Adhyaya 120

Verse 1

कुंजल उवाच । कामोदाख्यं पुरं दिव्यं सर्वदेवसमाकुलम् । सर्वकामसमृद्ध्यर्थमपश्यन्नारदस्ततः

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ നാരദൻ ‘കാമോദാ’ എന്ന ദിവ്യനഗരം ദർശിച്ചു; അത് സർവദേവന്മാരാൽ നിറഞ്ഞതും, സർവകാമസമൃദ്ധി സിദ്ധിക്കുവാൻ പ്രത്യക്ഷമായതുമായിരുന്നു।

Verse 2

कामोदाया गृहं प्राप्य प्रविवेश द्विजोत्तमः । कामोदां तु ततो दृष्ट्वा सर्वकामसमाकुलाम्

കാമോദയുടെ ഗൃഹത്തിലെത്തി ആ ദ്വിജോത്തമൻ അകത്തു പ്രവേശിച്ചു. പിന്നെ കാമോദയെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ സർവകാമങ്ങളാൽ വ്യാകുലയായിരിക്കുന്നതായി അവൻ കണ്ടു।

Verse 3

तया संपूजितो विप्रः सुवाक्यैः स्वागतादिभिः । दिव्यासने समारूढस्तां पप्रच्छ द्विजोत्तमः

അവൾ സ്വാഗതാദി മധുരവചനങ്ങളാൽ ആ വിപ്രനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു. ദിവ്യാസനത്തിൽ ഇരുന്ന ആ ദ്വിജോത്തമൻ അവളോടു ചോദിച്ചു।

Verse 4

सुखेन स्थीयते भद्रे विष्णुतेजः समुद्भवे । अनामयं च पप्रच्छ आशीर्भिरभिनंद्य ताम्

ഹേ ഭദ്രേ, വിഷ്ണു-തേജസ്സിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവളേ! അദ്ദേഹം നിന്നെ ആശീർവാദവചനങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിച്ച്, നീ സുഖമായി കഴിയുന്നുവോ, നിരാമയയോ എന്നു ചോദിച്ചു.

Verse 5

कामोदोवाच । प्रसादाद्भवतां विष्णोः सुखेन वर्तयाम्यहम् । कथयस्व महाप्राज्ञ त्वं प्रश्नोत्तरकारणम्

കാമദ പറഞ്ഞു—നിങ്ങളുടെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ സുഖമായി കഴിയുന്നു. ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് ചോദ്യം-ഉത്തരങ്ങളുടെ കാരണം; ദയചെയ്ത് പറയുക.

Verse 6

महामोहः समुत्पन्नो ममांगे मुनिपुंगव । व्यापकः सर्वलोकानां ममांगे मतिनाशकः

ഹേ മുനിപുംഗവ, എന്റെ തന്നെ അങ്ങിൽ മഹാമോഹം ഉദ്ഭവിച്ചു; അത് സർവ്വലോകങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ച്, എന്റെ ഉള്ളിൽ വിവേകം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 7

तस्मान्निद्रा समुत्पन्ना यथा मर्त्येषु वर्तते । सुप्तया तु मया दृष्टः स्वप्नो वै दारुणो मुने

അതിൽ നിന്നു നിദ്ര ഉദ്ഭവിച്ചു, മർത്ത്യരിൽ നടക്കുന്നതുപോലെ. ഹേ മുനേ, ഉറക്കത്തിൽ ഞാൻ തീർച്ചയായും ഒരു ഭയാനക സ്വപ്നം കണ്ടു.

Verse 8

केनाप्युक्तं समेत्यैव पुरतो द्विजसत्तम । अव्यक्तोऽसौ हृषीकेशः संसारं स गमिष्यति

ഹേ ദ്വിജസത്തമ, ആരോ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച് അവൻ വന്ന് എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു; ആ അവ്യക്ത ഹൃഷീകേശൻ പിന്നെ സംസാരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും.

