Adhyaya 121

Verse 1

कामोदोवाच । न विदुर्देवताः सर्वा यस्यांतं रूपमेव च । यस्मिल्लींनस्तु सर्वोयं स चैकात्मा प्रकथ्यते

കാമോദൻ പറഞ്ഞു—സകല ദേവതകൾക്കും അവന്റെ അന്തം അറിയില്ല; അവന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപവും അറിയില്ല. ആരിൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ലയിക്കുന്നു, അവനെയാണ് ‘ഏകാത്മാവ്’ എന്നു പറയുന്നത്.

Verse 2

यस्या मायाप्रपंचस्तु संसारः शृणु नारद । कस्मात्प्रयाति संसारं मम स्वामी जगत्पतिः

ഹേ നാരദാ, കേൾക്കുക—സംസാരം അവളുടെ മായയുടെ വിപുലപ്രപഞ്ചമാണ്. എന്നാൽ എന്റെ സ്വാമി, ജഗത്പതി, എന്തുകൊണ്ട് സംസാരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു?

Verse 3

पापैश्चापि सुपुण्यैश्च नरोबद्धस्तु कर्मभिः । संसारं सरते विप्र हरिः कस्माद्व्रजेद्वद

പാപങ്ങളാലും മഹാപുണ്യങ്ങളാലും കർമ്മബന്ധിതനായ മനുഷ്യൻ, ഹേ വിപ്രാ, സംസാരത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഹരി എന്തുകൊണ്ട്, എങ്ങനെ സംസാരത്തിലേക്ക് വരും? പറഞ്ഞുതരിക.

Verse 4

नारद उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यत्कृतं तेन चक्रिणा । भृगोरग्रे प्रतिज्ञातं यज्ञरक्षां करोम्यहम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ, കേൾക്കുക; ചക്രധാരിയായ പ്രഭു ചെയ്തതു ഞാൻ പറയുന്നു. ഭൃഗുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ അദ്ദേഹം ‘യജ്ഞത്തെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കും’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

Verse 5

इंद्रस्य वचनात्सद्यो गतोऽसौ दानवैः सह । योद्धुं विहाय गोविंदो भृगोश्चैव मखोत्तमम्

ഇന്ദ്രന്റെ വചനപ്രകാരം അദ്ദേഹം ഉടൻ ദാനവരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. ഗോവിന്ദൻ യുദ്ധാഭിലാഷം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭൃഗുവിന്റെ അത്യുത്തമ യജ്ഞത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 6

मखं त्यक्त्वा गते देवे पश्चात्तैर्दानवोत्तमैः । आगत्य ध्वंसितः सर्वः स यज्ञः पापचेतनैः

ദേവൻ പുറപ്പെട്ടശേഷം, പിന്നീടു ആ ശ്രേഷ്ഠ ദാനവർ വന്ന് പാപചേതസ്സോടെ ആ യജ്ഞം മുഴുവനായി നശിപ്പിച്ചു.

Verse 7

हरिं क्रुद्धः स योगींद्रः शशाप भृगुरेव तम् । दशजन्मानि भुंक्ष्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः

ക്രുദ്ധനായ ആ യോഗീന്ദ്രൻ ഭൃഗു സ്വയം ഹരിയെ ശപിച്ചു—‘എന്റെ ശാപംകൊണ്ട് കലുഷിതനായി നീ പത്ത് ജന്മങ്ങൾ ദുഃഖം അനുഭവിക്കണം.’

Verse 8

कर्मणः स्वस्य संभोगं संभोक्ष्यति जनार्दनः । तन्निमित्तं त्वया देवि दुःस्वप्नः परिवीक्षितः

ജനാർദനൻ തന്റെ തന്നെ കർമ്മഫലം നിശ്ചയമായി അനുഭവിക്കും; അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ഹേ ദേവീ, നീ ഈ ദുഷ്സ്വപ്നം കണ്ടതാണ്.

