां मोहनार्थाय तथा च संसदः कृताः

സാരഥികളോടുകൂടിയ രഥങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു—കൃത്രിമമായിട്ടും മനുഷ്യനിർമ്മിതമെന്നതിനെ അതിക്രമിക്കുന്ന അനുപമതയോടെ തോന്നി. എല്ലാവരെയും മോഹിപ്പിക്കാനും വിസ്മയിപ്പിക്കാനും സഭകൾ (രാജസഭപോലെ) കൂടി സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു.

Verse 14

महाद्वारि स्थितो नंदी कृतस्तेन हि मंडपे । शुद्धस्फटिकसंकाशो यथा नंदी तथैव सः

ആ മണ്ടപത്തിന്റെ മഹാദ്വാരത്തിൽ നന്ദിയെ കാവൽക്കാരനായി നിർത്തിയിരുന്നു. അവൻ നിർമല സ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തൻ—നന്ദി യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെയേ.

Verse 15

तस्योपरि महद्दिव्यं पुष्पकं रत्नभूषितम् । राजितं पल्लवाच्छत्रैश्चामरैश्च सुशोभितम्

അതിന്റെ മീതെ മഹത്തായ ദിവ്യ പുഷ്പകവിമാനം ഉണ്ടായിരുന്നു; രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചത്. പല്ലവാകൃതിയിലുള്ള ഛത്രങ്ങളാൽ ദീപ്തമായി, ചാമരങ്ങളുടെ മനോഹര വീശലാൽ അത്യന്തം ശോഭിച്ചു.

Verse 16

वामपार्श्वे गजौ द्वौ च शुद्धकाश्मीरसन्निभौ । चतुर्दतौ षष्टिवर्षौ महात्मानौ महाप्रभौ

ഇടത് വശത്ത് രണ്ടു ഗജങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ശുദ്ധ കാശ്മീര-ശ്വേതംപോലെ ദീപ്തം. അവ ചതുര്ദന്തങ്ങൾ, അറുപത് വയസ്സുള്ളവ, മഹാത്മാക്കളും മഹാപ്രഭാവമുള്ളവയും ആയിരുന്നു.

Verse 17

तथैव दक्षिणे पार्श्वे द्वावश्वौ दंशितौ कृतौ । रत्नालंकारसंयुक्तांल्लोकपालांस्तथैव च

അതുപോലെ ദക്ഷിണ വശത്ത് രണ്ടു ലഗാമിട്ട് നിയന്ത്രിച്ച അശ്വങ്ങളെ നിർമ്മിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ ലോകപാലന്മാരെയും രത്നാലങ്കാരങ്ങളോടെ അലങ്കരിച്ച് സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 18

षोडशप्रकृतीस्तेन याथातथ्येन धीमता । सर्वे देवा यथार्थेन कृता वै विश्वकर्मणा

ആ ധീമാൻ സൃഷ്ടിയുടെ ഷോഡശ പ്രകൃതികളെ യഥാതഥ്യമായി നിർമ്മിച്ചു. സത്യത്തിൽ വിശ്വകർമ്മൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും അവരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെയായി സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 19

तथैव ऋषयः सर्वे भृग्वाद्यश्च तपोधनाः । विश्वे च पार्षदैः साकमिंद्रो हि परमार्थतः

അതുപോലെ ഭൃഗു മുതലായ തപോധനരായ എല്ലാ ഋഷിമാരും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. കൂടാതെ പാര്ഷദന്മാരോടുകൂടിയ വിശ്വേദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും പരമാർത്ഥതഃ അവരുടെ സത്യ സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെയായി രൂപപ്പെട്ടു.