Verse 9

तदा प्रभृति दुःखेन व्यापिताहं महामते । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि भवाञ्ज्ञानवतां वरः

അന്നുമുതൽ, ഹേ മഹാമതേ, ഞാൻ ദുഃഖത്തിൽ മുഴുവനായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ അതിന്റെ കാരണം എനിക്കു പറയുക; നിങ്ങൾ ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 10

नारद उवाच । वातिकः पैत्तिकश्चैव कफजः सान्निपातिकः । स्वप्नः प्रवर्तते भद्रे मानवेषु न संशयः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രേ, മനുഷ്യരിൽ സ്വപ്നം നിശ്ചയമായും ഉണ്ടാകുന്നു—വാതജന്യം, പിത്തജന്യം, കഫജന്യം, സന്നിപാതജന്യം; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 11

न जायते च देवेषु स्वप्नो निद्रा च सुंदरि । आदित्योदयवेलायां दृश्यते स्वप्न उत्तमः

ഹേ സുന്ദരി, ദേവന്മാരിൽ സ്വപ്നവും നിദ്രയും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. സൂര്യോദയ സമയത്ത് കാണുന്ന സ്വപ്നം തന്നെയാണ് ഉത്തമം (സത്യഫലദായകം).

Verse 12

सत्स्वप्नो मानवानां हि पुण्यस्य फलदायकः । अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि स्वप्नस्य कारणं शुभे

മനുഷ്യർക്കു സത്സ്വപ്നം തീർച്ചയായും പുണ്യഫലം നൽകുന്നതാണ്. ഹേ ശുഭേ, ഇനി സ്വപ്നത്തിന്റെ കാരണം മറ്റൊരു രീതിയിൽ ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 13

महावातांदोलनैश्च चलंत्यापो वरानने । त्रुटंत्यंबुकणाः सूक्ष्मास्तस्मादुदकसंचयात्

ഹേ വരാനനേ, മഹാവായുവിന്റെ ആന്ദോളനങ്ങളാൽ ജലം ചലിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മ ജലകണങ്ങൾ പൊട്ടി വേർപെടുന്നു; അതിനാൽ ജലസഞ്ചയം ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 14

बहिरेव पतंत्येते निर्मलांबुकणाः शुभे । पुनर्लयं प्रयांत्येते दृश्यादृश्या भवंति वै

ഹേ ശുഭേ! ഈ നിർമല ജലബിന്ദുക്കൾ പുറത്തേക്കു മാത്രമേ വീഴൂ; പിന്നെ വീണ്ടും ലയിക്കുന്നു—ചിലപ്പോൾ ദൃശ്യമാകുകയും ചിലപ്പോൾ അദൃശ്യമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 15

तद्वत्स्वप्नस्य वै भावः कथ्यते शृणु भामिनि । आत्मा शुद्धो विरक्तस्तु रागद्वेषविवर्जितः

അതുപോലെ സ്വപ്നത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഭാവം ഞാൻ പറയുന്നു—ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക, ഹേ ഭാമിനി. ആത്മാവ് ശുദ്ധവും വിരക്തവും, രാഗദ്വേഷരഹിതവും ആകുന്നു.

Verse 16

पंचभूतात्मकानां च मुषित्वैव सुनिश्चलः । षड्विंशतिसु तत्वानां मध्ये चैष विराजते

പഞ്ചമഹാഭൂതാത്മകമായ ദേഹഭാവം അതിക്രമിച്ച് അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായി അചഞ്ചലനായി നിലകൊള്ളുന്നു; ആറുവിംശതി തത്ത്വങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ ഇതുതന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 17

शुद्धात्मा केवलो नित्यः प्रकृतेः संगतिं गतः । तद्भावैर्वायुरूपैश्च चलते स्थानतो यदा

ശുദ്ധാത്മാവ്—ഏകാകിയും നിത്യനും—പ്രകൃതിയുടെ സംഗതി പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ ഭാവങ്ങളാലും പ്രാണവായുരൂപങ്ങളാലും സ്ഥലംസ്ഥലമായി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 18

