Adhyaya 51

Verse 1

ऋषय ऊचु । कर्मयोगः कथं सूत येन चाराधितो हरिः । प्रसीदति महाभाग वद नो वदतां वर

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! ഏതു വിധത്തിൽ കർമ്മയോഗം ആചരിക്കുമ്പോൾ ആരാധിക്കപ്പെട്ട ഹരി പ്രസന്നനാകുന്നു? ഹേ മഹാഭാഗ! ഞങ്ങളോട് പറയുക; നീ വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 2

येनासौ भगवानीशः समाराध्यो मुमुक्षुभिः । तद्वदाखिललोकानां रक्षणं धर्मसंग्रहम्

മുമുക്ഷുക്കൾ ഏതു വിധത്തിൽ ആ ഭഗവാൻ ഈശ്വരനെ സമ്യകമായി ആരാധിക്കണമോ, അതുപോലെ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ രക്ഷ ധർമ്മസംഗ്രഹം—ധർമ്മത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും സംഹതിയും—ആകുന്നു।

Verse 3

तं कर्मयोगं वद नः सूत मूर्तिमयस्तु यः । इति शुश्रूषवो विप्रा भवदग्रे व्यवस्थिताः

ഹേ സൂതാ! ആചരണത്തിൽ മూర్తിമാനായി പ്രകടമാകുന്ന ആ കർമ്മയോഗം ഞങ്ങളോട് പറയുക. ഇങ്ങനെ ശ്രവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ബ്രാഹ്മണർ നിന്റെ മുമ്പിൽ നിലകൊണ്ടു।

Verse 4

सूत उवाच । एवमेव पुरा पृष्टो व्यासः सत्यवतीसुतः । ऋषिभिरग्निसंकाशैर्व्यासस्तानाह तच्छृणु

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ഇതേവിധം സത്യവതീപുത്രനായ വ്യാസനോട് അഗ്നിസദൃശ തേജസ്സുള്ള ഋഷിമാർ ചോദിച്ചിരുന്നു. അപ്പോൾ വ്യാസൻ അവരോട് പറഞ്ഞു—അത് കേൾക്കുക।

Verse 5

व्यास उवाच । शृणुध्वंमृषयः सर्वे वक्ष्यमाणं सनातनम् । कर्मयोगं ब्राह्मणानामात्यंतिकफलप्रदम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സർവ്വ ഋഷിമാരേ, ശ്രവിക്കുവിൻ; ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുവാൻ പോകുന്ന സനാതന ഉപദേശം—ബ്രാഹ്മണരുടെ കർമയോഗം, അതു പരമഫലം നൽകുന്നതാണ്।

Verse 6

आम्नायसिद्धमखिलं ब्राह्मणार्थं प्रदर्शितम् । ऋषीणां शृण्वतां पूर्वं मनुराह प्रजापतिः

ആമ്നായസിദ്ധമായതെല്ലാം ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതാർത്ഥമായി സമ്പൂർണ്ണമായി പ്രതിപാദിച്ചതിനെ—ഋഷിമാർ ശ്രവിക്കുമ്പോൾ, മുൻപ് പ്രജാപതി മനു പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 7

सर्वव्याधिहरं पुण्यमृषिसंघैर्निषेवितम् । समाहितधियो यूयं शृणुध्वं गदतो मम

ഇത് പുണ്യമാണ്, സർവ്വ രോഗങ്ങളും ഹരിക്കുന്നതു; ഋഷിസംഘങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചതുമാണ്. നിങ്ങൾ സമാഹിതചിത്തരായി, ഞാൻ പറയുന്ന വചനങ്ങൾ ശ്രവിക്കുവിൻ।

Verse 8

कृतोपनयनो वेदानधीयीत द्विजोत्तमः । गर्भाष्टमेऽष्टमेवाब्दे स्वसूत्रोक्तविधानतः

ഉപനയനസംസ്കാരം ചെയ്ത ശേഷം ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ വേദാധ്യയനം ചെയ്യണം—സ്വഗൃഹ്യസൂത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധിപ്രകാരം, ഗർഭഗണനയിൽ നിന്ന് എട്ടാം വർഷത്തിൽ, അതായത് എട്ടാം വർഷത്തിൽ തന്നേ।

Verse 9

दंडी च मेखली सूत्री कृष्णाजिनधरो मुनिः । भिक्षाहारो गुरुहितो वीक्ष्यमाणो गुरोर्मुखम्

