Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

के सत्याः के असत्याश्च संस्कृता विश्वकर्मणा । तथैव चैवं विधिना द्वारपाः अद्भुताः कृताः

ke satyāḥ ke asatyāśca saṃskṛtā viśvakarmaṇā | tathaiva caivaṃ vidhinā dvārapāḥ adbhutāḥ kṛtāḥ

ഏത് സത്യം ഏത് അസത്യം എന്ന് ആരും തിരിച്ചറിയാനായില്ല; എല്ലാം വിശ്വകർമ്മൻ രൂപപ്പെടുത്തിയതായിരുന്നു. അതേ രീതിയിൽ അത്ഭുതകരമായ ദ്വാരപാലകരെയും നിർമ്മിച്ചു।

केwhich (ones)?
के:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — interrogative ‘which/who (pl.)?’
सत्याःreal/true
सत्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — adjective ‘real/true’
केwhich (ones)?
के:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘which (others)?’
असत्याःfalse
असत्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — adjective ‘untrue/false’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय — ‘and’
संस्कृताःmade/constructed
संस्कृताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + कृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — PPP ‘prepared/constructed’
विश्वकर्मणाby Viśvakarman
विश्वकर्मणा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular (by Viśvakarman)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय — ‘thus/likewise’
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय — ‘indeed’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय — ‘and’
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय — ‘thus/in this manner’
विधिनाby a method/rule
विधिना:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular ‘by method/rule’
द्वारपाःdoor-guards
द्वारपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक) + प (पा/पाल) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘door-guards’; षष्ठी-तत्पुरुष (द्वारस्य पाः)
अद्भुताःwonderful
अद्भुताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — adjective qualifying ‘द्वारपाः’
कृताःwere made
कृताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — PPP ‘made’ (predicate)

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Scene: A grand sacred gateway where wondrous dvārapālas stand—so exquisitely fashioned that pilgrims cannot tell if they are living beings or crafted forms; the air feels charged with protection.

V
Viśvakarman
D
Dvārapa

FAQs

Divine craftsmanship can surpass human discernment, reminding pilgrims that the sacred is not limited by ordinary standards of reality.

Kedārakṣetra (Kedārakhaṇḍa) within the Māheśvarakhaṇḍa.

None; the verse is a mahātmya-style portrayal of sacred marvels and guardianship.