आत्मनस्तेजसश्चैव प्रतितेजः प्रजायते । अंतरात्मा शुभं नाम तस्य एव प्रकथ्यते

ആത്മാവിലും അതിന്റെ തേജസ്സിലും നിന്നു പ്രതിതേജസ് ജനിക്കുന്നു; അതുതന്നെ അന്തരാത്മാവിന് ശുഭനാമമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 19

पयसश्च यथा भिन्ना भवंत्यंबुकणाः शुभे । आत्मनस्तु तथा तेज अंतरात्मा प्रकथ्यते

ഹേ ശുഭേ! പാലിൽ ജലബിന്ദുക്കൾ വേറിട്ടതായി തോന്നുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിനുള്ളിലെ പ്രകാശമായ അന്തരാത്മാവും ഭിന്നമായി വിവരണപ്പെടുന്നു।

Verse 20

स हि पृथ्वी स वै वायुः स चाप्याकाश एव हि । स वै तोयं स दीप्येत एते पंच पुरा कृताः

അവൻ തന്നെയാണ് ഭൂമി, അവൻ തന്നെയാണ് വായു, അവൻ തന്നെയാണ് ആകാശം; അവൻ തന്നെയാണ് ജലം, അവൻ തന്നെയാണ് അഗ്നിപോലെ ദീപ്തനായവൻ—ഈ പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ആദിയിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 21

आत्मनस्तेजसो भूता मलरूपा महात्मनः । तस्यापि संगतिं प्राप्ता एकत्वं हि प्रयांति ते

ആ മഹാത്മാവിന്റെ സ്വാത്മതേജസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഈ ജീവികൾ, മലരൂപമായി തോന്നിയാലും, അവന്റെ സാന്നിധ്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ ഏകത്വത്തിലേക്കു തന്നെ എത്തുന്നു।

Verse 22

स्वात्मभावप्रदोषेण नाशयंति वरानने । तत्पिंडमन्यमिच्छंति वारं वारं वरानने

ഹേ വരാനനേ! സ്വന്തം സ്വഭാവദോഷം മൂലം അവർ തങ്ങളുടേതായ നാശം വരുത്തുന്നു; പിന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും മറ്റൊരു ദേഹപിണ്ഡം ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 23

तेषां क्रीडाविहारोयं सृष्टिसंबंधकारणम् । उदकस्य तरंगस्तु जायते च विलीयते

അവരുടെ ഈ ക്രീഡാവിഹാരം സൃഷ്ടിയുമായി ബന്ധം ഉണ്ടാക്കുന്ന കാരണമാകുന്നു; ജലത്തിലെ തരംഗംപോലെ അത് ഉദിച്ച് വീണ്ടും ലയിക്കുന്നു।

Verse 24

पुनर्भूतिः पुनर्हानिस्तादृशस्य पुनः पुनः । अपां रूपस्य दृष्टांतं तद्वदेषां न संशयः

അത്തരം വസ്തുവിന് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദ്ഭവവും വീണ്ടും വീണ്ടും ലയവും സംഭവിക്കുന്നു. ജലത്തിന്റെ രൂപപരിവർത്തനമാണ് ദൃഷ്ടാന്തം; അതുപോലെ ഇവരുടെ കാര്യത്തിലും—സംശയമില്ല.

Verse 25

आत्मा न नश्यते देवि तेजो वायुर्न नश्यति । न नश्यतो धराकाशौ न नश्यंत्याप एव च

ഹേ ദേവി, ആത്മാവ് നശിക്കുകയില്ല. തേജസ് (അഗ്നി)യും വായുവും നശിക്കുകയില്ല. ഭൂമിയും ആകാശവും നശിക്കുകയില്ല; ജലവും നശിക്കുകയില്ല.

Verse 26

पंचैव आत्मना सार्द्धं प्रभवंति प्रयांति च । आत्मादयो ह्यमी भद्रे नित्यरूपा न संशयः

ഈ അഞ്ചു തത്ത്വങ്ങൾ ആത്മാവിനോടൊപ്പം ഉദ്ഭവിക്കുകയും ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എങ്കിലും ഹേ ഭദ്രേ, ആത്മാദികൾ നിത്യസ്വരൂപങ്ങളാണ്—സംശയമില്ല.