Verse 9

इत्युक्त्वा तां गतो विप्रो ब्रह्मलोकं स नारदः । कृष्णस्यापि सुदुःखेन दुःखिता साभवत्तदा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് മുനി നാരദൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അവളും അന്നേരം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ അതിഗാഢമായ ശോകത്തിൽ വ്യാകുലയായി ദുഃഖിതയായി.

Verse 10

रुरोद करुणं बाला हाहेति वदती मुहुः । गङ्गातीरोपविष्टा सा जलांते शृणु नन्दन

ആ ബാലിക കരുണയായി കരഞ്ഞു; വീണ്ടും വീണ്ടും “ഹായ ഹായ” എന്നു വിളിച്ചു. ഗംഗാതീരത്ത് ഇരുന്ന് അവൾ ജലത്തിന്റെ അറ്റത്തുതന്നെ നിന്നു—കേൾക്ക, ഓ നന്ദനാ.

Verse 11

सुनेत्राभ्यां तथाश्रूणि दुःखेनापि प्रमुंचति । तान्यश्रूणि प्रमुक्तानि गंगातोये पतंत्यपि

അവൻ തന്റെ സുന്ദര നേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ദുഃഖത്താൽ പോലും കണ്ണുനീർ ഒഴുക്കുന്നു. വിട്ടുവീണ ആ കണ്ണുനീർ ഗംഗാജലത്തിലേക്കും പതിക്കുന്നു.

Verse 12

जले चैव निमज्जंति तस्याश्चाप्यश्रुबिंदवः । संभवंति पुनस्तात पद्मरूपाणि तानि च

അവളുടെ കണ്ണുനീർത്തുള്ളികളും ജലത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. പിന്നെ, ഓ താത, അവ തന്നെ അവിടെ വീണ്ടും ജനിച്ച് പദ്മരൂപം ധരിക്കുന്നു.

Verse 13

गंगातोये प्रफुल्लानि वाहितानि प्रयांति वै । ददृशे दानवश्रेष्ठो विष्णुमायाप्रमोहितः

ഗംഗാജലത്തിൽ പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ (പദ്മങ്ങൾ) പ്രവാഹത്തോടൊപ്പം ഒഴുകിപ്പോയി. വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതനായ ദാനവശ്രേഷ്ഠൻ അത് കണ്ടു.

Verse 14

दुःखजानि न जानाति मुनिना कथितान्यपि । हर्षेण महताविष्टः परिजग्राह सोऽसुरः

മുനി പറഞ്ഞ ദുഃഖകര ഫലങ്ങളും അവന് ബോധ്യമായില്ല. മഹാ ഹർഷത്തിൽ മുങ്ങിയ ആ അസുരൻ അതിനെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 15

पद्मैस्तु पुष्पितैः सोपि पूजयेद्गिरिजाप्रियम् । सप्तकोटिभिर्दैत्येंद्रो विष्णुमायाप्रमोहितः

അവനും വിരിഞ്ഞ പദ്മങ്ങളാൽ ഗിരിജാപ്രിയനായ (ശിവനെ) പൂജിക്കട്ടെ. വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ഏഴ് കോടി (പദ്മങ്ങളാൽ) ആ പൂജ നടത്തി.

Verse 16

अथ क्रुद्धा जगद्धात्री शंकरं वाक्यमब्रवीत् । पश्यैतस्य विकर्म त्वं दानवस्य महामते

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധയായ ജഗദ്ധാത്രി ശങ്കരനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാമതേ, ഈ ദാനവന്റെ ദുഷ്കർമ്മം നോക്കുക.”

Verse 17

शोकोत्पन्नानि पद्मानि गंगातोयगतानि वै । अयमेष प्रगृह्णाति कामाकुलितचेतनः

ശോകത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പദ്മങ്ങൾ ഗംഗാജലത്തിൽ ഒഴുകി വന്നിരുന്നു; ഈയാൾ—കാമാകുലമായ മനസ്സോടെ—അവയെ ശേഖരിക്കുന്നു.

Verse 18

पूजयेच्चापि दुष्टात्मा शोकसंतापकारकैः । दुःखजैः शोकजैः पुष्पैस्तैः सुश्रेयः कथं भवेत्

ദുഷ്ടമനസ്സുള്ളവൻ ശോകസന്താപം വരുത്തുന്ന, ദുഃഖ-ശോകജന്യ പുഷ്പങ്ങളാൽ പോലും പൂജ ചെയ്താൽ, അതിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥ ശ്രേയസ് എങ്ങനെ ലഭിക്കും?

Verse 19

यादृशेनापि भावेन मामेव परिपूजयेत् । तादृशेनापि भावेन अस्य सिद्धिर्भविष्यति

ഏതു ഭാവത്തോടെയായാലും ഒരാൾ എന്നെയേ മാത്രം ആരാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതേ ഭാവപ്രകാരം തന്നേ അവന്റെ സിദ്ധി നിശ്ചയമായി ഫലിക്കും.

Verse 20

सत्यध्यानविहीनोयं कामोदा न्यस्तमानसः । संजातः पापचारित्रो जहि देवि स्वतेजसा

ഈ കാമോദാ സത്യധ്യാനം ഇല്ലാതെ മനസ്സു തളർന്ന് ഇപ്പോൾ പാപാചാരിണിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവീ, നിന്റെ സ്വതേജസ്സാൽ അവളെ സംഹരിക്കൂ.

Verse 21

एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं शंभोश्चैव महात्मनः । अस्यैव संक्षयं शंभो करिष्ये तव शासनात्

മഹാത്മാവായ ശംഭുവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം അവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശംഭോ, നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ സംശയത്തെ ഞാൻ തന്നെ അവസാനിപ്പിക്കും.

Verse 22

एवमुक्त्वा ततो देवी तस्यापि वधकांक्षया । वर्त्तते हि विहुंडस्य वधोपायं व्यचिंतयत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവി അവനെയും വധിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ട്, വിഹുണ്ഡനെ വധിക്കാനുള്ള ഉപായം ആലോചിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 23

कृत्वा मायामयं रूपं ब्राह्मणस्य महात्मनः । पूजयेच्छंकरं नाथं सुपुष्पैः पारिजातजैः

മായാബലത്താൽ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപം ധരിച്ചു, പാരിജാതവൃക്ഷത്തിലെ ഉത്തമ പുഷ്പങ്ങളാൽ നാഥനായ ശങ്കരനെ ആരാധിക്കണം.

Verse 24

समेत्य दानवः पापो दिव्यां पूजां विनाशयेत् । कामाकुलः सुदुःखार्तस्तद्गतो भावतत्परः

അവിടെ എത്തി ആ പാപിയായ ദാനവൻ ദിവ്യപൂജയെ നശിപ്പിച്ചു. കാമത്താൽ വ്യാകുലനായി, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതനായി, അവന്റെ മനസ് അതിലേയ്ക്ക് തന്നെ പതിഞ്ഞ് അതിനോടേ പൂർണ്ണപരായണമായി।

Verse 25

विष्णोश्चैव महामायां पूर्वदृष्टां स दानवः । सस्मार दानवः पापः कामबाणैः प्रपीडितः

കാമബാണങ്ങളാൽ പീഡിതനായ ആ ദുഷ്ട ദാനവൻ, മുമ്പ് കണ്ട വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാമായയെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്മരിച്ചു।

Verse 26

तस्याः स्मरणमात्रेण कंदर्पेण बलीयसा । विरहाकुलदुःखार्तो रोदते हि मुहुर्मुहुः

അവളെ ഓർത്തുമാത്രം, ശക്തനായ കന്ദർപ്പന്റെ അധീനനായി, വിരഹദുഃഖത്തിൽ വ്യാകുലനായ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കരഞ്ഞുപൊട്ടുന്നു।

Verse 27

कालाकृष्टः स दुष्टात्मा शोकजातानि तानि सः । परिगृह्य समायातः पूजनार्थी महेश्वरम्

കാലം വലിച്ചിഴച്ച ആ ദുഷ്ടാത്മാവ്, ശോകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അവയെല്ലാം ശേഖരിച്ച്, മഹേശ്വരനെ പൂജിക്കാനെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ അവിടെ എത്തി।

Verse 28

देव्या कृतां हि पूजां च सुपुष्पैः पारिजातजैः । तां निर्णाश्य सुलोभेन शोकजैः परिपूजयेत्

ദേവിക്കായി പാരിജാതപുഷ്പങ്ങളാൽ ചെയ്ത പൂജയെ നീക്കി, പിന്നെ ലോഭവശാൽ ശോകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന പുഷ്പങ്ങളാൽ പകരം പൂജ നടത്തണം।

Verse 29

नेत्राभ्यां तस्य दुष्टस्य बिंदवस्तेऽश्रुसंभवाः । अविरलास्ततो वत्स पतंति लिंगमस्तके

ഹേ വത്സാ, ആ ദുഷ്ടന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നുള്ള അശ്രുജന്യ ബിന്ദുക്കൾ ഇടവിടാതെ ലിംഗത്തിന്റെ മസ്തകത്തിൽ പതിക്കുന്നു।

Verse 30

देवी ब्राह्मणरूपेण तमुवाच महामते । को भवान्पूजयेद्देवं शोकाकुलमनाः सदा

ദേവി ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു അവനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാമതേ, നിത്യവും ശോകാകുലമായ മനസ്സോടെ ഇരിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ ഭഗവാനെ പൂജിക്കും?”

Verse 31

पतंत्यश्रूणि देवस्य मस्तके शोकजानि ते । अपवित्राणि मे ब्रूहि एतमर्थं ममाग्रतः

ശോകജന്യമായ നിന്റെ കണ്ണീർ ദേവന്റെ മസ്തകത്തിൽ പതിക്കുന്നു; അവ അപവിത്രമാണെന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? എന്റെ മുമ്പിൽ വ്യക്തമായി പറയുക।

Verse 32

विहुंड उवाच । पूर्वं दृष्टा मया नारी सर्वसौभाग्यसंपदा । सर्वलक्षणसंपन्ना कामस्यायतनं महत्

വിഹുണ്ടൻ പറഞ്ഞു— മുമ്പ് ഞാൻ ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടു; അവൾ സർവ്വസൗഭാഗ്യസമ്പത്തുകളാൽ സമ്പന്നയും, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും യുക്തയും—കാമത്തിന്റെ മഹത്തായ ആലയമെന്നപോലെ ആയിരുന്നു।

Verse 33

तस्या मोहेन संदग्धः कामेनाकुलतां गतः । तया प्रोक्तं हि संभोगे देहि मे दायमुत्तमम्

അവളുടെ മോഹത്തിൽ ദഗ്ധനായി, കാമത്താൽ അകുലനായി. അപ്പോൾ അവൾ സംഗമസമയത്ത് പറഞ്ഞു— “എനിക്ക് ഉത്തമ ദായം (പങ്ക്) തരിക.”

Verse 34

कामोदसंभवैः पुष्पैः पूजयस्व महेश्वरम् । तेषां पुष्पकृतां मालां मम कंठे परिक्षिप

കാമോദയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുഷ്പങ്ങളാൽ മഹേശ്വരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്ക; ആ പുഷ്പങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച മാല എന്റെ കണ്ഠത്തിൽ അണിയിക്ക।

Verse 35

कोटिभिः सप्तसंख्यातैः पूजयस्व महेश्वरम् । तदर्थं पूजयाम्येव ईश्वरं फलदायकम्

ഏഴ് കോടി (അർപ്പണങ്ങളാൽ) മഹേശ്വരനെ പൂജിക്ക; അതേ ലക്ഷ്യത്തിനായി ഞാൻ ഫലദായകനായ ഈശ്വരനെയേ പൂജിക്കുന്നു।

