Adhyaya 41

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ആ ഉത്തമ കുണ്ഡലേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ മഹായക്ഷൻ കുണ്ഡധാരൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു, ഹേ നൃപോത്തമാ.

Verse 2

तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् । पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम

അത്യന്തം വിപുലമായ തപസ്സു ചെയ്തു—ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ഭയങ്കരമായതായ—അവൻ പൗലസ്ത്യന്റെ മന്ദിരത്തിലും ക്രീഡിച്ചു, ഹേ നൃപസത്തമാ.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः । तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ആ മഹാമതി ഏതു യുഗത്തിൽ ജനിച്ചു, ആരുടെ പുത്രനായിരുന്നു? അത്യന്തം മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്ത് ശങ്കരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചവൻ ആര്?

Verse 4

एतद्विस्तरतस्तात कथयस्व ममानघ । शृण्वतश्च न तृप्तिर्मे कथामृतमनुत्तमम्

ഹേ താതാ, ഹേ നിർമലനേ! ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക. ഞാൻ കേൾക്കുമ്പോഴും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; ഈ അനുത്തമ കഥാമൃതം ഒരിക്കലും മതി വരില്ല.

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः । तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ത്രേതായുഗത്തിൽ പൗലസ്ത്യവംശജനായ ‘വിശ്രവാ’ എന്ന മഹർഷി ബ്രഹ്മസമാന മഹിമയുള്ളവനായിരുന്നു. ഭരദ്വാജന്റെ പുത്രപരമ്പരയിൽ ജനിച്ച് അതിവിപുലമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 6

पुत्रं पौत्रगणैर्युक्तं पत्न्या भक्त्या सुतोषितः । धनदं जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम्

ഭാര്യയുടെ ഭക്തിയിൽ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി അദ്ദേഹം ഒരു പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു—ധനദൻ—സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും ലക്ഷിതൻ, സന്താനപരമ്പരയാൽ സമൃദ്ധൻ.

Verse 7

जातमात्रं तु तं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चकार नाम सुप्रीत ऋषिदेवसमन्वितः

കുഞ്ഞ് ജനിച്ചതെന്ന് അറിഞ്ഞ ഉടൻ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ്, ഋഷികളും ദേവന്മാരും കൂടെ നിൽക്കെ, അത്യന്തം പ്രസന്നനായി അവന് നാമകരണം ചെയ്തു.

Verse 8

यस्माद्विश्रवसो जातो मम पौत्रत्वमागतः । तस्माद्वैश्रवणो नाम तव दत्तं मयानघ

നീ വിശ്രവയിൽ നിന്നു ജനിച്ച് എന്റെ പൗത്രനായതിനാൽ, ഹേ അനഘാ, ഞാൻ നിനക്കു ‘വൈശ്രവണ’ എന്ന നാമം ദത്തമായി നൽകുന്നു।

Verse 9

तथा त्वं सर्वदेवानां धनगोप्ता भविष्यसि । चतुर्थो लोकपालानामक्षयश्चाव्ययो भुवि

അങ്ങനെ നീ സർവ്വദേവന്മാരുടെ ധനത്തിന്റെ രക്ഷകനാകും; ലോകപാലന്മാരിൽ നാലാമനായി ഭൂമിയിൽ അക്ഷയനും അവ്യയനും ആയിരിക്കും।

Verse 10

तस्य भार्या महाराज ईश्वरीति च विश्रुता । यक्षो यक्षाधिपः श्रेष्ठस्तस्य कुण्डोऽभवत्सुतः

ഹേ മഹാരാജാ, അവന്റെ ഭാര്യ ‘ഈശ്വരി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു. ആ ശ്രേഷ്ഠ യക്ഷാധിപന് ‘കുണ്ഡ’ എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടായി।

Verse 11

स च रूपं परं प्राप्य मातापित्रोरनुज्ञया । तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

മാതാപിതാക്കളുടെ അനുവാദത്തോടെ അവൻ അത്യുത്തമ സൗന്ദര്യം പ്രാപിച്ചു; നർമദാതീരം ആശ്രയിച്ച് മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 12

ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्तो वर्षासु स्थण्डिलेशयः । हेमन्ते जलमध्यस्थो वायुभक्षः शतं समाः

ഗ്രീഷ്മത്തിൽ പഞ്ചാഗ്നികളുടെ ചൂട് സഹിച്ചു; വർഷകാലത്ത് വെറും നിലത്ത് ശയിച്ചു; ഹേമന്തത്തിൽ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ടു. വായുവേ ആഹാരമാക്കി നൂറു വർഷം ഈ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 13

एवं वर्षशते पूर्णे एकाङ्गुष्ठेऽभवन्नृप । अस्थिभूतः परं तात ऊर्ध्वबाहुस्ततः परम्

ഇങ്ങനെ നൂറു വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, അവൻ ഒരു അങ്കുഷ്ഠമാത്രം—അസ്ഥിശേഷം മാത്രം—ആയിത്തീർന്നു. തുടർന്ന്, ഹേ പ്രിയനേ, കൈകൾ ഉയർത്തി പിടിച്ച് കൂടുതൽ കഠിനതപസ് ചെയ്തു.

Verse 14

अतपच्च घृतश्वासः कुण्डलो भरतर्षभ । चतुर्थे वर्षशतके तुतोष वृषवाहनः

ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഘൃതസമമായ സ്ഥിര-സംയത ശ്വാസമുള്ള കുണ്ഡലൻ ഇങ്ങനെ തപസ്സു ചെയ്തു; നാലാം ശതവർഷത്തിൽ വൃഷവാഹനനായ ശിവൻ പ്രസന്നനായി.

Verse 15

वरं वृणीष्व भो वत्स यत्ते मनसि रोचते । ददामि ते न सन्देहस्तपसा तोषितो ह्यहम्

“ഹേ വത്സാ, നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. നിന്റെ തപസ്സാൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്; സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ അത് നിനക്കു നൽകും.”

Verse 16

कुण्डल उवाच । यक्षाधिपप्रसादेन तस्यैवानुचरः पुरे । विचरामि यथाकाममवध्यः सर्वशत्रुषु

കുണ്ഡലൻ പറഞ്ഞു—“യക്ഷാധിപന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ അവന്റെ നഗരത്തിൽ അവന്റെ അനുചരനായി വസിക്കുന്നു. ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തോളം സഞ്ചരിക്കുന്നു; എല്ലാ ശത്രുക്കളിലും ഞാൻ അവധ്യൻ—എന്നെ വധിക്കാനാവില്ല.”

Verse 17

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ്, സർവ്വലോകനമസ്കൃതനായ മഹാദേവൻ ആകാശത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ധരണീധരമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 18

गते चादर्शनं देवे सोऽपि यक्षो मुदान्वितः । स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम्

ദേവൻ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായപ്പോൾ ആ യക്ഷനും ആനന്ദപരവശനായി ദേവേശ്വരനെ ‘കുണ്ഡലേശ്വര’ എന്ന ഉത്തമ ലിംഗരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 19

अलंकृत्वा जगन्नाथं पुष्पधूपानुलेपनैः । विमानैश्चामरैश्छत्रैस्तथा वै लिङ्गपूरणैः

അവൻ ജഗന്നാഥനെ പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചു; വിമാനം, ചാമരം, ഛത്രം തുടങ്ങിയ ആദരങ്ങളാലും ലിംഗപൂജയ്ക്ക് വിധിപ്രകാരം നിശ്ചിത ഉപചാരങ്ങളാലും ആരാധിച്ചു।

Verse 20

तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः । प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ

അന്നപാനാദികളും യോജ്യമായ ദാന-ഉപഹാരങ്ങളും നൽകി അവൻ ദ്വിജന്മാരെ സമ്യകമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; മഹാദേവനെ പ്രസന്നനാക്കി ശേഷം സ്വന്തം ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 21

तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । उत्तमं परमं पुण्यं कुण्डलेश्वरनामतः

അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ‘കുണ്ഡലേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി—പരമം, ഉത്തമം, മഹാപുണ്യപ്രദം।

Verse 22

तत्र तीर्थे तु यः कश्चिदुपवासपरायणः । अर्चयेद्देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഉപവാസപരനായ് ഈശാന ദേവനെ അർച്ചിക്കുന്ന ഏവനും സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും।

Verse 23

सुवर्णं रजतं वापि मणिं मौक्तिकमेव च । दद्याद्भोज्यं ब्राह्मणेभ्यः स सुखी मोदते दिवि

സ്വർണം, വെള്ളി, മണി അല്ലെങ്കിൽ മുത്ത് ദാനം ചെയ്ത് ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോജനം അർപ്പിക്കുന്ന ദാതാവ്—സുഖിയായി സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 24

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ऋग्यजुःसामगोऽपि वा । ऋचमेकां जपित्वा तु सकलं फलमश्नुते

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഋഗ്/യജുഃ/സാമവേദപാഠകനായാലും—ഒരു ഋക് മന്ത്രം മാത്രം ജപിച്ചാലും സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 25

गां प्रयच्छति विप्रेभ्यस्तत्फलं शृणु पाण्डव । यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च

ഹേ പാണ്ഡവ, ബ്രാഹ്മണർക്കു ഗോദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം കേൾക്കുക—ആ പശുവിലെ രോമങ്ങൾ എത്രയോ, അവളുടെ സന്തതികളുടെ വംശകുലങ്ങളിൽ ഉള്ള എണ്ണവും എത്രയോ, അത്രത്തോളം മഹാപുണ്യം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 26

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । स्वर्गे वासो भवेत्तस्य पुत्रपौत्रैः समन्वितः

അത്രത്തോളം ആയിരം വർഷങ്ങൾ അവൻ സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; പുത്രപൗത്രന്മാരോടുകൂടെ സ്വർഗവാസം അവന്നു ലഭിക്കുന്നു।

Verse 27

तावन्ति वर्षाणि महानुभावः स्वर्गे वसेत्पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धम् । तत्रान्नदो याति महेशलोकमसंख्यवर्षाणि न संशयोऽत्र

അത്ര വർഷങ്ങൾ ആ മഹാനുഭാവൻ പുത്രപൗത്രന്മാരോടുകൂടെ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു। അവിടെ അന്നദാനി മഹേശലോകം പ്രാപിച്ച് അസംഖ്യ വർഷങ്ങൾ പാർക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 28

स वै सुखी मोदते स्वर्गलोके गन्धर्वसिद्धाप्सरःसम्प्रगीते । एवं तु ते धर्मसुत प्रभावस्तीर्थस्य सर्वः कथितश्च पार्थ

അവൻ സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു; അവിടെ ഗന്ധർവ്വർ, സിദ്ധർ, അപ്സരസ്സുകൾ പാടുന്ന ഗീതധ്വനി മുഴങ്ങുന്നു. ഹേ ധർമ്മസുതാ, ഹേ പാർഥാ, ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ സമഗ്ര മഹിമ നിനക്കു പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു.

Verse 29

श्रुत्वा स्तुवन्मुच्यते सर्वपापैः पुनस्त्रिलोकीमिह तत्प्रभावात्

ഇത് ശ്രവിച്ച് സ്തുതിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു; അതേ പ്രഭാവത്താൽ വീണ്ടും ഇവിടെ ത്രിലോകവ്യാപിയായ ശുഭസ്ഥിതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 41

। अध्याय

അധ്യായം സമാപ്തം.