Verse 27

पिंड एव प्रणश्येत तेषां संजात एव च । विषयाणां सुदोषैः स रागद्वेषादिभिर्हतः

അവരുടെ ഈ പിണ്ഡം (ദേഹസമൂഹം) ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ നശിക്കുന്നു; കാരണം വിഷയങ്ങളുടെ ഗുരുദോഷങ്ങളായ രാഗ-ദ്വേഷാദികളാൽ അത് ഹതമായിത്തീരുന്നു.

Verse 28

प्राणाः प्रयांति वै पिंडात्पंचपंचात्मका द्विज । पिंडांते वसते आत्मा प्रतिरूपस्तु तस्य च

ഹേ ദ്വിജ, പഞ്ചപഞ്ചാത്മകമായ പ്രാണങ്ങൾ നിശ്ചയമായി പിണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് (ദേഹത്തിൽ നിന്ന്) പുറപ്പെടുന്നു. ദേഹാന്തത്തിൽ ആത്മാവ് വസിക്കുന്നു; അതോടൊപ്പം അതിന്റെ പ്രതിരൂപമായ സൂക്ഷ്മരൂപവും നിലനിൽക്കും.

Verse 29

अंतरात्मा यथा चाग्नेः स्फुलिंगस्तु प्रकाशते । तथा प्रकाशमायाति दृश्यादृश्यः प्रजायते

അഗ്നിയിൽ നിന്നുയരുന്ന സ്ഫുലിംഗം പ്രത്യക്ഷമായി പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ, അന്തരാത്മയും പ്രകാശത്തിലേക്ക് വരുന്നു; അതിൽ നിന്നാണ് ദൃശ്യമും അദൃശ്യമും ജനിക്കുന്നത്।

Verse 30

शुद्धात्मा च परं ब्रह्म सदा जागर्ति नित्यशः । अंतरात्मा प्रबद्धस्तु प्रकृतेश्च महागुणैः

ശുദ്ധാത്മ തന്നെയാണ് പരബ്രഹ്മം—അത് സദാ ജാഗ്രതയോടെ, നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാൽ അന്തരാത്മ പ്രകൃതിയുടെ മഹാഗുണങ്ങളായ ത്രിഗുണങ്ങളാൽ ബന്ധിതമാണ്।

Verse 31

अन्नाहारेण संपुष्टैरंतरात्मा सुखं व्रजेत् । सुसुखाज्जायते मोहस्तस्मान्मनः प्रमुह्यति

അന്നാഹാരത്താൽ പുഷ്ടനായ അന്തരാത്മ സുഖത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു; എന്നാൽ അത്യധിക സുഖത്തിൽ നിന്ന് മോഹം ജനിക്കുന്നു, അതിനാൽ മനസ് മയങ്ങുന്നു।

Verse 32

पश्चात्संजायते निद्रा तामसी लयवर्द्धिनी । नाडीमार्गेण यः सूर्यो मेरुमुल्लंघ्य गच्छति

പിന്നീട് ലയവും ജഡതയും വർധിപ്പിക്കുന്ന താമസനിദ്ര ഉദിക്കുന്നു; അപ്പോൾ നാഡീമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന സൂര്യൻ മേരു പർവ്വതം കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു।

Verse 33

तदा रात्रिः प्रजायेत यावन्नोदयते रविः । विषयांधकारैर्मुक्तस्तु अंतरात्मा प्रकाशते

രവി ഉദയിക്കാത്തിടത്തോളം അപ്പോൾ രാത്രി നിലനിൽക്കും; എന്നാൽ വിഷയങ്ങളുടെ അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായാൽ അന്തരാത്മ പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 34

भावैस्तत्त्वात्मकानां तु पंचतत्त्वैः प्रपोषितैः । पूर्वजन्मस्थितैः पिंडैरंतरात्मा प्रगृह्यते