ദണ്ഡം ധരിച്ചു, മേഖലയും യജ്ഞോപവീതവും അണിഞ്ഞ്, കൃഷ്ണാജിനം ധരിച്ച ആ മുനി ഭിക്ഷാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ചു; ഗുരുഹിതത്തിൽ തത്പരനായി, ഉപദേശാർത്ഥം എപ്പോഴും ഗുരുവിന്റെ മുഖം നിരീക്ഷിച്ചു।

Verse 10

कार्पासमुपवीतार्थं निर्मितं ब्रह्मणा पुरा । ब्राह्मणानां त्रिवृत्सूत्रं कौशं वा वस्त्रमेव वा

പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് യജ്ഞോപവീതത്തിനായി പരുത്തി സൃഷ്ടിച്ചു. ബ്രാഹ്മണർക്കു ത്രിവൃത് (മൂന്നു നൂൽ) യജ്ഞോപവീതം—കുശപുല്ലിൽ നിന്നോ അല്ലെങ്കിൽ വസ്ത്രത്തിൽ നിന്നോ—വിധേയമാണ്.

Verse 11

सदोपवीती चैव स्यात्सदाबद्ध शिखो द्विजः । अन्यथा यत्कृतं कर्म्म तद्भवत्ययथाकृतम्

ദ്വിജൻ എപ്പോഴും യജ്ഞോപവീതം ധരിക്കുകയും ശിഖ എപ്പോഴും കെട്ടിയിരിക്കുകയും വേണം. അല്ലെങ്കിൽ ചെയ്ത കർമ്മം യഥാവിധി ചെയ്തതായിരിക്കുകയില്ല.

Verse 12

वसेदविकृतं वासः कार्पासं वा कषायकम् । तदेव परिधानीयं शुक्लं तांतवमुत्तमम्

അലങ്കാരമില്ലാത്ത ലളിതവസ്ത്രം ധരിക്കണം—പരുത്തിയുടേതോ അല്ലെങ്കിൽ ലളിതമായ കഷായ (ഗേരുവ) വർണ്ണത്തിലുള്ളതോ. വാസ്തവത്തിൽ ഉത്തമ നൂലാൽ നെയ്ത ശ്വേതവസ്ത്രം തന്നെയാണ് ധരിക്കേണ്ടത്.

Verse 13

उत्तरं तु समाम्नातं वासः कृष्णाजिनं शुभम् । अभावे गावयमपि रौरवं वा विधीयते

മുകളിലെ വസ്ത്രമായി ശുഭമായ കൃഷ്ണാജിനം (കൃഷ്ണമൃഗചർമ്മം) ശാസ്ത്രം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. അത് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ഗവയചർമ്മമോ റൗരവചർമ്മമോയും വിധേയമാണ്.

Verse 14

उद्धृत्य दक्षिणं बाहुं सव्यबाहौ समर्पितम् । उपवीतं भवेन्नित्यं निवीतं कंठसज्जने

വലത് ഭുജം ഉയർത്തി യജ്ഞോപവീതം ഇടത് തോളിൽ സ്ഥാപിച്ചാൽ അത് നിത്യ ‘ഉപവീതം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് കഴുത്തിൽ ധരിച്ചാൽ ‘നിവീതം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 15

सव्यबाहुं समुद्धृत्य दक्षिणे तु धृतं द्विजाः । प्राचीनावीतमित्युक्तं पित्र्येकर्मणि योजयेत्

ഇടത് ഭുജത്തിൽ നിന്നു യജ്ഞോപവീതം ഉയർത്തി വലത് ഭുജത്തിൽ ധരിക്കൽ—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ—ഇതാണ് ‘പ്രാചീനാവീതം’; പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ ഇതേ പ്രയോഗിക്കണം।

Verse 16

अग्न्यागारे गवां गोष्ठे होमे तप्ये तथैव च । स्वाध्याये भोजने नित्यं ब्राह्मणानां च सन्निधौ

അഗ്ന്യാഗാരത്തിൽ, ഗോശാലയിൽ, ഹോമത്തിലും തപസ്സിലും; സ്വാധ്യായത്തിലും ഭോജനസമയത്തിലും—ബ്രാഹ്മണരുടെ സന്നിധിയിലും—എപ്പോഴും നിയമവും സംയമവും പാലിക്കണം।

Verse 17

उपासने गुरूणां च संध्ययोः साधुसंगमे । उपवीती भवेन्नित्यं विधिरेष सनातनः

ഗുരുസേവയിൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ, സത്സംഗത്തിൽ—എപ്പോഴും വിധിപൂർവം യജ്ഞോപവീതം ധരിക്കണം; ഇതാണ് സനാതനവിധി।

