Adhyaya 72

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मणिनागेश्वरं शुभम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम् । स्थापितं मणिनागेन लोकानां हितकाम्यया

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ശുഭമായ മണിനാഗേശ്വരനെ ദർശിക്കുവാൻ പോകുക; നർമദയുടെ ഉത്തരതീരത്തിൽ സ്ഥിതനായ, സർവ്വപാപക്ഷയകാരകൻ; ലോകഹിതകാമനയാൽ മണിനാഗൻ സ്ഥാപിച്ചതാണ്।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आशीविषेण सर्पेण ईश्वरस्तोषितः कथम् । क्षुद्राः सर्वस्य लोकस्य भयदा विषशालिनः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—വിഷധരനായ സർപ്പൻകൊണ്ട് ഈശ്വരൻ എങ്ങനെ പ്രസന്നനായി? ഇവർ ക്ഷുദ്രസ്വഭാവികൾ; വിഷമുള്ളവർ; സർവ്വലോകത്തിനും ഭയം നൽകുന്നവർ തന്നെയല്ലോ।

Verse 3

कथ्यतां तात मे सर्वं पातकस्योपशान्तिदम् । मम सन्तापजं दुःखं दुर्योधनसमुद्भवम्

ഹേ താത, പാപത്തിന്റെ ഉപശാന്തി വരുത്തുന്നതെല്ലാം എനിക്ക് പറയുക; ദുര്യോധനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന, സാന്താപജന്യമായ എന്റെ ദുഃഖം ഇപ്പോഴും എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 4

कर्णभीष्मोद्भवं रौद्रं दुःखं पाञ्चालिसम्भवम् । तव वक्त्राम्बुजौघेन प्लावितं निर्वृतिं गतः

കർണ്ണ-ഭീഷ്മന്മാരിൽ നിന്നുയർന്ന ആ രൗദ്ര ദുഃഖവും, പാഞ്ചാലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശോകവും—അങ്ങയുടെ പദ്മമുഖത്തിൽ നിന്നൊഴുകിയ വാക്ധാരയിൽ പ്ലാവിതമായി അകന്നു; ഞാൻ ശാന്തി പ്രാപിച്ചു।

Verse 5

श्रुत्वा तव मुखोद्गीतां कथां वै पापनाशिनीम् । अयुक्तमिदमस्माकं द्विज क्लेशो न शाम्यति

നിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു പാടപ്പെട്ട പാപനാശിനിയായ പുണ്യകഥ ശ്രവിച്ചിട്ടും, ഹേ ദ്വിജ, ഞങ്ങളുടെ ക്ലേശം ഇനിയും ശമിക്കാത്തത് അയോഗ്യമെന്നു തോന്നുന്നു।

Verse 6

अथवा प्राप्स्यते तात विद्यादानस्य यत्फलम् । तत्फलं प्राप्यते नित्यं कथाश्रवणतो हरेः

അല്ലെങ്കിൽ, താത, വിദ്യാദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതോ, അതേ ഫലം ഹരിയുടെ കഥ ശ്രവിക്കുന്നതിലൂടെ നിത്യമായി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । यथायथा त्वं नृप भाषसे च तथातथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यता वा जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात । शृणुष्व तस्मात्सह बान्धवैश्च कथामिमां पापहरां प्रशस्ताम्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, നീ എത്ര എത്ര സംസാരിക്കുന്തോറും എന്റെ വാണി അത്രത്തോളം ആനന്ദം പ്രാപിക്കുന്നു। ജരയാൽ ശൈഥില്യം വന്നാലും, താത, നിന്റെ സൗഹൃദം നശിക്കുന്നില്ല। അതിനാൽ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഈ പ്രശസ്ത പാപഹര കഥ ശ്രവിക്കൂ।

Verse 8

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम्

സംഭവിച്ചതുപോലെ തന്നേ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു।

Verse 9

कथितं पूर्वतो वृत्तैः पारम्पर्येण भारत

ഹേ ഭാരത, പൂർവകാലത്തെ വൃത്തജ്ഞർ പരമ്പരയായി ഈ കഥ പറഞ്ഞുവന്നതാണ്।

Verse 10

द्वे भार्ये कश्यपस्यास्तां सर्वलोकेष्वनुत्तमे । गरुत्मन्तं च विनतासूत कद्रूरहीनथ

കശ്യപന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ സർവ്വലോകങ്ങളിലും അനുത്തമരായിരുന്നു. വിനത ഗരുത്മാൻ (ഗരുഡൻ)നെ പ്രസവിച്ചു; കദ്രൂ നാഗവംശത്തെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 11

संतोषेण च ते तात तिष्ठतः काश्यपे गृहे । कद्रूश्च विनता नाम हृष्टे च वनिते सदा

ഹേ താത, അവർ ഇരുവരും കശ്യപന്റെ ഗൃഹത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിച്ചു—കദ്രൂയും ‘വിനത’ എന്ന നാരിയും—എപ്പോഴും ഹർഷഭാവത്തോടെ.