Verse 36

कामोदसंभवैः पुष्पैर्दुर्लभैर्देवदानवैः । श्रीदेव्युवाच । क्व ते भावः क्व ते ध्यानं क्व ते ज्ञानं दुरात्मनः

കാമോദയിൽ നിന്നു ജനിച്ച, ദേവദാനവർക്കും ദുർലഭമായ പുഷ്പങ്ങളെക്കുറിച്ച് ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: ‘നിന്റെ ഭാവം എവിടെ? നിന്റെ ധ്യാനം എവിടെ? നിന്റെ ജ്ഞാനം എവിടെ, ദുരാത്മാവേ?’

Verse 37

ईश्वरस्यापि संबंधो नास्ति किंचित्त्वयैव हि । कामोदाया वरं रूपं कीदृशं वद सांप्रतम्

ഈശ്വരനോടുപോലും നിനക്ക് യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ല. ഇപ്പോൾ പറയുക—ഇപ്പോൾ കാമോദയുടെ ശ്രേഷ്ഠ രൂപം എങ്ങനെയാണ്?

Verse 38

क्व लब्धानि सुपुष्पाणि तस्या हास्योद्भवानि च । विहुंड उवाच । भावं ध्यानं न जानामि न दृष्टा सा मया कदा

‘അവളുടെ മനോഹര പുഷ്പങ്ങൾ എവിടെ നിന്നു ലഭിച്ചു? അവളുടെ ഹാസ്യത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവ എവിടെ?’ വിഹുണ്ഡൻ പറഞ്ഞു: ‘അവളുടെ ഭാവവും ധ്യാനവും എനിക്ക് അറിയില്ല; അവളെ ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല।’

Verse 39

गंगातोयगतान्येव परिगृह्णामि नित्यशः । तैरहं पूजयाम्येकं शंकरं प्रवदाम्यहम्

ഞാൻ നിത്യവും ഗംഗാജലസ്പർശം ലഭിച്ച വസ്തുക്കളെ മാത്രമേ സ്വീകരിക്കൂ. അവയാൽ തന്നേ ഏക ശങ്കരനെ ഞാൻ പൂജിക്കുന്നു—ഇതാണെൻ പ്രഖ്യാപനം.

Verse 40

ममाग्रे कथितं विप्र शुक्रेणापि महात्मना । वचनात्तस्य देवेशमर्चयामि दिनदिने

ഹേ വിപ്രാ, എന്റെ സന്നിധിയിൽ മഹാത്മാവായ ശുക്രനും ഇതു പറഞ്ഞിരുന്നു. അവന്റെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ ദിനംപ്രതി ദേവേശ്വരനെ അർച്ചിക്കുന്നു.

Verse 41

एतत्ते सर्वमाख्यातं यच्च पृष्टोस्मि सांप्रतम् । श्रीदेव्युवाच । कामोदारोदनाज्जातैः पुष्पैस्तैर्दुःखसंभवैः

ഇപ്പോൾ നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—കാമന്റെ ഹൃദയവേദനാഭരിതമായ കരച്ചിലിൽ നിന്നു ജനിച്ച, ദുഃഖജന്യമായ ആ പുഷ്പങ്ങളാൽ…

Verse 42

लिंगमर्चयसे दुष्ट प्रभाते नित्यमेव च । यादृशेनापि भावेन पुष्पैश्च यादृशैस्त्वया

ഹേ ദുഷ്ടാ, നീ നിത്യവും പ്രഭാതത്തിൽ ലിംഗത്തെ അർച്ചിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഏതു ഭാവത്തോടെയും ഏതു പുഷ്പങ്ങളോടെയും നീ അർപ്പിക്കുന്നുവോ…

Verse 43

अर्चितो देवदेवेशस्तादृशं फलमाप्नुहि । दिव्यपूजां विनाश्यैवं शोकपुष्पैः प्रपूजसि

ദേവദേവേശ്വരനെ അർച്ചിച്ചാലും നീ അതേ തരത്തിലുള്ള ഫലമേ പ്രാപിക്കൂ. ദിവ്യപൂജയെ നശിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ ശോകപുഷ്പങ്ങളാൽ നീ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 44

असौ दोषस्तवैवाद्य समुत्पन्नः सुदारुणः । तस्माद्दण्डं प्रदास्यामि भुंक्ष्व स्वकर्मजं फलम्

ഇന്നുതന്നെ നിനക്കുള്ളിൽ ഈ അതിഘോരമായ ദോഷം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഞാൻ ദണ്ഡം വിധിക്കും—സ്വകർമ്മജന്യ ഫലം അനുഭവിക്ക.

Verse 45

तस्या वाक्यं समाकर्ण्य कालकृष्टो बभाष ताम् । रे रे दुष्ट दुराचार मम कर्मप्रदूषक

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കാലം തള്ളിനടത്തിയവൻ അവളോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദുഷ്ടേ, ദുരാചാരിണീ! എന്റെ കർമ്മത്തെ മലിനമാക്കുന്നവളേ!”

Verse 46

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । इत्युक्त्वा ब्राह्मणं तं स निशितं खड्गमाददे

“ഈ വാളുകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നെ വധിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।” എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി മൂർച്ചയുള്ള ഖഡ്ഗം എടുത്തു.

Verse 47

हंतुकामः स दुष्टात्मा अभ्यधावत दानवः । सा देवी विप्ररूपेण संक्रुद्धा परमेश्वरी

വധിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച് ആ ദുഷ്ടാത്മ ദാനവൻ പാഞ്ഞുവന്നു; എന്നാൽ പരമേശ്വരി ദേവി ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ക്രുദ്ധയായി.

Verse 48

हन्मि त्वामिह खड्गेन अनेनापि न संशयः । स्वस्थानमागतं दृष्ट्वा हुंकारं विससर्ज ह । तेन हुंकारनादेन पतितो दानवाधमः

“ഈ വാളുകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്നെ വധിക്കും—സംശയമില്ല।” അവൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയത് കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ഭീകരമായ ഹുങ്കാരം മുഴക്കി; ആ ഹുങ്കാരനാദത്തിൽ അധമ ദാനവൻ വീണുപോയി.

Verse 49

निश्चेष्टः कामरूपेण वज्राहत इवाचलः । पतिते दानवे तस्मिन्सर्वलोकविनाशके

കാമരൂപന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ വജ്രാഘാതത്തിൽ പിളർന്ന പർവ്വതംപോലെ നിശ്ചേഷ്ടനായി കിടന്നു; സർവ്വലോകവിനാശകനായ ആ ദാനവൻ പതിച്ചപ്പോൾ।

Verse 50

लोकाः स्वास्थ्यं गताः सर्वे दुःखतापविवर्जिताः । एतस्मात्कारणाद्वत्स सा स्त्री वै परिदेवति

എല്ലാ ലോകങ്ങളും ക്ഷേമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ദുഃഖവും താപവും വിട്ടുമാറി. ഇതേ കാരണത്താൽ, വത്സാ, ആ സ്ത്രീ സത്യമായി വിലപിക്കുന്നു.

Verse 51

गंगातीरे वरारोहा दुःखव्याकुलमानसा । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्

ഗംഗാതീരത്ത്, ഹേ വരാരോഹേ, നിന്റെ മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ വ്യാകുലമാണ്. നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം നിനക്കു പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുതന്നു.

Verse 52

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा सुपुत्रं तं कुंजलो अंडजेश्वरः । विरराम महाप्राज्ञः किञ्चिन्नोवाच भूपते

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ ആ സുതപുത്രനോട് പറഞ്ഞിട്ട്, അണ്ഡജേശ്വരനായ കുഞ്ജലൻ മഹാപ്രാജ്ഞൻ മൗനമായി; ഹേ ഭൂപതേ, പിന്നെ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.