തത്ത്വസ്വഭാവമായ ഭാവങ്ങളാൽ നിർമ്മിതവും പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളാൽ പോഷിതവും മുൻജന്മസംസ്കാരാവശിഷ്ടങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ട പിണ്ഡങ്ങളാൽ അന്തരാത്മാവ് ബന്ധിതയായി വഹിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 35

स यास्यति च वै स्थानमुच्चावचं महामते । संसार अंतरात्मा वै दोषैर्बद्धः प्रणीयते

ഹേ മഹാമതേ! ദോഷബന്ധിതമായ അന്തരാത്മാവ് സംസാരത്തിൽ ഒരിക്കൽ ഉയർന്നതും ഒരിക്കൽ താഴ്ന്നതുമായ നിലകളിലേക്കു നീങ്ങി, മുന്നോട്ടു നയിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 36

कायं रक्षति जीवात्मा पश्चात्तिष्ठति मध्यगः । उदानः स्फुरते तीव्रस्तस्माच्छब्दः प्रजायते

ജീവാത്മാവ് ദേഹത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയും ഉള്ളിൽ മദ്ധ്യസ്ഥനായി ആശ്രയമായി നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉദാനപ്രാണൻ ശക്തമായി സ്പന്ദിക്കുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നുതന്നെ ശബ്ദം ജനിക്കുന്നു।

Verse 37

शुष्का भस्त्रा यथा श्वासं कुरुते वायुपूरिता । तद्वच्छब्दवशाच्छ्वासमुदानः कुरुते बलात्

ഉണങ്ങിയ ഭസ്ത്രി വായുവാൽ നിറഞ്ഞാൽ ശ്വാസം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, ശബ്ദത്തിന്റെ വശത്താൽ ഉദാനപ്രാണൻ ബലമായി ശ്വാസത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 38

आत्मनस्तु प्रभावेण उदानो बलवान्भवेत् । एवं कायः प्रमुग्धस्तु मृतकल्पः प्रजायते

ആത്മപ്രഭാവത്താൽ ഉദാനപ്രാണൻ ബലവാനാകുന്നു; അപ്പോൾ ദേഹം പൂർണ്ണമായി മൂഢമായി മരിച്ച ദേഹത്തെപ്പോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 39

ततो निद्रा महामाया तस्यांगेषु प्रयाति सा । हृदि कंठे तथा चास्ये नासिकाग्रे प्रतिष्ठति

അപ്പോൾ മഹാമായാരൂപിണിയായ നിദ്ര അവന്റെ അവയവങ്ങളിലൂടെയെല്ലാം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, വായിൽ, നാസികാഗ്രത്തിൽ അവൾ പ്രതിഷ്ഠിതയാകുന്നു.

Verse 40

बाहू संकुच्य संतिष्ठेद्धृद्गतो नाभिमंडले । आत्मनस्तु प्रभावाच्च उदानो नाम मारुतः

ഇരുകൈകളും ചുരുക്കി സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അത് ഹൃദയത്തിലും നാഭിമണ്ഡല പ്രദേശത്തിലും സ്ഥിതമായാൽ, ആത്മപ്രഭാവത്താൽ ആ വായു ‘ഉദാന’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 41

प्रजायते महातीव्रा बलरोधं करोति सः । यथा रज्ज्वा प्रबद्धस्तु दारु कीलधरः स्थितः

അത് അത്യന്തം തീവ്രമായി ഉദ്ഭവിച്ച് ബലത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; കയറുകൊണ്ട് ഉറപ്പായി കെട്ടിയ മരക്കീൽ-ഖംഭം സ്ഥലത്ത് ദൃഢമായി നിൽക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 42

तथा चात्मासु संलग्नः प्राणवायुर्न संशयः । अंतरात्मप्रसक्तस्तु प्राणवायुः शुभानने

അതുപോലെ പ്രാണവായു ആത്മാക്കളോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ ഹേ ശുഭാനനേ, പ്രാണവായു അന്തരാത്മയിൽ ലീനമാകുമ്പോൾ അത് അന്തർമുഖമായി സ്ഥിരത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 43

बुद्धिवद्रोहितो भद्रे अंतरात्मा प्रधावति । पूर्वजन्मार्जितान्वासान्स्मृत्वा तत्र प्रधावति

ഹേ ഭദ്രേ, ബുദ്ധി വഴിതെറ്റുമ്പോൾ അന്തരാത്മ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടുന്നു; മുൻജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച വാസനകളെ സ്മരിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും അതേ പ്രവണതകളിലേക്കു ധാവിക്കുന്നു.