Verse 12

ताभ्यां सार्द्धं क्रीडते च कश्यपोऽपि प्रजापतिः । ततस्त्वेकदिने प्राप्ते आश्रमस्था शुभानना

പ്രജാപതി കശ്യപനും അവരോടൊപ്പം ക്രീഡാ-വിനോദങ്ങളിൽ സമയം കഴിച്ചു. പിന്നെ ഒരു ദിവസം വന്നപ്പോൾ, ആശ്രമത്തിൽ പാർത്തിരുന്ന ശുഭാനന (സുന്ദരമുഖി) …

Verse 13

उच्चैःश्रवं हयं दृष्ट्वा मनोवेगसमन्वितम् । पश्य पश्य हि तन्वङ्गी हयं सर्वत्र पाण्डुरम्

മനോവേഗസമമായ ഉച്ചൈശ്രവാ കുതിരയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു—“കാണൂ, കാണൂ, ഹേ തന്വംഗീ! ഈ കുതിര സർവ്വത്രയും ശ്വേതമാണ്.”

Verse 14

धावमानमविश्रान्तं जवेन मनसोपमम् । तं दृष्ट्वा सहसा चाश्वमीर्ष्याभावेन चाब्रवीत्

അശ്വം വിശ്രമമില്ലാതെ ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; അതിന്റെ വേഗം മനസ്സിനോടു തുല്യം. അതിനെ കണ്ട അവൾ പെട്ടെന്ന് അശ്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അസൂയാഭാവത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 15

कद्रूरुवाच । ब्रूहि भद्रे सहस्रांशोरश्वः किंवर्णको भवेत् । अहं ब्रवीमि कृष्णोऽयं त्वं किं वदसि तद्वद

കദ്രൂ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രേ, പറയുക; സഹസ്രാംശു (സൂര്യൻ)ന്റെ ഈ അശ്വം ഏതു വർണ്ണമുള്ളത്? ഞാൻ പറയുന്നു—ഇത് കൃഷ്ണവർണ്ണം; നീ എന്തു പറയുന്നു, അതു പറയുക।

Verse 16

विनतोवाच । पश्यसे ननु नेत्रैश्च कृष्णं श्वेतं न पश्यसि । असत्यभाषणाद्भद्रे यमलोकं गमिष्यसि

വിനത പറഞ്ഞു—നീ കണ്ണുകളാൽ തന്നെ കാണുന്നു; ശ്വേതം കാണാതെ കൃഷ്ണം കാണുന്നുവോ? ഹേ ഭദ്രേ, അസത്യവചനത്താൽ നീ യമലോകത്തിലേക്കു പോകും।

Verse 17

सत्यानृते तु वचने पणस्तव ममैव तु । सहस्रं चैव वर्षाणां दास्यहं तव मन्दिरे

സത്യം-അസത്യം വചനങ്ങളുടെ ഈ പന്തയം നിനക്കും എനിക്കും ഇടയിൽ പണമായിരിക്കട്ടെ; പൂർണ്ണമായ ആയിരം വർഷം ഞാൻ നിന്റെ ഭവനത്തിൽ ദാസിയായി സേവിക്കും।

Verse 18

असत्या यदि मे वाणी कृष्ण उच्चैःश्रवा यदि । तदाहं त्वद्गृहे दासी भवामि सर्पमातृके

എന്റെ വാക്ക് അസത്യമായാൽ—ഉച്ചൈഃശ്രവാ യഥാർത്ഥത്തിൽ കൃഷ്ണവർണ്ണനായാൽ—ഹേ സർപ്പമാതൃകേ, ഞാൻ നിന്റെ വീട്ടിൽ ദാസിയാകും।

Verse 19

यदि उच्चैःश्रवाः श्वेतोऽहं दासी च तवैव तु । एवं परस्परं द्वाभ्यां संवादोऽयं व्यवर्धत

ഉച്ചൈഃശ്രവാ ശ്വേതനായാൽ നീ തന്നേ എന്റെ ദാസിയാകും. ഇങ്ങനെ ആ ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ ഈ പരസ്പര വാദവും പന്തയവും വർധിച്ചു।

Verse 20

आश्रमेषु गता बाला रात्रौ चिन्तापरा स्थिता । बन्धुवर्गस्य कथितं समस्तं तद्विचेष्टितम्

ആ ബാലിക ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു പോയി; രാത്രിയിൽ അവൾ ചിന്തയിൽ ആകുലയായി നിന്നു. ആ സംഭവത്തിൽ നടന്നതെല്ലാം ബന്ധുക്കൾക്ക് അവൾ വിശദമായി പറഞ്ഞു.

Verse 21

पुत्राणां कथितं पार्थ पणं चैव मया कृतम् । हाहाकारः कृतः सर्पैः श्रुत्वा मात्रा पणं कृतम्

അവൾ പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു—“പ്രിയനേ, ഞാൻ ഒരു പണം (പന്തയം) വെച്ചിരിക്കുന്നു.” അമ്മ പന്തയം വെച്ചതായി കേട്ട് സർപ്പങ്ങൾ ഭയത്തോടെ മഹാ ഹാഹാകാരം ചെയ്തു.

Verse 22

जाता दासी न सन्देहः श्वेतो भास्करवाहनः । उच्चैःश्रवा हयः श्वेतो न कृष्णो विद्यते क्वचित्

“അവൾ ദാസിയാകും—സംശയമില്ല; ഭാസ്കരന്റെ വാഹനം ശ്വേതമാണ്. ഉച്ചൈഃശ്രവാ അശ്വവും ശ്വേതം; എവിടെയും അത് കൃഷ്ണ (കറുപ്പ്) ആയി കാണപ്പെടുന്നില്ല.”

Verse 23

कद्रूरुवाच । यथाहं न भवे दासी तत्कार्यं च विचिन्त्यताम् । विशध्वं रोमकूपेषु ह्युच्चैःश्रवहयस्य तु

കദ്രൂ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ ദാസിയാകാതിരിക്കാനുള്ള മാർഗം ആലോചിക്കൂ. നിങ്ങൾ ഉച്ചൈഃശ്രവാ അശ്വത്തിന്റെ രോമകൂപങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കൂ.”

Verse 24

एकं मुहूर्तमात्रं तु यावत्कृष्णः स दृश्यते । क्षणमात्रेण चैकेन दासी सा भवते मम

“അവൻ ഒരു മുഹൂർത്തം മാത്രം കൃഷ്ണ (കറുപ്പ്) ആയി കണ്ടാലും, ഒരു ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവൾ എന്റെ ദാസിയാകും.”

Verse 25

दासीं कृत्वा तु तां तन्वीं विनतां सत्यगर्विताम् । ततः स्वस्थानगाः सर्वे भविष्यथ यथासुखम्

സത്യഗർവിതയായ സുകുമാരിണി വിനതയെ ദാസിയാക്കി, പിന്നെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി സുഖമായി വസിക്കുവിൻ।

Verse 26

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी चाम्ब सर्वेषां भुवि पूजिता । तथा सापि विशेषेण वञ्चितव्या न मातरः

സർപ്പങ്ങൾ പറഞ്ഞു—അമ്മേ! നീ ഭൂമിയിൽ എല്ലാവരാലും പൂജിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ അവളും മാതാവാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് മാതാക്കളെ വഞ്ചിക്കരുത്।

Verse 27

माता च पितृभार्या च मातृमाता पितामही । कर्मणा मनसा वाचा हितं तासां समाचरेत्

മാതാവ്, പിതാവിന്റെ ഭാര്യ (സത്മാതാവ്), മാതാമഹി, പിതാമഹി—ഇവരുടെ ഹിതം കർമ്മത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ നിത്യവും ആചരിക്കണം।

Verse 28

सा ततस्तेन वाक्येन क्रुद्धा कालानलोपमा । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ ക്രുദ്ധയായി കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ആയി; ഭൂമിയിൽ എന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കാത്ത ഏത് പന്നഗന്മാരുണ്ടായിരുന്നുവോ…

Verse 29

हव्यवाहमुखे सर्वे ते यास्यन्त्यविचारितम् । मातुस्तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चैव भुजङ्गमाः

മാതാവിന്റെ ആ വചനം കേട്ട ഉടനെ എല്ലാ ഭുജംഗങ്ങളും ഒരു നിമിഷം പോലും ആലോചിക്കാതെ ഹവ്യവാഹൻ (അഗ്നി)ന്റെ വായിലേക്കു പാഞ്ഞുചെല്ലാൻ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 30

केचित्प्रविष्टा रोमेषु उच्चैःश्रवहयस्य च । नष्टाः केचिद्दशदिशं कद्रूशापभयात्ततः

ചിലർ ദിവ്യാശ്വമായ ഉച്ചൈഃശ്രവസിന്റെ രോമങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു; ചിലർ കദ്രൂയുടെ ശാപഭയത്തിൽ ഭീതരായി പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കു പാഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷരായി।

Verse 31

केचिद्गङ्गाजले नष्टाः केचिन्नष्टाः सरस्वतीम् । केचिन्महोदधौ लीनाः प्रविष्टा विन्ध्यकन्दरे

ചിലർ ഗംഗാജലത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷരായി, ചിലർ സരസ്വതിയിൽ ലയിച്ചു; ചിലർ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലീനരായി, ചിലർ വിന്ധ്യപർവത ഗുഹകളിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 32

आश्रित्य नर्मदातोये मणिनागोत्तमो नृप । तपश्चचार विपुलमुत्तरे नर्मदातटे

ഹേ രാജാവേ, ശ്രേഷ്ഠനായ മണിനാഗൻ നർമദാജലത്തെ ആശ്രയിച്ച് നർമദയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് മഹത്തായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 33

मातृशापभयात्पार्थ ध्यायते कामनाशनम् । अच्छेद्यमप्रतर्क्यं च विनाशोत्पत्तिवर्जितम्

ഹേ പാർഥ, മാതൃശാപഭയത്താൽ അവൻ കാമനാശകമായ ആ തത്ത്വത്തെ ധ്യാനിച്ചു—അത് അച്ഛേദ്യം, അതർക്ക്യം, ഉത്പത്തി-വിനാശവിവർജിതം।

Verse 34

वायुभक्षः शतं साग्रं तदर्धं रविवीक्षकः । एवं ध्यानरतस्यैव प्रत्यक्षस्त्रिपुरान्तकः

നൂറിലധികം ദിവസങ്ങൾ അവൻ വായുവേ ആഹാരമായി ജീവിച്ചു; അതിന്റെ പകുതി കാലം സൂര്യനിലേക്കു ദൃഷ്ടി സ്ഥിരപ്പെടുത്തി. ഇങ്ങനെ ധ്യാനനിഷ്ഠനായ അവനു ത്രിപുരാന്തകൻ (ശിവൻ) പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 35

साधु साधु महाभाग सत्त्ववांस्तु भुजंगम । त्वया भक्त्या गृहीतोऽहं प्रीतस्ते ह्युरगेश्वर । वरं याचय मे क्षिप्रं यस्ते मनसि वर्तते

സാധു, സാധു, മഹാഭാഗനും സത്ത്വവാനുമായ ഭുജംഗമേ! നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞാൻ വശനായി; ഹേ ഉരഗേശ്വരാ, ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നൻ. നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ള വരം വേഗം എന്നോട് ചോദിക്കൂ.

Verse 36

मणिनाग उवाच । मातृशापभयान्नाथ क्लिष्टोऽहं नर्मदातटे । त्वत्प्रसादेन मे नाथ मातृशापो भवेद्वृथा

മണിനാഗൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാഥാ! മാതൃശാപഭയത്താൽ ഞാൻ നർമദാതീരത്ത് ക്ലേശിതനായി. ഹേ പ്രഭോ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ മാതൃശാപം വ്യർത്ഥമാകട്ടെ.

Verse 37

ईश्वर उवाच । हव्यवाहमुखं वत्स न प्राप्स्यसि ममाज्ञया । मम लोके निवासश्च तव पुत्र भविष्यति

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വത്സാ, എന്റെ ആജ്ഞയാൽ നീ ‘ഹവ്യവാഹമുഖ’ സ്ഥിതി പ്രാപിക്കുകയില്ല. എന്നാൽ നിന്റെ പുത്രൻ എന്റെ ലോകത്തിൽ വാസം പ്രാപിക്കും.

Verse 38

मणिनाग उवाच । अत्र स्थाने महादेव स्थीयतामंशभागतः । सहस्रांशेन भागेन स्थीयतां नर्मदाजले । उपकाराय लोकानां मम नाम्नैव शङ्कर

മണിനാഗൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ, ഈ സ്ഥലത്ത് അംശഭാഗമായി നിലകൊള്ളണമേ. ഹേ ശങ്കരാ, നർമദാജലത്തിൽ സഹസ്രാംശമായി വസിക്കണമേ; ലോകങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി, എന്റെ നാമത്തോടുകൂടെ.

Verse 39

ईश्वर उवाच । स्थापयस्व परं लिङ्गमाज्ञया मम पन्नग । इत्युक्त्वान्तर्हितो देवो जगाम ह्युमया सह

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ പന്നഗ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പരമലിംഗം സ്ഥാപിക്കൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ അന്തർഹിതനായി ഉമയോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 40

मार्कण्डेय उवाच । तत्र तीर्थे तु ये गत्वा शुचिप्रयतमानसाः । पञ्चम्यां वा चतुर्दश्यामष्टम्यां शुक्लकृष्णयोः

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ശുചിത്വവും നിയന്ത്രിതമായ മനസ്സും കൊണ്ടു ആ തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകുന്നവർ ശുക്ലപക്ഷത്തിലോ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലോ പഞ്ചമി, ചതുര്ദശി അല്ലെങ്കിൽ അഷ്ടമി ദിനത്തിൽ (അവിടെ ചെന്നു)…

Verse 41

अर्चयन्ति सदा पार्थ नोपसर्पन्ति ते यमम् । दध्ना च मधुना चैव घृतेन क्षीरयोगतः

ഹേ പാർഥാ, അവിടെ നിരന്തരം അർച്ചന ചെയ്യുന്നവരെ യമൻ സമീപിക്കുകയില്ല; അവർ തൈര്, തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവ യഥാവിധി ചേർത്ത് (പൂജിക്കുന്നു)।

Verse 42

स्नापयन्ति विरूपाक्षमुमादेहार्धधारिणम् । कामाङ्गदहनं देवमघासुरनिषूदनम्

അവർ വിരൂപാക്ഷനു അഭിഷേകസ്നാനം നടത്തുന്നു—ഉമാദേവിയുടെ ദേഹാർധം ധരിക്കുന്ന ദേവൻ, കാമന്റെ അവയവങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചവൻ, അഘാസുരനെ നിശൂദിച്ചവൻ।

Verse 43

स्नाप्यमानं च ये भक्त्वा पश्यन्ति परमेश्वरम् । ते यान्ति च परे लोके सर्वपापविवर्जितैः

ഭക്തിയോടെ അഭിഷേകം നടക്കുമ്പോൾ പരമേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവർ, സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തരായി പരലോകത്തിലേക്കു പോകുന്നു।

Verse 44

श्राद्धं प्रेतेषु ये पार्थ चाष्टम्यां पञ्चमीषु च । ब्राह्मणैश्च सदा योग्यैर्वेदपाठकचिन्तकैः

ഹേ പാർഥാ, പ്രേതർ/പിതൃക്കൾക്കായി അഷ്ടമിയിലും പഞ്ചമിയിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ, വേദപാഠവും മനനവും ചെയ്യുന്ന യോഗ്യ ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ സദാ (വിധിപൂർവ്വം നടത്തുന്നു)।

Verse 45

स्वदारनिरतैः श्लक्ष्णैः परदारविवर्जितैः । षट्कर्मनिरतैस्तात शूद्रप्रेषणवर्जितैः

സ്വഭാര്യയിൽ തന്നെ നിരതരായി, മൃദുശീലമുള്ളവരായി, പരസ്ത്രീസംബന്ധം വെടിഞ്ഞവരായി, ഷട്കർമ്മങ്ങളിൽ നിരതരായി—ഹേ താത—ശൂദ്രരെ സ്വകാര്യ സേവകരായി നിയോഗിക്കാത്തവരായിരിക്കണം।

Verse 46

खञ्जाश्च दर्दुराः षण्ढा वार्द्धुष्याश्च कृषीवलाः । भिन्नवृत्तिकराः पुत्र नियोज्या न कदाचन

ഹേ പുത്രാ! മുടന്തർ, ഗുരുരോഗപീഡിതർ, ഷണ്ഢർ (നപുംസകർ), വൃദ്ധർ, കൃഷീവലർ (കൃഷിത്തൊഴിലാളികൾ), കൂടാതെ അനിയമിത ഉപജീവനമുള്ളവർ—ഇവരെ ഒരിക്കലും (അത്തരം കർമ്മങ്ങളിൽ) നിയോഗിക്കരുത്।

Verse 47

वृषलीमन्दिरे यस्य महिषीं यस्तु पालयेत् । स विप्रो दूरतस्त्याज्यो व्रते श्राद्धे नराधिप

ഹേ നരാധിപാ! വൃഷലി (നീചജാതി സ്ത്രീ)യുടെ വീട്ടിൽ തന്റെ മഹിഷിയെ (എരുമ) പാലിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, വ്രതത്തിലും ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിലും പ്രത്യേകിച്ച് ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ വെടിയേണ്ടവൻ ആകുന്നു।

Verse 48

काणाष्टुंटाश्च मण्टाश्च वेदपाठविवर्जिताः । न ते पूज्या द्विजाः पार्थ मणिनागेश्वरे शुभे

ഹേ പാർഥാ! ‘കാണാഷ്ടുംട’യും ‘മൺട’യും എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന, വേദപാഠം ഇല്ലാത്തവർ—ശുഭമായ മണിനാഗേശ്വരത്തിൽ ദ്വിജരായി പൂജ്യരല്ല।

Verse 49

यदीच्छेदूर्ध्वगमनमात्मनः पितृभिः सह । सर्वाङ्गरुचिरां धेनुं यो दद्यादग्रजन्मने

ആർക്കെങ്കിലും തനിക്കും പിതൃകളോടും കൂടെ ഊർധ്വലോകഗമനം ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ സർവാംഗസുന്ദരമായ ധേനുവിനെ അഗ്രജന്മനായ (ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്) ദാനമായി നൽകണം।

Verse 50

स याति परमं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम् । ततः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि जायते विमले कुले

അവൻ മഹാപ്രളയം വരെയും പരമലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായാലും അവൻ വിമലകുലത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

Verse 51

ये पश्यन्ति परं भक्त्या मणिनागेश्वरं नृप । न तेषां जायते वंशे पन्नगानां भयं नृप

ഹേ നൃപാ! പരമഭക്തിയോടെ മണിനാഗേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവരുടെ വംശത്തിൽ സർപ്പഭയം ഉദിക്കുകയില്ല, ഹേ രാജാ।

Verse 52

पन्नगः शङ्कते तेषां मणिनागप्रदर्शनात् । सौपर्णरूपिणस्ते वै दृश्यन्ते नागमण्डले

മണിനാഗത്തിന്റെ ശക്തി പ്രകടമായതിനാൽ സർപ്പങ്ങൾ അവരെ ഭയപ്പെടുന്നു; നാഗമണ്ഡലത്തിൽ അവർ ഗരുഡരൂപികളായി തന്നെയാണ് ദൃശ്യമാകുന്നത്.

Verse 53

फलानि चैव दानानां शृणुष्वाथ नृपोत्तम । अन्नं संस्कारसंयुक्तं ये ददन्ते नरोत्तमाः

ഇപ്പോൾ, ഹേ നൃപോത്തമാ, ദാനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ ശ്രവിക്കൂ. യാർ വിധിസംസ്കാരസഹിതമായ അന്നം ദാനം ചെയ്യുന്നുവോ ആ നരോത്തമർ…

Verse 54

तोयं शय्यां तथा छत्रं कन्यां दासीं सुभाषिणीम् । पात्रे देयं यतो राजन् यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

ജലം, ശയ്യ, ഛത്രം; കന്യയും മധുരഭാഷിണിയായ ദാസിയും—ഹേ രാജൻ, സ്വന്തം ശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഇവയെ യോഗ്യപാത്രനു ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 55

सुरभीणि च पुष्पाणि गन्धवस्त्राणि दापयेत् । दीपं धान्यं गृहं शुभ्रं सर्वोपस्करसंयुतम्

സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും ഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം ചെയ്യിക്കണം; അതുപോലെ ദീപം, ധാന്യം, എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളോടും കൂടിയ ശുഭ്രമായ ശുദ്ധഗൃഹവും നൽകിക്കണം।

Verse 56

ये ददन्ते परं भक्त्या ते व्रजन्ति त्रिविष्टपम् । मणिनागे नृपश्रेष्ठ यच्च दानं प्रदीयते

പരമഭക്തിയോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നവർ ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിക്കുന്നു. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! മണിനാഗത്തിൽ ഏതു ദാനവും അർപ്പിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അത് മഹാപുണ്യദായകം.

Verse 57

तस्य दानस्य भावेन स्वर्गे वासो भवेद्ध्रुवम् । पातकानि प्रलीयन्ते आमपात्रे यथा जलम्

ആ ദാനത്തിന്റെ ശുദ്ധഭാവം മൂലം സ്വർഗ്ഗവാസം നിശ്ചയമാകുന്നു. പാപങ്ങൾ ഉരുകിപ്പോകുന്നു, ചുട്ടിട്ടില്ലാത്ത മൺപാത്രത്തിൽ വെള്ളം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ।

Verse 58

नर्मदातोयसंसिद्धं भोज्यं विप्रे ददाति यः । सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः क्रीडते दैवतैः सह

നർമദാജലത്തിൽ സിദ്ധമായ ഭോജ്യം ബ്രാഹ്മണനു നൽകുന്നവനും പാപമുക്തനായി ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിക്കുന്നു।

Verse 59

ततः स्वर्गच्युतानां हि लक्षणं प्रवदाम्यहम् । दीर्घायुषो जीवपुत्रा धनवन्तः सुशोभनाः

അടുത്തതായി സ്വർഗ്ഗച്യുതരായവരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു—അവർ ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പുത്രന്മാരാൽ അനുഗ്രഹിതർ, ധനവാന്മാർ, ദീപ്തമായ രൂപത്തിൽ ശോഭിക്കുന്നവർ ആകുന്നു।

Verse 60

सर्वव्याधिविनिर्मुक्ताः सुतभृत्यैः समन्विताः । त्यागिनो भोगसंयुक्ता धर्माख्यानरताः सदा

അവർ എല്ലാ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തർ, പുത്രന്മാരും സേവകരും ചുറ്റുമുള്ളവർ. ത്യാഗികളായിട്ടും ധർമ്മോചിത ഭോഗങ്ങളോടെ യുക്തർ; സദാ ധർമ്മകഥയുടെ ശ്രവണ‑കീർത്തനത്തിൽ രമിക്കുന്നവർ।

Verse 61

देवद्विजगुरोर्भक्तास्तीर्थसेवापरायणाः । मातापितृवशा नित्यं द्रोहक्रोधविवर्जिताः

അവർ ദേവൻ, ദ്വിജൻ (ബ്രാഹ്മണൻ), ഗുരു എന്നിവരോടു ഭക്തിയുള്ളവർ; തീർത്ഥസേവയിൽ പരായണർ. നിത്യവും മാതാപിതാക്കളുടെ ആജ്ഞയിൽ, ദ്രോഹ‑ക്രോധരഹിതർ।

Verse 62

एभिरेव गुणैर्युक्ता ये नराः पाण्डुनन्दन । सत्यं ते स्वर्गादायाताः स्वर्गे वासं व्रजन्ति ते

ഹേ പാണ്ഡുനന്ദന! ഈ ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തരായ മനുഷ്യർ സത്യമായി സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു വന്നവർ; അവർ വീണ്ടും സ്വർഗത്തിൽ തന്നെ വാസം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 63

सर्वतीर्थवरं तीर्थं मणिनागं नृपोत्तम । तीर्थाख्यानमिदं पुण्यं यः पठेच्छृणुयादपि

ഹേ നൃപോത്തമ! മണിനാഗം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥം. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പുണ്യാഖ്യാനം ആരെങ്കിലും വായിക്കുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ പോലും—

Verse 64

सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते । न विषं क्रमते तेषां विचरन्ति यथेच्छया

അവനും പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി ശിവലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു. അവരെ വിഷം ബാധിക്കുകയില്ല; അവർ ഇഷ്ടാനുസാരം സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 65

भाद्रपद्यां च यत्षष्ठ्यां पुण्यं सूर्यस्य दर्शने । तत्फलं समवाप्नोति आख्यानश्रवणेन तु

ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ഷഷ്ഠിദിനത്തിൽ സൂര്യദർശനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം, ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ശ്രവണമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 72

। अध्याय

അധ്യായം. (അധ്യായ സൂചക/സമാപ്തി ചിഹ്നം)