Verse 18

मौंजी त्रिवृत्समां श्लिष्टां कुर्याद्विप्रस्य मेखलाम् । मुंजाभावे कुशेनाहुर्ग्रंथिनैकेन वा त्रिभिः

ബ്രാഹ്മണനു വേണ്ടി മുന്ജാ പുല്ലിൽ നിന്നു സമമായി മൂന്നു മടക്കം തിരിഞ്ഞും ചേർന്നു നിൽക്കുന്ന മേഘല ഉണ്ടാക്കണം. മുന്ജാ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ കുശപുല്ലിൽ നിന്നു—ഒരു കെട്ടോ മൂന്നു കെട്ടുകളോ—ഉള്ളതായി ചെയ്യാമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 19

धारयेद्वैणवपालाशौ दंडौ केशांतिकौ द्विजः । यज्ञार्हवृक्षजं वाथ सौम्यमव्रणमेव च

ദ്വിജൻ ബാംബുവോ പലാശമരക്കട്ടയോ കൊണ്ടുള്ള രണ്ടു ദണ്ഡങ്ങൾ, ശിഖയുടെ അറ്റംവരെ എത്തുന്നവയായി, ധരിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ യജ്ഞാർഹമായ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള, സൗമ്യവും ദോഷരഹിതവും ആയ ദണ്ഡവും ധരിക്കാം।

Verse 20

सायंप्रातर्द्विजः संध्यामुपासीत समाहितः । कामाल्लोभाद्भयान्मोहात्त्यक्त्वैनां पतितो भवेत्

സായങ്കാലത്തും പ്രഭാതത്തും ദ്വിജൻ ഏകാഗ്രചിത്തനായി സന്ധ്യോപാസന ചെയ്യണം. കാമം, ലോഭം, ഭയം, മോഹം എന്നിവകൊണ്ട് അതു ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവൻ പതിതനാകും.

Verse 21

अग्निकार्यं ततः कुर्यात्सायंप्रातः प्रसन्नधीः । स्नात्वा संतर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा

അതിനുശേഷം പ്രസന്നബുദ്ധിയോടെ സായങ്കാലത്തും പ്രഭാതത്തും അഗ്നികാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം. സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃഗണങ്ങൾക്കും തർപ്പണം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.

Verse 22

देवताभ्यर्चनं कुर्यात्पुष्पैः पत्रैर्यवांबुभिः । अभिवादनशीलः स्यान्नित्यं वृद्धेषु धर्मतः

പുഷ്പം, ഇല, യവം, ജലം എന്നിവകൊണ്ട് ദേവതകളെ അർച്ചിക്കണം. ധർമ്മപ്രകാരം മുതിർന്നവരോട് നിത്യവും അഭിവാദനശീലനായി വിനയത്തോടെ ഇരിക്കണം.

Verse 23

असावहं भो नामेति सम्यक्प्रणतिपूर्वकम् । आयुरारोग्यसिद्ध्यर्थं तंद्रादिपरिवर्जितः

“ഞാൻ അമുകൻ, ഭോ മഹാശയാ” എന്നു പേരുപറഞ്ഞ് ആദ്യം യഥാവിധി പ്രണാമം ചെയ്യണം. തന്ദ്ര മുതലായവ ഒഴിവാക്കി ദീർഘായുസ്സും ആരോഗ്യസിദ്ധിയും നേടാൻ പരിശ്രമിക്കണം.

Verse 24

आयुष्मान्भव सौम्येति वचो विप्रोऽभिवादने । आकारश्चास्य नाम्नोंऽते वाच्यः पूर्वाक्षरप्लुतः

അഭിവാദനത്തിന് മറുപടിയായി ബ്രാഹ്മണൻ “ആയുഷ്മാൻ ഭവ, സൗമ്യ” എന്നു പറയണം. കൂടാതെ മറ്റെയാളുടെ പേരിന്റെ അവസാനം ‘ആ’കാരവും, മുൻ അക്ഷരം ദീർഘമാക്കി ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 25

यो न वेत्त्यभिवादस्य विप्रः प्रत्यभिवादनम् । नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस्तथैव सः

അഭിവാദനത്തിന് യോജിച്ച പ്രത്യഭിവാദനവിധി അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനെ പണ്ഡിതൻ അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്; അവൻ ശൂദ്രനോടു തുല്യനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 26

व्यत्यस्तपाणिना कार्यं पादसंग्रहणं गुरोः । सव्येन सव्यः स्प्रष्टव्यो दक्षिणेन तु दक्षिणः