Verse 44

तत्र संस्थो महाप्राज्ञः स्वेच्छया रमते पुनः । एवं नानाविधान्स्वप्नानंतरात्मा प्रपश्यति

അവിടെ സ്ഥാപിതനായ മഹാപ്രാജ്ഞൻ സ്വേച്ഛാനുസാരം വീണ്ടും വീണ്ടും രമിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അന്തരാത്മാവ് നാനാവിധ സ്വപ്നങ്ങളെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 45

उत्तमांश्च विरुद्धांश्च कर्मयुक्तान्प्रपश्यति । गिरींस्तथा सुदुर्गांश्च उच्चावचान्प्रपश्यति

അവൻ ഉത്തമരെയും വിരുദ്ധരെയും, കർമ്മബന്ധനത്തിൽ ബന്ധിതരായ ജീവികളെയും കാണുന്നു. അത്യന്തം ദുർഗമമായ പർവ്വതങ്ങളും ഉയർച്ച-താഴ്ചയുള്ള പ്രദേശങ്ങളും ദർശിക്കുന്നു.

Verse 46

तदेव वातिकं विद्धि कफवत्तद्वदाम्यहम् । जलं नदीं तडागं च पयः स्थानानि पश्यति

ഇതിനെ തന്നേ വാതജന്യാവസ്ഥയായി അറിയുക; കൂടാതെ ഇത് കഫസദൃശമാണെന്നും ഞാൻ പറയുന്നു. അപ്പോൾ അവൻ ജലം—നദികൾ, കുളങ്ങൾ, കുടിവെള്ളസ്ഥലങ്ങൾ—കാണുന്നു.

Verse 47

अग्निं च पश्यते देवि बहुकांचनमुत्तमम् । तदेव पैत्तिकं विद्धि भाव्यं चैव वदाम्यहम्

ഹേ ദേവി, അവൻ അഗ്നിയും ധാരാളം ഉത്തമ സ്വർണ്ണവും കണ്ടാൽ, ആ ദർശനം പിത്തജന്യലക്ഷണമെന്നു അറിയുക; അതിന്റെ ഭാവിഫലവും ഞാൻ പറയും.

Verse 48

प्रभाते दृश्यते स्वप्नो भव्यो वाभव्य एव च । कर्मयुक्तो वरारोहे लाभालाभप्रकाशकः

ഹേ വരാരോഹേ, പ്രഭാതത്തിൽ കാണുന്ന സ്വപ്നം ശുഭവുമാകാം അശുഭവുമാകാം. അത് കർമ്മബന്ധിതമായി ലാഭനഷ്ടങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 49

स्वप्नस्यापि अवस्था मे कथिता वरवर्णिनि । तद्भाव्यंचवरारोहेविष्णोश्चैवभविष्यति

ഹേ സുന്ദരവർണ്ണിനി! സ്വപ്നാവസ്ഥയും ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു. ഹേ വരാരോഹേ, സംഭവിക്കാനുള്ളത് നിശ്ചയമായും വിഷ്ണുവിന്റെ ഇച്ഛയാൽ തന്നെ സംഭവിക്കും.

Verse 50

तन्निमित्तं त्वया दृष्टो दुःस्वप्नः स तु प्रेक्षितः

അതു തന്നെയുള്ള കാരണത്താൽ നീ ആ ദുഃസ്വപ്നം കണ്ടു—അതിനെ നീ നേരിട്ടു തന്നെ അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു.