Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । यथायथा त्वं नृप भाषसे च तथातथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यता वा जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात । शृणुष्व तस्मात्सह बान्धवैश्च कथामिमां पापहरां प्रशस्ताम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | yathāyathā tvaṃ nṛpa bhāṣase ca tathātathā me sukhameti bhāratī | śaithilyatā vā jarayānvitasya tvatsauhṛdaṃ naśyati naiva tāta | śṛṇuṣva tasmātsaha bāndhavaiśca kathāmimāṃ pāpaharāṃ praśastām

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, നീ എത്ര എത്ര സംസാരിക്കുന്തോറും എന്റെ വാണി അത്രത്തോളം ആനന്ദം പ്രാപിക്കുന്നു। ജരയാൽ ശൈഥില്യം വന്നാലും, താത, നിന്റെ സൗഹൃദം നശിക്കുന്നില്ല। അതിനാൽ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഈ പ്രശസ്ത പാപഹര കഥ ശ്രവിക്കൂ।

श्री-मार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्री-मार्कण्डेयः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यथा-यथाas...as
यथा-यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Correlative adverb)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (correlative adverb), यथायोग्य-सम्बन्ध (as...so...)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
भाषसेyou speak
भाषसे:
Kriyā (Predicate verb)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
तथा-तथाso...so
तथा-तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Correlative adverb)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (correlative adverb)
मेfor me/to me
मे:
Sampradāna (Recipient/for me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी एकवचन (Genitive/Dative enclitic); अत्र षष्ठी-सम्बन्धे (to me/for me)
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एतिcomes/arises
एति:
Kriyā (Predicate verb)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भारतीspeech/eloquence (Bhāratī)
भारती:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
शैथिल्यताslackness/weakening
शैथिल्यता:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशैथिल्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (disjunctive particle)
जरयाwith old age
जरया:
Karaṇa (Instrument/association)
TypeNoun
Rootजरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अन्वितस्यof one who is accompanied (by)
अन्वितस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootअन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √इ ‘to go’ with अनु-)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषणम् (अस्य/जनस्य implied)
त्वत्-सौहृदम्your friendship
त्वत्-सौहृदम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सौहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नश्यतिperishes
नश्यति:
Kriyā (Predicate verb)
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphasis/limitation particle)
तातO dear one
तात:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
शृणुष्वlisten
शृणुष्व:
Kriyā (Command)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative) एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (therefore/from that)
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहयोग (preposition-like indeclinable ‘with’)
बान्धवैःwith (your) kinsmen
बान्धवैः:
Sahakāraka (Accompaniment)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
कथाम्story
कथाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इमाम्this
इमाम्:
Karma (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (कथाम् इति)
पाप-हराम्removing sins
पाप-हराम्:
Karma (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (कथाम् इति)
प्रशस्ताम्excellent/praised
प्रशस्ताम्:
Karma (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रशस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √शंस् ‘to praise’ with प्र-)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (कथाम् इति)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā-kathā context (not a single named tīrtha in this verse)

Type: kshetra

Listener: the king addressed as ‘nṛpa’, ‘tāta’, ‘Bhārata’ (contextual)

Scene: Mārkaṇḍeya, aged yet radiant, speaks affectionately to the king; behind them, kinsmen sit in a semicircle, attentive. The sage’s words are depicted as a cleansing stream of light labeled ‘pāpa-harā’.

M
Mārkaṇḍeya
N
nṛpa (king)
B
Bhāratī (Sarasvatī, as speech)

FAQs

Reverent listening to a praiseworthy Purāṇic narrative is presented as a means of purification (pāpa-haraṇa) and a support for dharma.

This verse functions as a preface; the broader context is the Revā-khaṇḍa, which venerates the sacred geography connected with the river Revā (Narmadā).

No specific rite is prescribed here; the instruction is śravaṇa—listening attentively (ideally with one’s family) to a pāpaharā kathā.