ഗുരുവിന്റെ പാദഗ്രഹണം കൈകൾ ക്രമംമാറ്റി (ക്രോസ് ചെയ്ത്) ചെയ്യണം; ഇടങ്കൈ കൊണ്ട് ഇടപ്പാദവും വലങ്കൈ കൊണ്ട് വലപ്പാദവും സ്പർശിക്കണം।

Verse 27

लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव वा । अवाप्य प्रयतो ज्ञानं तं पूर्वमभिवादयेत्

ലൗകികമോ വൈദികമോ ആത്മീയമോ ആയ ജ്ഞാനം പരിശ്രമത്തോടെ ലഭിച്ചാൽ, അത് നൽകിയ ഗുരുവിനെ ആദ്യം ഭക്തിപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം।

Verse 28

नोदकं धारयेद्भैक्ष्यं पुष्पाणि समिधस्तथा । एवंविधानि चान्यानि न देवार्थेषु कर्म्मसु

ദേവാർഥ കർമങ്ങളിൽ ജലം, ഭിക്ഷ്യഭോജനം, പുഷ്പങ്ങൾ, സമിധകൾ മുതലായവ സംഭരിച്ച് വയ്ക്കരുത്; ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റു വസ്തുക്കളും ശേഖരിക്കരുത്।

Verse 29

ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत्क्षत्रबंधुमनामयम् । वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव च

ബ്രാഹ്മണനോട് ‘കുശലമോ’ എന്നു ചോദിക്കണം, ക്ഷത്രിയനോട് ‘അനാമയമോ’ (രോഗമില്ലയോ) എന്നു ചോദിക്കണം; വൈശ്യനെ കണ്ടാൽ ‘ക്ഷേമമോ’ (സുരക്ഷയും സമൃദ്ധിയും) എന്നു, ശൂദ്രനോട് ‘ആരോഗ്യമോ’ എന്നു ചോദിക്കണം।

Verse 30

उपाध्यायः पिता ज्येष्ठो भ्राता त्राता च भीतितः । मातुलः श्वशुरश्चैव मातामह पितामहौ

ഉപാധ്യായൻ, പിതാവ്, ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരൻ, സഹോദരൻ, ഭയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്ന രക്ഷകൻ; അതുപോലെ മാതുലൻ, ശ്വശുരൻ, മാതാമഹൻ, പിതാമഹൻ—ഇവരെല്ലാം പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവർ.

Verse 31

वर्णश्रेष्ठः पितृव्यश्च पुंसोऽत्र गुरवः स्मृताः । माता मातामही गुर्वी पितुर्मातुश्च सोदराः

ഇവിടെ പുരുഷനു തന്റെ വർണ്ണത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനും പിതൃവ്യൻ (ചാച്ചൻ/കാക്ക) ഗുരുസമാനരായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ മാതാവും മാതാമഹിയും (നാനി) ഗൗരവ്യർ; പിതാവിന്റെയും മാതാവിന്റെയും സഹോദരിമാരും വന്ദനീയർ.

Verse 32

श्वश्रूः पितामही ज्येष्ठा धात्री च गुरवः स्त्रियः । ज्ञेयस्तु गुरुवर्गोऽयं मातृतः पितृतो द्विजाः

ശ്വശ്രൂ (അമ്മായിയമ്മ), പിതാമഹി (മുത്തശ്ശി), ജ്യേഷ്ഠാ (മുതിർന്ന സഹോദരി) കൂടാതെ ധാത്രി (ധായി/പരിപാലിക)—ഈ സ്ത്രീകൾ ഗുരുസമാനർ. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഈ ഗുരുവർഗം മാതൃ-പിതൃ ഇരുപക്ഷത്തെയും ആണെന്ന് അറിയുക.

Verse 33

अनुवर्तनमेतेषां मनोवाक्कायकर्मभिः । गुरून्दृष्ट्वा समुत्तिष्ठेदभिवाद्य कृताञ्जलि

മനസ്സും വാക്കും ശരീരകൃത്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഇവരെ അനുസരിച്ച് സേവിക്കണം. ഗുരുക്കന്മാരെ കണ്ടാൽ എഴുന്നേറ്റ്, കൃതാഞ്ജലിയോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് നമസ്കരിക്കണം.

Verse 34

नैतैरुपविशेत्सार्द्धं विवदेन्नात्मकारणात् । जीवितार्थमपि द्वेषाद्गुरुभिर्नैव भाषणम्

അവരോടൊപ്പം ഇരുന്ന് കൂട്ടായ്മ പുലർത്തരുത്; സ്വന്തം കാരണത്തിനായി അവരോട് വാദിക്കരുത്. ദ്വേഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഉപജീവനത്തിനായാലും, ഗുരുജനങ്ങളോടു പോലും സംസാരിക്കരുത്.

Verse 35

उद्रिक्तोऽपि गुणैरन्यैर्गुरुद्वेषी पतत्यधः । गुरूणामपि सर्वेषां पंच पूज्या विशेषतः

മറ്റു പല ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായാലും ഗുരുദ്വേഷി അധോഗതിയിലേക്കു വീഴും. എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരിലും അഞ്ചുപേർ പ്രത്യേകമായി പൂജ്യരാണ്.

Verse 36

तेषामाद्यास्त्रयः श्रेष्ठास्तेषां माता सुपूजिता । यो भावयति या सूते येन विद्योपदिश्यते

അവരിൽ ആദ്യത്തെ മൂവരും ശ്രേഷ്ഠർ; അവരുടെ മാതാവും അത്യന്തം പൂജ്യയാണ്—ജനകൻ, ജനനി, കൂടാതെ വിദ്യ ഉപദേശിക്കുന്ന ആചാര്യൻ.

Verse 37

ज्येष्ठो भ्राता च भर्ता च पंचैते गुरवः स्मृताः । आत्मनः सर्वयत्नेन प्राणत्यागेन वा पुनः

ജ്യേഷ്ഠൻ, സഹോദരൻ, ഭർത്താവ്—മറ്റു രണ്ടുപേരോടുകൂടെ—ഇവരെ അഞ്ചുപേരെ ‘ഗുരുക്കൾ’ എന്നു സ്മൃതികൾ പറയുന്നു. എല്ലാ പരിശ്രമത്താലും, ആവശ്യമെങ്കിൽ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്തും, അവരെ ആദരിക്കണം.

Verse 38

पूजनीया विशेषेण पंचैते भूतिमिच्छता । यावत्पिता च माता च द्वावेतौ निर्विकारिणौ

സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ അഞ്ചുപേരെയും പ്രത്യേകമായി പൂജിക്കണം—പിതാവും മാതാവും, ആ രണ്ടുപേരും, അചഞ്ചലമായി നിർവികാരരായി നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം.

Verse 39

तावत्सर्वं परित्यज्य पुत्रः स्यात्तत्परायणः । पिता माता च सुप्रीतौ स्यातां पुत्रगुणैर्यदि

അപ്പോൾ പുത്രൻ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് ആ ധർമ്മത്തിൽ തന്നെ പരായണനായി നിലകൊള്ളണം. അവനിൽ പുത്രോചിത ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പിതാവും മാതാവും നിശ്ചയമായി അത്യന്തം പ്രസന്നരാകും.

Verse 40

स पुत्रः सकलं धर्मं प्राप्नुयात्तेन कर्मणा । नास्ति मातृसमं दैवं नास्ति पितृसमो गुरुः

ആ കര്‍മ്മം കൊണ്ടുതന്നെ അത്തരം പുത്രന്‍ സമഗ്രധര്‍മ്മം പ്രാപിക്കുന്നു. മാതാവിനൊപ്പമുള്ള ദൈവമില്ല; പിതാവിനൊപ്പമുള്ള ഗുരുവുമില്ല.

Verse 41

तयोः प्रत्युपकारोऽपि न कथंचन विद्यते । तयोर्नित्यं प्रियं कुर्यात्कर्मणा मनसा गिरा

ആ രണ്ടുപേരോടും പ്രത്യുപകാരം ഏതുവിധത്തിലും സാധ്യമല്ല. അതിനാൽ കര്‍മ്മത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ നിത്യവും അവർക്കു പ്രിയമായതേ ചെയ്യണം.

Verse 42

न ताभ्यामननुज्ञातो धर्ममन्यं समाचरेत् । वर्जयित्वा मुक्तिफलं नित्यं नैमित्तिकं तथा

ആ രണ്ടുപേരുടെ (മാതാപിതാക്കളുടെ) അനുമതിയില്ലാതെ മറ്റൊരു ധര്‍മ്മകര്‍മ്മവും ആചരിക്കരുത്; നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കര്‍മ്മങ്ങള്‍ മാത്രം ചെയ്യണം—മുക്തിഫലം തരുന്നവയും ഒഴിവാക്കി.

Verse 43

धर्मसारः समुद्दिष्टः प्रेत्यानंतफलप्रदः । सम्यगाराध्य वक्तारं विसृष्टस्तदनुज्ञया

ധര്‍മ്മസാരം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു; അത് പരലോകത്തില്‍ അനന്തഫലം നല്‍കുന്നു. വക്താവിനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, അവന്റെ അനുവാദത്തോടെ അവന്‍ യാത്രയായി.

Verse 44

शिष्यो विद्याफलं भुंक्ते प्रेत्य चापद्यते दिवि । यो भ्रातरं पितृसमं ज्येष्ठं मूढोऽवमन्यते

ശിഷ്യന്‍ വിദ്യയുടെ ഫലം അനുഭവിച്ച്, മരണാനന്തരം സ്വര്‍ഗം പ്രാപിക്കുന്നു; എന്നാല്‍ പിതൃസമനായ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനെ മൂഢന്‍ അവമാനിച്ചാല്‍ അവന്‍ ദുരവസ്ഥയില്‍ പതിക്കും.

Verse 45

तेन दोषेण संप्रेत्य निरयं घोरमृच्छति । पुंसां वर्त्मनि सृष्टेन पूज्यो भर्ता तु सर्वदा

ആ ദോഷം മൂലം മരണാനന്തരം മനുഷ്യൻ ഭയങ്കര നരകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ പുരുഷന്മാർക്കുള്ള നിയത മാർഗമായി സ്ഥാപിതനായ ഭർത്താവ് എപ്പോഴും പൂജ്യൻ.

Verse 46

अपि मातरि लोकेऽस्मिन्नुपकाराद्धि गौरवम् । मातुलांश्च पितृव्यांश्च श्वशुरानृत्विजो गुरून्

ഈ ലോകത്തിലും ഉപകാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഗൗരവം ജനിക്കുന്നത്; അതിനാൽ മാതുലന്മാർ, പിതൃവ്യന്മാർ, ശ്വശുരൻ, ഋത്വിജർ (യാജകർ), ഗുരുക്കന്മാർ എന്നിവരെ ആദരിക്കണം.

Verse 47

असावहमिति ब्रूयात्प्रत्युत्थायाभिवादयेत् । अवाच्यो दीक्षितो नाम्ना यवीयानपि यो भवेत्

‘ഞാനാണ്’ എന്ന് പറഞ്ഞു എഴുന്നേറ്റ് അഭിവാദനം ചെയ്യണം. ദീക്ഷിതനായവൻ ചെറുപ്പക്കാരനായാലും അവനെ പേരുപറഞ്ഞ് വിളിക്കരുത്.

Verse 48

भो भवत्पूर्वकं त्वेनमभिभाषेत धर्मवित् । अभिवाद्यश्च पूज्यश्च शिरसानम्य एव च

ധർമ്മവിദൻ അവനെ ‘ഭവത്’ മുതലായ ആദരസൂചക പദങ്ങളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്യണം; അഭിവാദനം ചെയ്ത് പൂജിച്ച് ശിരസ്സ് നമിക്കണം.

Verse 49

ब्राह्मणक्षत्रियाद्यैश्च श्रीकामैः सादरं सदा । नाभिवाद्याश्च विप्रेण क्षत्रियाद्याः कथंचन

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ മുതലായ ശ്രീ (സമൃദ്ധി) ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും ആദരത്തോടെ പെരുമാറണം. എന്നാൽ ക്ഷത്രിയാദികൾ യാതൊരു വിധത്തിലും ബ്രാഹ്മണനോട് ആദ്യം അഭിവാദനം ചെയ്യിപ്പിക്കരുത്.

Verse 50

ज्ञानकर्मगुणोपेता यद्यप्येते बहुश्रुताः । ब्राह्मणः सर्ववर्णानां स्वस्ति कुर्यादिति श्रुतिः

ജ്ഞാനം, കര്‍മ്മം, ഗുണം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നരായി ബഹുശ്രുതരായിരുന്നാലും, ശ്രുതി പറയുന്നു—സകല വർണ്ണങ്ങൾക്കും സ്വസ്തിവാചനം ബ്രാഹ്മണൻ തന്നേ ചെയ്യണം।

Verse 51

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे कर्मयोगकथनं । नाम एकपंचाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഗഖണ്ഡത്തിൽ ‘കർമ്മയോഗകഥനം’ എന്ന ഏകപഞ്ചാശത്തമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 52

पतिरेको गुरुः स्त्रीणां सर्वत्राभ्यागतो गुरुः । विद्याकर्मवयोबंधुर्वित्तं भवति पंचमम्

സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ഏക ഗുരു; എല്ലായിടത്തും അവൻ തന്നെ മാർഗ്ഗദർശകനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിദ്യ, കര്‍മ്മം, വയസ്, ബന്ധുക്കൾ, ധനം—ഇവയും എണ്ണപ്പെടുന്നു; ധനം അഞ്ചാമത്.

Verse 53

मान्यस्थानानि पंचाहुः पूर्वं पूर्वं गुरूत्तरात् । पंचानां त्रिषु वर्णेषु भूयांसि बलवंति च

മാന്യസ്ഥാനങ്ങൾ അഞ്ചെന്ന് പറയുന്നു; മുമ്പുള്ളത് പിന്നിലുള്ളതിനെക്കാൾ കൂടുതൽ ഗുരുത്വമുള്ളത്. ഈ അഞ്ചിൽ, മൂന്ന് ഉന്നത വർണ്ണങ്ങളിൽ, കൂടുതൽ അവകാശമുള്ളവരുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ കൂടുതൽ ബലവത്തായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 54

यत्र स्युः सोऽत्र मानार्हः शूद्रोऽपि दशमीं गतः । पंथा देयो ब्राह्मणाय स्त्रियै राज्ञे विचक्षुषे

അവർ എവിടെയുണ്ടായാലും അവൻ അവിടെ മാനാർഹൻ—പത്താം നിലയിലെത്തിയ ശൂദ്രനും പോലും. ബ്രാഹ്മണന്‍, സ്ത്രീക്ക്‍, രാജാവിന്‍, വിവേകിയ്ക്ക്‍ വഴി വിട്ടുകൊടുക്കണം.

Verse 55

वृद्धाय भारभग्नाय रोगिणे दुर्बलाय च । भिक्षामाहृत्य शिष्टानां गृहेभ्यः प्रयतोऽन्वहम्

അവൻ പ്രതിദിനം ശ്രദ്ധയോടെ ശിഷ്ടജനങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷ കൊണ്ടുവന്ന്, ഭാരത്താൽ തകർന്ന രോഗിയും ദുർബലനുമായ വൃദ്ധനു നൽകി।

Verse 56

निवेद्य गुरुवेऽश्नीयाद्वाग्यतस्तदनुज्ञया । भवत्पूर्वं चरेद्भैक्ष्यमुपवीती द्विजोत्तमः

ആദ്യം ഗുരുവിന് നിവേദനം ചെയ്ത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദത്തോടെ വാക്ക്‌നിയമം പാലിച്ചുകൊണ്ടേ ഭക്ഷിക്കണം. ഉത്തമ ദ്വിജൻ ഗുരു ഭക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം യഥാവിധി ഉപവീതം ധരിച്ചു ഭിക്ഷയ്ക്കായി പുറപ്പെടണം।

Verse 57

भवन्मध्यं तु राजन्यो वैश्यस्तु भवदुत्तरम् । मातरं वा स्वसारं वा मातुर्वा भगिनीं निजाम्

ഹേ രാജാവേ, ക്ഷത്രിയൻ നിന്റെ മദ്ധ്യസ്ഥാനത്തും വൈശ്യൻ നിന്റെ താഴെയുള്ള സ്ഥാനത്തുമാണ്. (അനുചിതമായി) മാതാവിനെയോ സഹോദരിയെയോ സ്വന്തം മാതൃസഹോദരിയെയോ (മാമി) സമീപിക്കരുത്।

Verse 58

भिक्षेत भिक्षांप्रथमं याचैनं न विमानयेत् । सजातीयगृहेष्वेव सार्ववर्णिकमेव वा

ആദ്യം ഭിക്ഷ യാചിക്കണം; യാചകനെയോ അപേക്ഷകനെയോ അപമാനിക്കുകയോ അവഗണിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. ഭിക്ഷ സ്വജാതീയരുടെ വീടുകളിലോ, അല്ലെങ്കിൽ സർവ്വവർണ്ണർക്കും തുറന്ന വീടുകളിലോ മാത്രം യാചിക്കണം।

Verse 59

भैक्ष्यस्याचरणं प्रोक्तं पतिता दिवि वर्जितम् । वेदयज्ञैरहीनानां प्रशस्तानां स्वकर्म्मसु

ഭിക്ഷാവൃത്തി ആചരിക്കൽ (ചിലർക്കായി) പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ പതിതർക്കു അത് വർജ്യം. വേദ-യജ്ഞാദികളിൽ ഹീനരല്ലാത്തവരും സ്വകർമ്മത്തിൽ പ്രശസ്തരുമായവർക്കു മാത്രമേ അത് ധർമ്മത്തിൽ പ്രശംസനീയമാകൂ।