Verse 20

कृताः सर्वे महात्मानो याथातथ्येन धीमता । एवंभूतः कृतस्तेन मंडपो दिव्यरूपवान्

ആ ജ്ഞാനവാനായ ശില്പി യഥാർത്ഥതയോടെ എല്ലാ മഹാത്മാക്കളെയും അതേപടി നിർമ്മിച്ചു; ഇങ്ങനെ ദിവ്യരൂപത്തിൽ ദീപ്തമായ മണ്ഡപം പണിതുയർത്തപ്പെട്ടു।

Verse 21

अनेकाश्चर्यसंभूतो दिव्यो दिव्यविमोहनः । एतस्मिन्नंतरे तत्र आगतो नारदोग्रतः

അനേകം അത്ഭുതങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന ആ മണ്ഡപം ദിവ്യവും ദിവ്യമായി മോഹിപ്പിക്കുന്നതുമായിരുന്നു; അതേ സമയത്ത് നാരദൻ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് വന്ന് അവിടെ എത്തി।

Verse 22

ब्रह्मणा नोदितस्तत्र हिमालयगृहं प्रति । नारदोथ ददर्शाग्रे आत्मानं विनयान्वितम्

ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രേരണയാൽ നാരദൻ ഹിമാലയത്തിന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി; മുന്നിൽ വിനയവും സദാചാരവും നിറഞ്ഞ തന്റെ തന്നെ രൂപം അവൻ കണ്ടു।

Verse 23

भ्रांतो हि नारदस्तेन कृत्रिमेण महायशाः । अवलोकपरस्तत्र चरितं विश्वकर्मणः

ആ അത്ഭുതകരമായ കൃത്രിമ സൃഷ്ടിയാൽ മഹായശസ്സുള്ള നാരദൻ വിസ്മയഭ്രമത്തിലായി; അവിടെ നോക്കി നിന്നുകൊണ്ട് വിശ്വകർമ്മന്റെ ശില്പവൈഭവം ധ്യാനിച്ചു।

Verse 24

प्रविष्टो मंडपं तस्य हिमाद्रे रत्नचित्रितम् । सुवर्णकलशैर्जुष्टं रंभाद्यैरुपशोभितम्

അവൻ ഹിമാലയത്തിലെ രത്നചിത്രിതമായ ആ മണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അത് സ്വർണ്ണകലശങ്ങളാൽ ശോഭിതവും രംഭാദി അപ്സരസ്സുകളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു।

Verse 25

सहस३स्तम्भसंयुक्तं ततोऽद्रिः स्वगणैर्वृतः । तमृषिं पूजयामास किं कार्यमिति पृष्टवान्

അപ്പോൾ സ്വന്തം ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പർവ്വതരാജൻ സഹസ്രസ്തംഭസമന്വിതമായ സഭാമണ്ഡപത്തിൽ ആ ഋഷിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; പിന്നെ ചോദിച്ചു— “ഇവിടെ വന്നതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്ത്?”

Verse 26

नारद उवाच । आगतास्ते महात्मानो देवा इन्द्रपुरोगमाः । तथा महर्षयः सर्वे गणैश्च परिवारिताः । महादेवो वृषारूढो ह्यागतोद्वहनं प्रति

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ഇന്ദ്രനെ മുൻനിർത്തിയ മഹാത്മാക്കളായ ദേവന്മാർ എത്തിയിരിക്കുന്നു; എല്ലാ മഹർഷിമാരും തങ്ങളുടെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ വന്നിരിക്കുന്നു. വൃഷഭാരൂഢനായ മഹാദേവനും വിവാഹത്തേക്കു മുന്നേറി എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 27

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा हिमवान्गिरिसत्तमः । उवाच नारदं वाक्यं प्रशस्तमधुरं महत्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ഗിരിശ്രേഷ്ഠനായ ഹിമവാൻ നാരദനോടു പ്രശംസനീയവും മധുരവും മഹത്തുമായ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 28

पूजयित्वा यथान्यायं गच्छ त्वं शंकरं प्रति

യഥാവിധി പൂജ നടത്തി നീ ശങ്കരന്റെ അടുക്കൽ പോകുക.

Verse 29

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा मुनिर्हिमवतो गिरेः । तथैव मत्वा वचनं शैलराजानब्रवीत् । मेनाकेन च सह्येन मेरुणा गिरिणा सह

ഹിമവാൻ ഗിരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനി അതിനെ യുക്തമെന്നു കരുതി ശൈലരാജനോടു പറഞ്ഞു— മേനകയോടുകൂടെ, സഹ്യപർവ്വതത്തോടുകൂടെ, മേരുഗിരിയോടുകൂടെ.

Verse 30

एभिः समेतो ह्यधुनामहामते यतस्व शीघ्रं शिवमत्र चानय । देवैः समेतं च महर्षिवर्यैः सुरासुरैर्चितपादपंकजम्

ഹേ മഹാമതേ! ഇപ്പോൾ ഇവരോടുകൂടെ വേഗത്തിൽ പരിശ്രമിക്ക; ദേവന്മാരും ശ്രേഷ്ഠ മഹർഷിമാരും സഹിതം ശിവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക—ദേവാസുരർ ഒരുപോലെ പൂജിക്കുന്ന പാദപദ്മമുള്ളവനെ।

Verse 31

तथेति मत्वा स जगाम तूर्णां सहै व तैः पर्वतराजभिश्च । त्वरागतश्चैकपदेन शंभुं प्राप्नोदृषीणां प्रवरो महात्मा

“അങ്ങനെ തന്നേ” എന്നു കരുതി, ഋഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ മഹാത്മാവ് ആ പർവതരാജന്മാരോടുകൂടെ അതിവേഗം പുറപ്പെട്ടു; ത്വരിതമായി എത്തി ഒരൊറ്റ പാദചുവടിൽ ശംഭുവിനെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 32

तावद्दृष्टो महादेवो देवैश्च परिवारितः । तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव सुरैः सह

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന മഹാദേവനെ കണ്ടു; അവിടെ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും രുദ്രനും ദിവ്യസുരസമൂഹത്തോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 33

पप्रचछुर्नारदं सर्वे येऽन्ये रुद्रचरा भृशम् । कथ्यतां पृच्छमानानामस्माकं कथ्यते न हि

അപ്പോൾ രുദ്രന്റെ മറ്റു എല്ലാ അനുചരന്മാരും നാരദനോട് അത്യന്തം ആവേശത്തോടെ ചോദിച്ചു—“ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു, ഞങ്ങൾക്ക് പറയുക; ഞങ്ങളോട് എന്തുകൊണ്ട് പറയുന്നില്ല?”

Verse 34

एकैकस्यात्मजाः स्वाः स्वाः सह्यमैनाकमेरवः । कन्यां दास्यंति वा शंभोः किं त्विदानीं प्रवर्तते

“സഹ്യൻ, മൈനാകൻ, മേരു—ഓരോരുത്തർക്കും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പുത്രിമാർ ഉണ്ട്. അവർ ശംഭുവിന് കന്യയെ (വിവാഹാർത്ഥം) നൽകുമോ? എന്നാൽ ഇപ്പോൾ എന്താണ് നടക്കുന്നത്?”

Verse 35

ततोऽवोचन्महातेजा नारदश्चर्षिसत्तमः । ब्रह्माणं पुरतः कृत्वा विष्णुं प्रति सहेतुकम्

അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ നാരദൻ ബ്രഹ്മാവിനെ മുൻപിൽ നിർത്തി, കാരണസഹിതമായ വാക്കുകളോടെ വിഷ്ണുവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 36

एकांतमाश्रित्य तदा सुरेन्द्रं स नारदो वाक्यमिदं बभाषे । त्वष्ट्रा कृतं वै भवनं महत्तरं येनैव सर्वे च विमोहिता वयम्

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രനെ ഏകാന്തമായി മാറ്റി നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു— ‘ത്വഷ്ടാവ് തീർച്ചയായും അതിമഹത്തായ ഭവനം നിർമ്മിച്ചു; അതേ അത്ഭുതം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും മോഹിതരായത്।’

Verse 37

पुरा कृतं तस्य महात्मनस्त्वया किं विस्मृतं तत्सकलं शचीपते । तस्मादसौ त्वां विजिगीषुकामो गृहे वसंस्तस्यगिरेर्महात्मनः

ഹേ ശചീപതേ! ആ മഹാത്മാവിനോട് നീ മുമ്പ് ചെയ്തതെല്ലാം മറന്നോ? അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിന്നെ ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ ആ മഹാഗിരിയുടെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 38

अहो विमोहितस्तेन प्रतिरूपेण भास्वता । तथा विष्णुः कृतस्तेन शंखचक्रगदादिभृत्

അയ്യോ! ആ ദീപ്തമായ പ്രതിരൂപം കൊണ്ടു നീ മോഹിതനായി; അതുപോലെ അവൻ വിഷ്ണുവിനെയും ശംഖം-ചക്രം-ഗദ മുതലായവ ധരിച്ച രൂപത്തിൽ ആക്കി।

Verse 39

ब्रह्मा चैव तथाभूतस्तं चैव कृतवानसौ

ബ്രഹ്മാവും അതുപോലെ തന്നെയായി; അവൻ തന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തെയും അങ്ങനെ ആക്കിയത്।

Verse 40

मायामयो वृषभस्तेन वेषात्कृतो हि नागोश्वतरस्तथैव । तथा चान्यान्याप्यनेनामरेन्द्र सर्वाण्येवोल्लिखितान्यत्र विद्धि

അവൻ വേഷധാരണം ചെയ്ത് മായാമയമായ ഒരു വൃഷഭത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതുപോലെ ഒരു നാഗത്തെയും ഒരു ഖച്ചരത്തെയും. ഹേ ദേവേന്ദ്രാ, ഇവിടെ മറ്റു പലതും അവൻ തന്നെയെല്ലാം പൂർണ്ണമായി കൽപ്പിച്ചതാണെന്ന് അറിക.

Verse 41

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवेंद्रो वाक्यमब्रवीत्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രൻ മറുപടിയായി പറഞ്ഞു.

Verse 42

विष्णुं प्रति तदा शीघ्रं दृष्ट्वा यामि वसात्र भोः । पुत्रशोकेन तप्तोऽसौ व्याजेनान्येन वाऽकरोत्

അപ്പോൾ ഞാൻ വേഗത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ ചെന്നുകണ്ട് വരാം—ഹേ സുഹൃത്തേ, നീ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്ക. അവൻ പുത്രശോകത്തിൽ ദഗ്ധനായതിനാൽ, ഏതോ വ്യാജത്താലോ മറ്റൊരു ഉപായത്താലോ ഇതു ചെയ്തിരിക്കാം.

Verse 43

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्द्दनः । उवाच प्रहसन्वाक्यं शक्रमाप्तभयं तदा

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനൻ, അപ്പോൾ ഭയപ്പെട്ട ശക്രനെ (ഇന്ദ്രനെ) ലക്ഷ്യമാക്കി പുഞ്ചിരിയോടെ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 44

निवातकवचैः पूर्वं मोहितोऽसि शचीपते । विद्याऽमृता तत्र मया समानीतोपसत्तये

ഹേ ശചീപതേ, മുമ്പ് നീ നിവാതകവച ദാനവന്മാരാൽ മോഹിതനായിരുന്നുവല്ലോ; അതിനാൽ അവിടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി ഞാൻ അമൃതസമമായ, ജീവദായിനിയായ വിദ്യയെ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 45

महाविद्याबलेनैव प्रविश्य मण्डपेऽधुना । पर्वतो हिमवानेष तथान्ये पर्वतोत्तमाः

ആ മഹാവിദ്യയുടെ ബലത്താൽ തന്നേ ഇപ്പോൾ മണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിക്കൂ. ഇവിടെ ഹിമവാൻ എന്ന പർവതരാജനും, മറ്റു ശ്രേഷ്ഠമായ പർവതോത്തമന്മാരും ഉണ്ട്.

Verse 46

विपक्षा हि कृताः सर्वे मम वाक्याच्च वासव । हेतुं स्मृत्वाथ वै त्वष्टा मायया ह्यकरोदिदम्

ഹേ വാസവാ! എന്റെ വാക്കുകൊണ്ട് അവർ എല്ലാവരും തീർച്ചയായും വിരോധികളായി മാറി. പിന്നെ കാരണം ഓർത്ത് ത്വഷ്ടാ മായയാൽ ഇതെല്ലാം നിർമ്മിച്ചു.

Verse 47

जयमिच्छंति वै मूढा न च भेतव्यमण्वपि

മൂഢന്മാർ മാത്രമേ ജയത്തെ ആഗ്രഹിക്കൂ; എന്നാൽ അണുമാത്രം പോലും ഭയപ്പെടരുത്.

Verse 48

एवं विवदमानांस्तान्देवाञ्छक्रपुरोगमान् । सांत्वयामास वै विष्णुर्नारदं ते ततोऽब्रुवन्

ഇങ്ങനെ വാദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന, ശക്രനെ മുൻപാക്കി നിന്ന ദേവന്മാരെ വിഷ്ണു ആശ്വസിപ്പിച്ചു ധൈര്യം നൽകി; പിന്നെ അവർ നാരദനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 49

ददाति वा न ददाति कन्यां गिरीन्द्रः स्वां वै कथ्यतां शीघ्रमेव । किं तेन दृष्टां किं कृतं चाद्य शंस तत्सर्वं भो नारद ते नमोऽस्तु

ഗിരീന്ദ്രൻ തന്റെ കന്യയെ നൽകുമോ, അല്ലയോ—വേഗം പറയുക. അവൻ എന്ത് കണ്ടു, ഇന്ന് എന്ത് ചെയ്തു—ഹേ നാരദാ, അതെല്ലാം പ്രസ്താവിക്കൂ; നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 50

तच्छ्रुत्वा प्रहसञ्छंभुरुवाच वचनं तदा । कन्यां दास्यति चेन्मह्यं पर्वतो हि हिमालयः । मायया मम किं कार्यं वद विष्णो यथातथम्

അതു കേട്ട് ശംഭു പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു— “ഹിമാലയപർവ്വതം തന്റെ കന്യയെ എനിക്കു ദാനം ചെയ്താൽ, എനിക്കു മായയാൽ എന്ത് കാര്യം? ഹേ വിഷ്ണോ, യഥാർത്ഥം യഥാതഥമായി പറയുക।”

Verse 51

केनाप्वुपायेन फलं हि साध्यमित्युच्यते पंडितैर्न्यायविद्भिः । तस्मात्सर्वैर्गम्यतां शीघ्रमेव कार्यार्थोभिश्चेन्द्रपुरोगमैश्च

“ഏത് ഉപായത്തിലൂടെയാണ് അഭിലഷിതഫലം സിദ്ധിക്കുന്നത്?” എന്ന് ന്യായവിദ്യ അറിയുന്ന പണ്ഡിതർ പറയുന്നു. അതിനാൽ എല്ലാവരും ഉടൻ പോകട്ടെ—കാര്യസാധനത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവർ, ഇന്ദ്രനെ മുൻപിൽ നിർത്തി।

Verse 52

तदा शिवोऽपि विश्वात्मा पंचबाणेन मोहितः । महाभूतेन भूतेशस्त्वन्येषां चैव का कथा

അപ്പോൾ വിശ്വാത്മാവായ ശിവനും പഞ്ചബാണത്താൽ മോഹിതനായി. ആ മഹാശക്തിയാൽ ഭൂതേശ്വരൻ തന്നെ കീഴടക്കപ്പെടുമ്പോൾ, മറ്റുള്ളവരെപ്പറ്റി എന്ത് പറയണം?