Verse 60

ब्रह्मचार्य्याहरेद्भैक्ष्यं गृहेभ्यः प्रयतोऽन्वहम् । गुरोः कुले न भिक्षेत न ज्ञातिकुलबंधुषु

ബ്രഹ്മചാരി സംയമത്തോടെ പ്രതിദിനം വീടുകളിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷ ശേഖരിക്കണം; എന്നാൽ ഗുരുവിന്റെ കുലത്തിലും സ്വന്തം ബന്ധു‑ജ്ഞാതികുലങ്ങളിലും ഭിക്ഷ ചോദിക്കരുത്।

Verse 61

अलाभेत्वन्यगेहानां पूर्वं पूर्वं विवर्जयेत् । सर्वं वा विचरेद्ग्रामं पूर्वोक्तानामसंभवे

മറ്റു വീടുകളിൽ ഭിക്ഷ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, മുമ്പ് സമീപിച്ച വീടുകളെ ക്രമമായി ഒഴിവാക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ മുൻപറഞ്ഞ മാർഗങ്ങൾ അസാധ്യമായാൽ, മുഴുവൻ ഗ്രാമവും ചുറ്റി നടക്കാം।

Verse 62

नियम्य प्रयतो वाचं दिशस्त्वनवलोकयन् । समाहृत्य तु भैक्ष्यान्नं यावदर्थममायया

വാക്കിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, ദിക്കുകളിലേക്കു ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും നോക്കാതെ, കപടമില്ലാതെ ആവശ്യത്തിനത്ര മാത്രം ഭിക്ഷാന്നം ശേഖരിക്കണം।

Verse 63

भुंजीत प्रयतो नित्यं वाग्यतोऽनन्यमानसः । भैक्ष्येण वर्तयेन्नित्यं नैवेकान्नो भवेद्व्रती

വ്രതധാരി നിത്യം ശുചിത്വവും സംയമവും പാലിച്ച് ഭക്ഷിക്കണം—വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി. അവൻ എപ്പോഴും ഭിക്ഷയാൽ തന്നെ ജീവിക്കണം; ഒരൊറ്റ വീട്ടിലെ അന്നത്തിൽ ആശ്രിതനാകരുത്।

Verse 64

भैक्ष्यैण वर्त्तिनो वृत्तिरुपवाससमा स्मृता । पूजयेदशनं नित्यमद्याच्चैनमकुत्सयन्

ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കുന്നവന്റെ ജീവിതവൃത്തി ഉപവാസത്തോട് സമമാണെന്ന് സ്മൃതികൾ പറയുന്നു. ലഭിച്ച അന്നത്തെ നിത്യം ആദരിച്ച്, നിന്ദിക്കാതെ അത് ഭക്ഷിക്കണം।

Verse 65

दृष्ट्वा हृष्येत्प्रसीदेच्च प्रतिनंदेच्च सर्वशः । अनारोग्यमनायुष्यमस्वर्ग्यं चातिभोजनम्

അന്നം കണ്ടാൽ ഹർഷിച്ചു പ്രസന്നനായി എല്ലാതരത്തിലും അംഗീകരിക്കണം; കാരണം അതിഭോജനം ആരോഗ്യഹാനി വരുത്തും, ആയുസ്സ് കുറക്കും, സ്വർഗ്ഗസാധകമല്ല.

Verse 66

अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात्तत्परिवर्जयेत् । प्राङ्मुखोऽन्नानि भुंजीत सूर्याभिमुखमेव वा

അപുണ്യവും ലോകനിന്ദിതവും ആയതു ഫലരഹിതം; അതിനാൽ അതു ഒഴിവാക്കണം. കിഴക്കുമുഖമായി—അല്ലെങ്കിൽ സൂര്യാഭിമുഖമായി—അന്നം ഭുജിക്കണം.

Verse 67

नाद्यादुदङ्मुखो नित्यं विधिरेष सनातनः । प्रक्षाल्य पाणिपादौ च भुंजानो द्विरुपस्पृशेत्

ഉത്തരമുഖമായി ഒരിക്കലും ഭോജനം ചെയ്യരുത്—ഇത് സനാതനവിധി. കൈകാലുകൾ കഴുകി, ഭുജിക്കുമ്പോൾ രണ്ടുതവണ ആചമനം (ഉപസ്പർശനം) ചെയ്യണം.

Verse 68

शुद्धे देशे समासीनो भुक्त्वा च द्विरुपस्पृशेत्

ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഇരുന്ന് ഭുജിച്ച്, ഭോജനാനന്തരം രണ്ടുതവണ ആചമനം (ഉപസ്പർശനം) ചെയ്യണം.