Verse 53

एवं च विद्यमानेऽसौ शंभुः परमशोभनः । कृतो ह्यनंगेन वशे यथान्यः प्राकृतो जनः

ഇങ്ങനെ പരമശോഭനനായ ശംഭുവും അനംഗൻ (കാമദേവൻ)ന്റെ വശത്തിലായി—ഒരു സാധാരണ ലോകജനനെപ്പോലെ.

Verse 54

मदनो हि बली लोके येन सर्वमिदं जगत् । जितमस्ति निजप्रौढ्या सदेवर्षिसमन्वितम्

മദനൻ ലോകത്തിൽ അത്യന്തം ബലവാനാണ്; തന്റെ പ്രൗഢശക്തിയാൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്തെയും ജയിച്ചിരിക്കുന്നു—ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും ഉൾപ്പെടെ।

Verse 55

सर्वेषामेव भूतानां देवानां च विशेषतः । राजा ह्यनंगो बलवान्यस्य चाज्ञा बलीयसी

സകല ജീവികളിലും—വിശേഷിച്ച് ദേവന്മാരിലും—അനംഗൻ (കാമദേവൻ) ശക്തനായ രാജാവാണ്; അവന്റെ ആജ്ഞ അതിലും അധികം പ്രബലമാണ്.

Verse 56

पार्वतीस्त्रीस्वरूपेण अजेयो भुवनत्रये । तां दृष्ट्वा हि स्त्रियं सर्वे ऋषयोऽपि विचक्षणाः

സ്ത്രീസ്വരൂപത്തിൽ പാർവതി ത്രിലോകത്തിലും അജേയയാണ്. ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ, വിവേകികളായ ഋഷിമാരും പോലും വ്യാകുലരായി.

Verse 57

देवा मनुष्या गन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । आज्ञानुल्लंघिनः सर्वे मदनस्य महात्मनः

ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുകൾ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസർ—എല്ലാവരും മഹാത്മാവായ മദനന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കുകയില്ല.

Verse 58

तपोबलेन महता तथा दानबलेन च । वेत्तुं न शक्यो मदंनो विनयेन विना द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! മഹത്തായ തപോബലത്താലും ദാനബലത്താലും പോലും—വിനയം കൂടാതെ—മദനനെ യഥാർത്ഥമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല.

Verse 59

तस्मादनंगस्य महान्क्रोधो हि बलवत्तरः । ईश्वरं मदनेनैवं मोहितं वीक्ष्य माधवः

അതുകൊണ്ട് അനംഗന്റെ മഹാക്രോധം കൂടുതൽ ശക്തിയായി. മദനനാൽ ഇങ്ങനെ മോഹിതനായ ഈശ്വരനെ കണ്ടു മാധവൻ (വിഷ്ണു) …

Verse 60

उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो मा चिंतां कुरु वै प्रभो । यदुक्तं नारदेनैव मंडपं प्रति सर्वशः

വാക്യനിപുണൻ പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, ചിന്തിക്കരുത്. നാരദൻ മണ്ഡപത്തെക്കുറിച്ച് സർവ്വവിധം പറഞ്ഞതെല്ലാം യഥാവിധി നിർവ്വഹിക്കപ്പെടും.”

Verse 61

त्वष्ट्रा कृतं विचित्रं च तत्सर्वं मदनात्प्रभोः । तदानीं शंकरो वाक्यमुवाच मधुसूदनम्

“പ്രഭോ, ത്വഷ്ടാവ് സൃഷ്ടിച്ച ആ വിചിത്ര സൃഷ്ടിയൊക്കെയും മദനന്റെ കാരണത്താലാണ് ഉണ്ടായത്.” അപ്പോൾ ശങ്കരൻ മധുസൂദനനോട് (വിഷ്ണുവോട്) വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 62

अविद्यया वृतं तेन कृतं त्वष्ट्रा हि मण्डपम् । किं तु वक्ष्यामहे विष्णो मण्डपः केवलेन हि

അവിദ്യയാൽ മൂടപ്പെട്ട നിലയിൽ ത്വഷ്ടാവ് ആ മണ്ഡപം നിർമ്മിച്ചു. എന്നാൽ ഹേ വിഷ്ണോ, അതിനെക്കുറിച്ച് നാം എന്ത് പറയാം? മണ്ഡപം എന്നത് വെറും മണ്ഡപം തന്നെയല്ലോ.

Verse 63

विवाहो हि महाभाग अविद्यामूल एव च । तस्मात्सर्वे वयं याम उद्वाहार्थं च संप्रति

ഹേ മഹാഭാഗ, വിവാഹത്തിന്റെ മൂലം സത്യത്തിൽ അവിദ്യ തന്നെയാണ്. അതിനാൽ നാം എല്ലാവരും ഇപ്പോൾ ഉദ്വാഹകർമ്മത്തിനായി പോകാം.

Verse 64

नारदं च पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । हिमाद्रिसहिता जग्मुर्मन्दिरं परमाद्भुतम् । अनेकाश्चर्यसंयुक्तं विचित्रं विश्वकर्मणा

നാരദനെ മുൻപാക്കി, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഹിമാദ്രിയോടൊപ്പം ആ പരമാദ്ഭുതമായ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി; അത് അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും വിശ്വകർമ്മാവാൽ വിചിത്രമായി നിർമ്മിതവുമായിരുന്നു.

Verse 65

कृतं च तेनाद्य पवित्रमुत्तमं तं यज्ञवाटं बहुभिः पुरस्कृतम् । विचित्रचित्रं मनसो हरं च तं यज्ञवाटं स चकार बुद्धिमान्

അപ്പോൾ ആ ബുദ്ധിമാനായ വിശ്വകർമ്മാവ് അനേകരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട, വിചിത്ര രൂപരേഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മനസ്സിനെ ഹരിക്കുന്ന, പരമപവിത്രമായ ഉത്തമ യജ്ഞവാടം അന്നേ നിർമ്മിച്ചു।

Verse 66

प्रवेक्ष्यमाणास्ते सर्वे सुरेन्द्रा ऋषिभिः सह । दृष्टा हिमाद्रिणा तत्र अभ्युत्थानगतोऽभवत्

എല്ലാ സുരേന്ദ്രന്മാരും ഋഷികളോടൊപ്പം പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ഹിമാദ്രി അവരെ അവിടെ കണ്ടു; ഉടൻ തന്നെ ആദരപൂർവ്വം സ്വാഗതത്തിനായി എഴുന്നേറ്റു നിന്നു।

Verse 67

तथैव तेषां च मनोहराणि हर्म्याणि तेन प्रतिकल्पितानि । गन्धर्वयक्षाः प्रमथाश्च सिद्धा देवाश्च नागाप्सरसां गणाश्च । वसंति यत्रैव सुखेन तेभ्यः स तत्रतत्रोपवनं चकार

അതുപോലെ അവൻ അവരുടെ വേണ്ടി മനോഹരമായ ഹർമ്യങ്ങൾ (മാളികകൾ) രൂപകല്പന ചെയ്തു. ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, പ്രമഥന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ദേവന്മാർ, കൂടാതെ നാഗന്മാരുടെയും അപ്സരസ്സുകളുടെയും ഗണങ്ങളും എവിടെയെവിടെ സുഖത്തോടെ വസിച്ചുവോ, അവിടെയവിടെ അവൻ ഉപവനങ്ങളും (വിഹാരോദ്യാനങ്ങളും) സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 68

तेषामर्थे महार्हाणि धाराजिरगृहाणि च । अत्यद्भुतानि शोभंते कृतान्येव महात्मना

അവരുടെ നിമിത്തം ആ മഹാത്മാവ് അത്യന്തം വിലയേറിയതും മഹത്തായതുമായ വാസഗൃഹങ്ങളും ധാരാജിര-ഗൃഹങ്ങളും (പ്രത്യേക ഭവനങ്ങൾ) നിർമ്മിച്ചു; അവ നിർമ്മിതമായതോടെ അത്യദ്ഭുതമായി ശോഭിച്ചു।

Verse 69

निवासार्थे कल्पितानि सावकाशानि तत्र वै । देवानां चैव सर्वेषामृषीणां भावितात्मनाम्

അവിടെ വാസാർത്ഥം സത്യമായും വിശാലമായ താമസസ്ഥലങ്ങൾ ഒരുക്കപ്പെട്ടു—സകല ദേവന്മാർക്കും, കൂടാതെ സംസ്‌കൃതാത്മാക്കളായ (ഭാവിതാത്മ) ഋഷിമാർക്കും।

Verse 70

एवं विस्तारयामास विश्वकर्मा बहून्यपि । मन्दिराणि यथायोग्यं यत्र तत्रैव तिष्ठताम्

ഇങ്ങനെ വിശ്വകർമ്മാവ് യഥായോഗ്യം അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങളും വാസസ്ഥലങ്ങളും കൂടി വിപുലപ്പെടുത്തി ക്രമപ്പെടുത്തി; ആരെവിടെവിടെ നിലകൊള്ളുന്നുവോ അവിടവിടെയേ അവർ സ്ഥിരമായി പാർക്കുവാൻ വിധിച്ചു।

Verse 71

भैरवाः क्षेत्रपालाश्च येऽन्ये च क्षेत्रवासिनः । श्मशानवासिनश्चान्ये येऽन्ये न्यग्रोधवासिनः

ഭൈരവന്മാരും ക്ഷേത്രപാലന്മാരും മറ്റു ക്ഷേത്രവാസികളും; ശ്മശാനവാസികളും, കൂടാതെ ന്യഗ്രോധവൃക്ഷത്തിൻ (ആൽ) അടിയിൽ പാർക്കുന്ന മറ്റു ജനങ്ങളും—

Verse 72

अश्वत्थसेविनश्चान्ये खेचराश्च तथा परे । येये यत्रोपविष्टाश्च तत्रतत्रैव तेन वै

അശ്വത്ഥ (അരയാൽ) സേവിക്കുന്ന മറ്റു ചിലരും, കൂടാതെ മറ്റു ഖേചരന്മാരും (ആകാശചാരികൾ) ഉണ്ടായിരുന്നു; ആരാരെവിടെ ഇരുന്നുവോ അവിടവിടെയേ വിശ്വകർമ്മാവ് യഥോചിതമായി ക്രമീകരിച്ചു।

Verse 73

कृतानि च मनोज्ञानि भवनानि महांतिवै । तेषामेवानुकूलानि भूतानां विश्वकर्मणा

വാസ്തവത്തിൽ മഹത്തും മനോഹരവുമായ ഭവനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. വിവിധ ഭൂതഗണങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിനും ആവശ്യത്തിനും അനുസരിച്ച്, അവർക്കു അനുയോജ്യമായി വിശ്വകർമ്മാവ് അവയെ രൂപപ്പെടുത്തി।

Verse 74

तत्रैव ते सर्वगणैः समेता निवासितास्तेन हिमाद्रिणा स्वयम् । सेंद्राः सुरा यक्षपिशाचरक्षसां गन्धर्वविद्याप्सरसां समूहाः

അവിടെയേ അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ഗണങ്ങളോടുകൂടി സമവേതരായി, സ്വയം ഹിമാദ്രി (ഹിമാലയം) തന്നാൽ പാർപ്പിക്കപ്പെട്ടു; ഇന്ദ്രസഹിത ദേവഗണങ്ങളും, യക്ഷ-പിശാച-രാക്ഷസ-ഗന്ധർവ-വിദ്യാധര-അപ്സരസ്സുകളുടെ മഹാസമൂഹങ്ങളും।